Dlaczego samca lwa łatwo odróżnić od lwicy, a rozpoznanie płci tygrysa może być znacznie trudniejsze? Odpowiedzią jest dymorfizm płciowy – zespół biologicznych różnic między samcami i samicami tego samego gatunku. U człowieka obejmuje m.in. budowę ciała, owłosienie czy rozwój piersi, ale różnice między płciami dotyczą także narządów rozrodczych. W biologii wyróżnia się pierwszo-, drugo- i trzeciorzędowe cechy płciowe. Więcej opowiedział nasz ekspert, Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w pierwszym odcinku z cyklu Korepetycji z edukacji seksualnej.
Posłuchaj
Czym jest dymorfizm płciowy?
Dymorfizm płciowy to występowanie różnic między samcami i samicami tego samego gatunku. Różnice te mogą być bardzo wyraźne i łatwe do zauważenia albo przeciwnie – na pierwszy rzut oka niemal niedostrzegalne. Dobrym przykładem jest lew. Wystarczy spojrzeć na dorosłego samca, by bez większego trudu odróżnić go od samicy. Charakterystyczna grzywa samca jest jedną z najbardziej spektakularnych cech dymorfizmu płciowego u tego gatunku. Zupełnie inaczej może wyglądać sytuacja w przypadku tygrysów. Samiec i samica są do siebie na tyle podobni, że osoba bez doświadczenia może mieć trudności z rozpoznaniem ich płci z większej odległości. Nie oznacza to jednak, że różnice biologiczne nie istnieją. Samce tygrysów są przeciętnie większe od samic, a różnice w budowie ciała mogą być widoczne przy dokładniejszej obserwacji.
Korepetycje z edukacji seksualnej. Co kryje w sobie nowy przedmiot?
Trzy poziomy cech płciowych
Dymorfizm płciowy można analizować, przyglądając się cechom płciowym. Wyróżnia się trzy ich kategorie: pierwszorzędowe, drugorzędowe i trzeciorzędowe cechy płciowe.
Najbardziej bezpośrednio z rozmnażaniem związane są pierwszorzędowe cechy płciowe. Są nimi przede wszystkim gonady – u mężczyzn gonadami są jądra, a u kobiet gonadami są jajniki. Drugorzędowe cechy płciowe obejmują pozostałe elementy układu rozrodczego, poza gonadami. Najbardziej spektakularne różnice między samcami i samicami często dotyczą trzeciorzędowych cech płciowych. Nie są one elementami układu rozrodczego, ale mogą wyraźnie różnicować wygląd osobników obu płci.
Korepetycje z edukacji seksualnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godz. 9:20.
