Po cyberataku na Autopay pojawiły się obawy o bezpieczeństwo danych kart płatniczych klientów. Czy przestępcy mogą wykorzystać je do zakupów albo przejęcia kont w innych serwisach? Piotr Konieczny z Niebezpiecznik.pl wyjaśniał w Radiu Kraków, jakie zagrożenia mogą wynikać z wycieku, dlaczego banki prewencyjnie blokują niektóre karty i jak przed nieautoryzowanymi transakcjami chronią mechanizmy bezpieczeństwa. Rozmawialiśmy też o politycznym sporze wokół DSA i wykorzystaniu sztucznej inteligencji w cyberatakach.
Czego dowiesz się z rozmowy:
Cyberatak na Autopay mógł narazić dane kart płatniczych klientów. Spółka poinformowała o incydencie, ale nie sprecyzowała, jakie dokładnie dane i z jakiego okresu mogły zostać wykradzione.
Klienci mogą stracić pieniądze, ale mają możliwość odzyskania ich dzięki procedurom reklamacyjnym. Niektóre banki prewencyjnie blokują karty. Większym zagrożeniem może być wykorzystanie wykradzionych informacji do oszustw i przejmowania kont w innych serwisach.
Sztuczna inteligencja pozwala przestępcom przeprowadzać cyberataki szybciej i na większą skalę. Z narzędzi AI korzystają jednak również zespoły odpowiedzialne za bezpieczeństwo systemów informatycznych.
Fałszywe strony internetowe można blokować na podstawie już obowiązujących przepisów. Piotr Konieczny uważa, że zarówno rząd, jak i prezydent manipulują argumentami w sporze o ustawę dotyczącą usług cyfrowych.
Nowe przepisy mogłyby ułatwić odwoływanie się od decyzji platform społecznościowych. Ekspert zwraca uwagę, że użytkownicy powinni mieć możliwość skutecznego kwestionowania blokad kont i wpisów. Apeluje do rządu i prezydenta o kompromis.
Posłuchaj rozmowy Jacka Bańki z Piotrem Koniecznym.
Jak groźny może się okazać cyberatak na Autopay? Banki jak dotąd nie zdecydowały się na masowe zastrzeganie kart.
Przypomnijmy, że mówimy o Autopay, czyli firmie, która jest pośrednikiem w płatnościach. Wielu Polaków za pomocą jej usług opłaca rachunki, doładowuje telefony czy po prostu płaci w różnych sklepach internetowych. Spółka już tydzień temu informowała, że doszło do incydentu bezpieczeństwa. A kilka dni temu zaczęła informować o nim klientów. W tych komunikatach pojawia się już informacja, że atakujący mógł pozyskać dane kart płatniczych poszczególnych klientów.
Niestety komunikat pozostawia sporo do życzenia, jeśli chodzi o okoliczności zdarzenia. Nie wiemy, jaki zakres transakcji, czyli jakie daty, obejmował incydent ani jakie dokładnie dane związane z tymi transakcjami zostały pozyskane. Dlaczego spółka tego nie precyzuje? Tego nie wiemy. Nie będziemy zgadywać.
Oszustwa, cyberataki, wyciek danych - firmy tracą miliardy złotych
Jeżeli potwierdzi się najczarniejszy scenariusz, czyli że dane kart płatniczych zostały pozyskane, może się okazać, że ktoś zrobi zakupy na nasz koszt. Oczywiście pod warunkiem, że byliśmy klientami tej spółki i wykradziono właśnie dane naszej karty. Na szczęście dzisiaj żyjemy w świecie, który jest zdecydowanie lepiej zabezpieczony przed nieautoryzowanymi transakcjami kartą płatniczą niż jeszcze kilka lat temu.
Mamy tak zwany 3DS, czyli kody, które trzeba wprowadzać, albo transakcje, które trzeba potwierdzać w aplikacji mobilnej banku, kiedy gdzieś płacimy kartą. Mamy też możliwość reklamowania nieautoryzowanych transakcji. Klienci mogą więc dochodzić swoich praw, jeśli okaże się, że przestępcy wykorzystali wykradzione dane ich kart płatniczych.
Cyberzagrożenia w Polsce. Jak budować społeczną odporność na cyberataki?
„Jestem Piotr Konieczny, zapomniałem hasła do konta..."
Czyli istnieje realne zagrożenie dla oszczędności Polaków? Słyszymy też, że wyciekły takie dane jak adresy e-mail, adresy IP czy dane kart płatniczych.
Tak. Słusznie pan zauważa, że wielu Polaków przy takich incydentach od razu myśli o swoich pieniądzach i oszczędnościach. Zastanawia się: „Czy zostanę okradziony?”. Ale, jak wspomniałem, ze względu na procedury reklamacyjne i ochronę przed nieautoryzowanymi transakcjami będzie trochę stresu, jednak prawdopodobnie pieniądze po takim incydencie uda się odzyskać.
Kilka banków już zaczęło prewencyjnie blokować karty klientów. Ci klienci są więc zabezpieczeni przed tego typu stratą środków finansowych. Jednak nie zmienia to faktu, że ktoś mógł pozyskać ich dane. A te można wykorzystać do różnych ataków socjotechnicznych, do podszywania się pod instytucje i wyłudzania dodatkowych pieniędzy. Być może nawet w sposób, który nie będzie już objęty taką ochroną, jaką mają transakcje kartami płatniczymi.
Co więcej, numer karty płatniczej jest dość specyficzną informacją. Jeśli podpinamy kartę do usług, jej numer jest unikatowy i często bywa wykorzystywany przez firmy jako sekret, czyli informacja służąca do uwierzytelniania klienta.
Zdarzały się przypadki, kiedy można było zadzwonić do działu obsługi klienta danego usługodawcy i powiedzieć: „Jestem Piotr Konieczny, zapomniałem hasła do konta i chciałbym je zresetować przez infolinię”. Pracownik infolinii odpowiadał: „Nie jesteśmy pewni, czy rzeczywiście jest pan Piotrem Koniecznym, więc poprosimy o dodatkowe informacje”. Można wtedy podać adres e-mail, który ktoś pozyskał z takiego wycieku. Ale można też powiedzieć: „Znam cztery ostatnie cyfry numeru karty płatniczej, która była podpięta do tego konta”.
I często takie firmy odpowiadają: „Tak, to się zgadza. Nikt inny przecież nie zna czterech ostatnich cyfr pana karty płatniczej, a zatem resetujemy hasło do konta”. W ten sposób przestępca może uzyskać dostęp do konta w zupełnie innym serwisie, należącego do osoby, której dane karty płatniczej pozyskał z wycieku.
Samorządy wobec kryzysów. Od zmian klimatu po cyberataki i bezpieczeństwo mieszkańców
Nierówna walka
Przy tym cyberataku wykorzystano sztuczną inteligencję. Jak bardzo, i czy w ogóle, podkopuje to pana zdaniem zaufanie do bankowości elektronicznej?
Musimy odróżnić pośrednika płatności, jakim jest Autopay, od banku. To dwa osobne rodzaje podmiotów, które podlegają różnym regulacjom i wymogom. Udany atak na Autopay niekoniecznie powinien więc podkopywać zaufanie do banków. Banki są trochę innymi instytucjami.
Oczywiście zdarzały się także incydenty w bankach i nie możemy wykluczyć, że będą się zdarzały. Dochodziło do nich również zanim agenci AI weszli do powszechnego użycia jako narzędzia pomagające w przeprowadzaniu różnego rodzaju ataków.
Dzisiaj rzeczywiście żyjemy w czasach, w których osoba mająca mniejsze umiejętności techniczne, ale wciąż bardzo groźne, przestępcze zamiary, może za pomocą narzędzi wspieranych sztuczną inteligencją przeprowadzić atak, do którego wcześniej nie byłaby zdolna. Na pewno nie byłaby zdolna przeprowadzić go na taką skalę i z taką prędkością. Bo właśnie o prędkość tutaj chodzi. Agenci AI działają bardzo szybko i równolegle. Mało kogo stać na zatrudnienie jednocześnie kilku tysięcy ludzi, którzy w tym samym czasie testowaliby bezpieczeństwo systemów.
Zespoły odpowiedzialne za obronę w danej firmie są zazwyczaj zdecydowanie mniejsze. Człowiekowi trudno reagować z taką prędkością, z jaką działają rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. Nawet jeśli te narzędzia nie są wybitnie inteligentne, potrafią bardzo szybko realizować poszczególne etapy ataku. Szczególnie niebezpieczne staje się to wtedy, gdy uda im się znaleźć jakąś podatność i dostać do wnętrza sieci. Wtedy walka jest bardzo nierówna.
Szpitale na froncie wojny hybrydowej. Jak bronić się przed cyberatakami?
Zespoły odpowiedzialne za obronę również mogą wykorzystywać rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. W niektórych przypadkach już to robią, wykorzystując AI do walki z ofensywnymi narzędziami AI.
"Raport należy się klientom i firmom"
Czy w przypadku ataku na Autopay mamy jakiś ślad, który prowadziłby do określonej grupy hakerów, choćby ze Wschodu?
Myślę, że na razie jest za wcześnie, żeby o tym mówić. Nie chcę też przywoływać żadnych nieoficjalnych informacji. Poczekajmy na raport dotyczący tego incydentu. Miejmy nadzieję, że przynajmniej w jakimś stopniu zostanie upubliczniony.
Widać chęć spółki Autopay do nawiązania dialogu z innymi organizacjami, które być może zostały zaatakowane w podobny sposób, czyli za pomocą zautomatyzowanych narzędzi wspieranych sztuczną inteligencją. Miejmy nadzieję, że powstanie z tego tak zwane case study, czyli raport post mortem. W branży często uznaje się, że taki raport należy się zarówno klientom, jak i innym firmom z danego sektora. Chodzi o to, żeby pokazać, jakie błędy zostały wykorzystane, i przygotować pozostałe firmy oraz całą społeczność na podobne ataki.
IT, a zwłaszcza bezpieczeństwo informatyczne, to branża, w której wymiana wiedzy jest kluczowym elementem walki z różnego rodzaju zagrożeniami. Miejmy nadzieję, że zespół Autopay, który pewnie od kilku dni pracuje niemal bez snu nad analizą tego ataku, podzieli się wnioskami. Dzięki temu będzie mógł przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa całego sektora.
DSA. Kto ma rację?
Kancelaria Prezydenta Karola Nawrockiego domaga się szybkich i skutecznych działań w sprawie fałszywej strony Galibox, którą promowano nazwiskiem prezydenta. W odpowiedzi ze strony rządu słyszymy, że gdyby ustawa o usługach cyfrowych była podpisana i obowiązywała, można byłoby skutecznie działać. A tak niestety nie można. Rzeczywiście?
Nie. To niestety spór pomiędzy rządem a prezydentem. Ustawa, którą pan redaktor przywołał, stała się nowym elementem tego sporu, wynikającego z różnych idei i innych problemów. Nie chcę w to wnikać, ponieważ technicznie istnieje możliwość blokowania tego typu serwisów. Fałszywe strony i fałszywe sklepy internetowe były już blokowane.
Ale nie jest też tak, że w tym konkretnym przypadku ktoś ze strony rządowej czy organów ścigania celowo nie blokuje takiej strony. Czasem istnieją pewne serwisy, sklepy czy schematy oszustwa, które trudno zablokować albo których zablokowanie zajmuje trochę czasu. Dlatego, jeśli chodzi o argumenty związane z ustawą, niestety obie strony manipulują. Jedna i druga strona ma rację w pewnych kwestiach, a w innych jej nie ma.
Jeżeli skupimy się wyłącznie na konkretnym serwisie internetowym, który wyłudza pieniądze albo dane Polaków, to już dzisiaj na podstawie obowiązującego w Polsce prawa istnieją skuteczne metody blokowania dostępu do takich serwisów i domen, a także ścigania sprawców tego rodzaju przestępstw. Musimy jednak pamiętać, że czasem podejmowane czynności trwają. Nie wszystko da się zrobić z dnia na dzień, z minuty na minutę.
A czy konkretnie w tym przypadku, gdyby ustawa weszła w życie i obowiązywały nowe przepisy, można byłoby się na nie powołać i szybciej zablokować taką stronę? Trudno mi odpowiedzieć na to pytanie. Najpierw trzeba byłoby wprowadzić ustawę w życie, żeby ocenić, jak jej zapisy byłyby realizowane.
Prezydent zawetował ustawę dot. blokowania nielegalnych treści w internecie; miała wdrożyć DSA
Jak pan w ogóle ocenia tę polityczną dyskusję o DSA? Z jednej strony, mówiąc w dużym uproszczeniu, mamy bezpieczeństwo i blokowanie nielegalnych treści, a z drugiej obawy przed cenzurą, często nawet prewencyjną.
To jeden wymiar tego sporu. W tej ustawie jest jednak coś, co z mojej perspektywy jest trochę ważniejsze. W polskim prawie istnieją już pewne mechanizmy blokowania treści. Być może niedoskonałe, niejednolite i niedziałające tak szybko, jak byśmy chcieli, ale były one skutecznie wykorzystywane. Nie można więc powiedzieć, że bez tej ustawy blokowanie takich treści jest niemożliwe. Natomiast ustawa wprowadza również możliwość skorzystania ze ścieżki odwoławczej.
Wiele osób, tysiące osób w Polsce, miało moderowane wpisy w mediach społecznościowych albo blokowane konta. I nie mogą się od takich decyzji odwołać, ponieważ bezduszny algorytm albo moderator pracujący w innym kraju nie zrozumiał pewnego kontekstu kulturowego. Gdyby ustawa została przyjęta, istniałaby dodatkowa ścieżka odwoławcza do Urzędu Komunikacji Elektronicznej. UKE mógłby rozpatrywać takie sprawy z polskiej perspektywy, rozumiejąc być może kontekst kulturowy niektórych wpisów. Mógłby też nakazać danemu serwisowi odblokowanie określonych treści albo konta. Dzisiaj takiej możliwości nie mamy.
Jeżeli prezydent i rząd, a tak mi się wydaje, nie mają odmiennych wizji dotyczących tego fragmentu ustawy, to może powinni się spotkać, porozumieć i uchwalić jej okrojoną wersję, zawierającą chociażby ten jeden punkt. Bo on służyłby wszystkim Polakom.
DSA w polskim prawie: tarcza przed hejtem czy kij na debatę publiczną?
Co podpisał prezydent?
Jak długo możemy funkcjonować bez DSA? Jesteśmy ostatnim krajem w Unii Europejskiej, który nie przyjął regulacji w tej sprawie.
Ależ to nieprawda. Przyjęliśmy DSA. Spór pomiędzy rządem a prezydentem o to, jak ostatecznie ma wyglądać ustawa rzekomo wdrażająca DSA do polskiego prawa, trwa już od ponad roku. Dlatego powstał druk, jeśli dobrze pamiętam, numer 2694, który wskazywał pewne instytucje związane z DSA, wymagane przez Unię Europejską. I ten dokument pan prezydent podpisał. Nie mamy natomiast dodatkowych procedur, których — co ciekawe — Unia Europejska nie narzuca w takiej postaci, w jakiej przedstawia je ta ustawa.
Teoretycznie więc, jeżeli patrzymy wyłącznie na kontekst prawa europejskiego, wcale nie musimy tej ustawy wdrażać. Stąd też moja wcześniejsza wypowiedź, że obie strony trochę manipulują. Ale to, że nie musimy, nie oznacza, że nie powinniśmy. Dzięki tej ustawie pewne czynności mogłyby być realizowane szybciej i lepiej. Można się spierać o to, czy decyzję o zablokowaniu treści powinien podejmować urzędnik UKE, czy sąd.
Ale dojdźmy do kompromisu, podejmijmy tę decyzję i wprowadźmy rozwiązanie, które zapewniłoby jednolitą, standardową procedurę i ułatwiło życie wszystkim, łącznie z organami ścigania.