Multimedialna opowieść o trzech pokoleniach wywodzącej się z Krakowa rodzimy Oresów i ich stosunkowi do Polski. Wystawa stawia istotne pytania o stosunki pomiędzy etnicznymi Polakami, a żydowskimi ocalałymi i turystami, aby umocnić współczesne relacje polsko-żydowskie.
Mówi Tomasz Strug kurator wystawy z ŻMG
Ryszard Ores urodził się w Krakowie w 1923 roku w żydowskiej rodzinie. Mieszkał w centrum miasta wraz z matką i siostrą, chodził do żydowskiej szkoły i do szkoły publicznej. Gdy miał 15 lat, wybuchła wojna. Przeżył krakowskie getto, obóz w Płaszowie i kilka innych obozów koncentracyjnych na terenie Niemiec. Niemal cała jego rodzina została zamordowana.
Przebywając w getcie, Ryszard robił zdjęcia swoich znajomych. Symboliczne dowody istnienia jego rodziny i przyjaciół, w większości zamordowanych w czasie Holokaustu. Razem ze zbiorem przedwojennych fotografii ukrył je w słoju w Płaszowie i wykopał po wojnie. Na wystawie w Żydowskim Muzeum Galicja ta kolekcja zostanie po raz pierwszy zaprezentowana w całości.
Ryszard spędził większość swojego życia w Stanach Zjednoczonych, ale podtrzymywał więzi z Polską. Wielokrotnie powracał do rodzinnego miasta, często przywożąc ze sobą rodzinę. Pozostał też w kontakcie z przyjaciółmi z Krakowa, wśród których byli bohaterowie krakowskiego getta, m.in. Julian Aleksandrowicz i Tadeusz Pankiewicz. W Nowym Jorku zbierał fundusze na wyposażenie medyczne dla kliniki w Krakowie, a także - wraz z Fundacją Ronalda Laudera - na renowację i porządkowanie miejsc związanych z dziedzictwem żydowskim w tym mieście. Za swoje zasługi został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, Krzyżem Armii Krajowej i Krzyżem Oświęcimskim. Był także wśród konsultantów filmu “Lista Schindlera”, jako że w filmie przedstawione zostały krakowskie getto i obóz w Płaszowie, w których przebywał w czasie wojny.
Jego fascynacja fotografią nie zniknęła - do końca życia nieustannie dokumentował swoje doświadczenia i otaczających go ludzi za pomocą zdjęć i filmów.
Wystawa stworzona przez Żydowskie Muzeum Galicja opowiada o Ryszardzie, o jego rodzinie i o ich związkach z Polską. Jej trzon stanowią materiały wizualne, które Ryszard tworzył i zbierał przez całe swoje życie, ale zawiera także wywiady z członkami jego rodziny oraz archiwalne dokumenty i przedmioty, które ukazują niezwykle skomplikowaną relację żydowskiej rodziny z krajem pochodzenia. Jest to historia o głębokiej tęsknocie, pomimo bólu i traumy, a także opowieść o odwadze i nadziei.
Choć Ryszard Ores zmarł w 2011 roku, drugie i trzecie pokolenie jego rodziny pozostało zaangażowane w życie żydowskie w Polsce. Jego córka Michelle jest związana z krakowską społecznością żydowską i działaniami na rzecz ochrony dziedzictwa żydowskiego w Polsce. Jej syn, Adam, mieszka w Polsce od 2017 roku, w swojej pracy koncentrując się na żydowskiej historii i dziedzictwie. Wielu innych członków rodziny zbudowało własne relacje z Polską i własne rozumienie Holokaustu. [...]
Choć Polska stała się w ostatnich dekadach ważną destynacją dla turystyki związanej z dziedzictwem żydowskim, rzadko dochodzi do realnych interakcji pomiędzy odwiedzającymi a miejscowymi. Ta wystawa stawia istotne pytania o stosunki pomiędzy etnicznymi Polakami, a żydowskimi ocalałymi i turystami, aby umocnić współczesne relacje polsko-żydowskie.
Wystawa została zaprojektowana w nowoczesnym, wizualnie atrakcyjnym stylu. Zaprezentowano na niej zarówno historyczne obiekty (listy, dokumenty, fotografie), jak i materiały audiowizualne: wywiady i świadectwo Ryszarda, nagrane w latach 90. XX wieku, a także wywiady z członkami rodziny zarejestrowane specjalnie na potrzeby wystawy. Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających od 20 sierpnia 2021, a uroczyste otwarcie jest zaplanowane na 12 września 2021.
SWEET HOME SWEET Opowieść o ocaleniu, pamięci i powrotach
Żydowskie Muzeum Galicja, ul. Dajwór 18, Kraków
sierpień 2021 – sierpień 2022
Rozmowa o wystawie w Kole kultury 8 września o godz. 22.05
mat.pras./jd
