Filharmonia Krakowska zamyka tegoroczną, szóstą edycję Festiwalu Szymanowski/Polska/Świat. 3 października 2025 roku o godz. 19.30 w sali koncertowej przy ulicy Zwierzynieckiej oraz w sobotę, 4 października br. o godz. 18.00 w Centrum Kongresowym ICE, wystąpi Orkiestra Filharmonii Krakowskiej pod batutą dyrygenta honorowego instytucji, Antoniego Wita i zaprezentuje Etiudę b-moll Szymanowskiego w opracowaniu Fitelberga, III Symfonię c-moll Skriabina oraz I Koncert skrzypcowy Szymanowskiego z Dalią Kuznecovaitė w partii solowej.
Zaprasza Antoni Wit, dyrygent honorowy Filharmonii Krakowskiej
Program obu muzycznych wieczorów otworzy Etiuda b-moll napisana przez Karola Szymanowskiego na fortepian z dedykacją dla kuzynki Natalii Neuhaus w ramach opusu czwartego datowanego na lata 1900-1902. Czterdzieści lat później opracowana przez Grzegorza Fitelberga na orkiestrę symfoniczną w tej wersji po dziś dzień zdobywa uznanie koncertowej publiczności. Zaraz po niej zabrzmi dzieło określone przez samego kompozytora w korespondencji do Stefana Spiessa jako „całość strasznie fantastyczna i nieoczekiwana”, czyli I Koncert skrzypcowy op. 35 powstały latem 1916 roku. Utwór powstały dla Pawła Kochańskiego, autora kadencji, przez niego jednak nie prawykonane – uczynił to Józef Ozimiński pod batutą Emila Młynarskiego – 1 listopada 1922 roku w Filharmonii Warszawskiej.
Cytując słowa Zbigniewa Andrzeja Zająca „słuchając Koncertu można (…) rozkoszować się ciągłą odmianą nastroju. Wszelako próżno tu czekać na przesilenia zaciemnione tragizmem, bowiem nawet dramatyczne spięcia (podane w alteracjach, tych muzycznych drobinach przekształceń tak w nie) prowadzone są ku anielskości łagodnych, zza chmur prześwitujących flażoletów lub ku ekstazie prawie dotykalnej, wezbranej namiętnością, której ziemskie korzenie są aż nadto odsłonięte. (…) Również wirtuozowska kadencja (…), idealnie stapia się z główną ideą kompozycji, z jej wyśpiewywaniem wszechświata – jak nadzwyczaj trafnie nazwał obecne w niej przesłanie Jarosław Iwaszkiewicz.”
I Koncert skrzypcowy zaprezentuje przed krakowską publicznością po raz pierwszy występująca z towarzyszeniem Orkiestry Filharmonii Krakowskiej Dalia Kuznecovaitė – litewska skrzypaczka, zwyciężczyni pierwszej nagrody i złotego medalu na Międzynarodowym Konkursie im. H. Szerynga w Meksyku i laureatka Międzynarodowego Konkursu im. J. Brahmsa w Austrii, obecnie pierwsza skrzypaczka Vilnius String Quartet i wykładowczyni na Wydziale Instrumentów Smyczkowych w Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru w Wilnie.
W drugiej części koncertów zabrzmi III Symfonia c-moll Aleksandra Skriabina zwana Boskim poematem. Warto zwrócić uwagę, iż maestro Antoni Wit już po raz drugi w ostatnich latach odwołuje się do twórczości tego kompozytora – w marcu 2023 roku prezentując z krakowskimi filharmonikami jego I Symfonię. Jemu też – „geniuszowi czy szarlatanowi” – poświęcone zostało wówczas spotkanie z dyrygentem w ramach Dyskusyjnego Klubu Muzycznego „Wszystko Gra”. Gdyż jak twierdzi Bohdan Pociej „Skriabin to jeden z najdziwniejszych twórców w historii muzyki. Intryguje już sam rozwój jego talentu: powolne wyłanianie się oryginalnej indywidualności z gąszcza romantycznych tradycji”.
Koncert dedykowany jest pamięci Teresy Chylińskiej - zmarłej 30 września 2025 roku - legendarnej i najwybitniejszej monografistki Karola Szymanowskiego.
Teresa Chylińska - muzykolog, najwybitniejszy badacz życia i twórczości Karola Szymanowskiego. W latach 1949–53 studiowała muzykologię na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem prof. Zdzisława Jachimeckiego. W latach 1954–89 pracowała w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. Od roku 1960 do roku 1980 odbywała liczne podróże w poszukiwaniu materiałów źródłowych dotyczących Karola Szymanowskiego, m. in. do: Austrii, Stanów Zjednoczonych, Włoch, Wielkiej Brytanii, Francji, do Związku Radzieckiego, na Litwę i na Ukrainę.
W latach 1979–80 była prezesem Towarzystwa Muzycznego im. Karola Szymanowskiego w Zakopanem, a od 1997 roku sekretarzem Fundacji im. Karola Szymanowskiego i członkiem jury Nagrody jego imienia (była także pierwszą, razem z Wandą Wiłkomirską, laureatka tejże Nagrody).
Była redaktorem naukowym pierwszego źródłowo-krytycznego wydania wszystkich dzieł Karola Szymanowskiego (26 tomów w wersji polskiej i 17 w wersji niemiecko-angielskiej), autorką opracowania korespondencji kompozytora pt. "Karol Szymanowski. Korespondencja", na którą składały 4 tomy obejmujące 16 woluminów zawierających pełną edycja zachowanych listów od i do kompozytora (tom IV tego opracowania zdobył Nagrodę miesięcznika „Nowe Książki”), jak również tomu „Pism literackich” Szymanowskiego.
W 2007 roku ukazała się jej fundamentalna, trzytomowa monografia pt. "Karol Szymanowski i jego epoka" (wyróżniona w 2009 roku Nagrodą im. Jana Długosza). Teresa Chylińska była również autorką pierwszej i jedynej dotąd monografii siostry kompozytora, wybitnej śpiewaczki Stanisławy Szymanowskiej pt. „Prowadziłam intensywne życie i bardzo moje życie lubiłam” (2014).
Historii przyjaźni kompozytora i malarki Natalii Dawydowej poświęcona jest natomiast publikacja z 2018 roku pt. "Karol Szymanowski. Romans, którego nie było?" W 2023 roku ukazała się ostatnia książka, w której autorka opowiadała jak Karol Szymanowski pisał książkę o sobie.
