Muzeum Okręgowe w Tarnowie kupiło kolejny fragment "Panoramy Siedmiogrodzkiej", namalowanej pod kierownictwem Jana Styki w 1897 r. Placówka otrzymała na ten cel dotację z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego; zakup wsparł też samorząd Małopolski. Aż do końca marca dzieło nie będzie jednak dostępne dla zwiedzających. Fragmenty panoramy zostały spakowane i pojadą do węgierskiego Opusztaszer na Międzynarodowy Kongres Panoram.
Posłuchaj co mówi Andrzej Szpunar, dyrektor tarnowskiego Muzeum Okręgowego
Tarnowskie muzeum od 1977 r. zbiera części dzieła rozsiane po świecie. Posiada ich już 18, z czego 17 jest jego własnością. Do tej pory na całym świecie zidentyfikowano 38 fragmentów monumentalnego obrazu, ich łączna powierzchnia nie przekracza 1/3 całego dzieła.
Jak poinformował we wtorek dyrektor placówki Andrzej Szpunar, dzięki ministerialnej i samorządowej dotacji zakupiony został znany wcześniej fragment panoramy, przedstawiający rosyjską piechotę w natarciu prowadzoną przez oficera na koniu. Jej właściciel z Warszawy chciał sprzedać obraz tarnowskiej placówce, bo wiedział, że gromadzi ona fragmenty dzieła Styki.
Fragment przedstawia trzecioplanową scenę, ale bardzo istotną - piechotę rosyjską nacierającą na kamienny most nad potokiem Krum, broniony lub atakowany od lewej strony obrazu przez Szeklerów uzbrojonych w kosy. Całość stanowi zamkniętą scenę batalistyczną o wymiarach 125 na 200 cm.
Obraz został zakupiony za ponad 50 tys. zł, z czego 40,5 tys. zł stanowiła dotacja z MKiDN, a resztę przekazał marszałek województwa małopolskiego. Według przedstawicieli placówki, nabyty fragment jest już w muzeum, gdzie przygotowywany jest do publicznej prezentacji, która nastąpi jeszcze w tym miesiącu.
Dyrektor podkreślił, że zakup obrazu jest ważnym uzupełnieniem kolekcji posiadanej przez Muzeum Okręgowe w Tarnowie. Jednym z elementów strategii placówki jest poszukiwanie i dokumentowanie istniejących, zachowanych fragmentów oraz - w miarę możliwości - pozyskiwanie ich.
Szpunar przypomniał, że będzie to już czwarty fragment Panoramy zakupiony przy wsparciu resortu kultury w ostatnich latach. Poprzednie trzy zostały zakupione w latach 2013 i 2014.
Tarnowskie muzeum jest obecnie w posiadaniu 18 fragmentów dzieła, przy czym jeden z nich jest depozytem złożonym przez właściciela z Kalifornii. Pozostałe znane fragmenty znajdują się w polskich muzeach w: Warszawie, Krośnie i Łęczycy. Kilka znajduje się w rękach prywatnych, w tym jeden w Anglii. Przedstawiciele placówki zapewniają, że poszukiwania kolejnych części wciąż trwają.
Aż do końca marca nie będzie dostępna w Tarnowie Panorama Siedmiogrodzka. Wszystkie jej fragmenty, które znajdują się z posiadaniu tarnowskiego Muzeum Okręgowego zostały spakowane i już niebawem wyjadą do węgierskiego Opusztaszer. Bezcenne działo Jana Styki będzie ozdobą rozpoczynającego się na Węgrzech pod koniec września Międzynarodowego Kongresu Panoram. To dla nas ogromne wyzwanie - przyznaje w rozmowie z Radiem Kraków Andrzej Szpunar, dyrektor Muzeum Okręgowego w Tarnowie.
Dyrektor tarnowskiego Muzeum nie wyklucza, że nie jest to ostatnia podróż fragmentów dzieła Styki. Jak powiedział w rozmowie z Radiem Kraków - niewykluczone, że w przyszłym roku płótna prezentowane będą także w Siedmiogrodzie oraz we Lwowie. Wszystko za sprawą przypadającej w w 2017 roku 120. rocznicy, pierwszej publicznej prezentacji panoramy, która miała miejsce właśnie we Lwowie.
"Panorama Siedmiogrodzka" przedstawiała zwycięską bitwę o Sybin w 1849 roku, dowodzoną przez gen. Józefa Bema. Została namalowana przez polskich i węgierskich artystów pod kierownictwem Jana Styki w 1897 r. Dzieło zamówili Węgrzy z okazji 50. rocznicy Wiosny Ludów. Panoramę malowano w budynku Rotundy we Lwowie, w którym powstawała wcześniej "Panorama Racławicka". Jej wymiary były takie same jak "Panoramy Racławickiej": 120 metrów obwodu i 15 metrów wysokości.
Po raz pierwszy dzieło zostało pokazane w rotundzie na terenie Parku Varosliget w marcu 1898 r. w 50. rocznicę wybuchu węgierskiego powstania przeciwko Austriakom. Towarzystwo akcyjne założone w celu sfinansowania kosztów namalowania panoramy przeliczyło się jednak co do spodziewanych zysków z publicznych prezentacji. Dlatego Jan Styka, nie widząc szans na wyegzekwowanie od zleceniodawców umówionej sumy, obraz zwinął na walec i w 1900 r. wywiózł na ziemie polskie. Ostatecznie podjął decyzję o pocięciu Panoramy na kilkadziesiąt fragmentów, które oprawiono w ramy i sprzedano jako obrazy.
Na przełomie XIX i XX wieku wielkie panoramy malarskie nie należały do rzadkości, widzowie chętnie je oglądali. Poszły w zapomnienie wraz z dynamicznym rozwojem nowej gałęzi sztuki - kina.
(Marcin Golec,PAP,ew)
