Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie przypomina ważną datę w historii miasta - 9 listopada 1939 roku Niemcy zniszczyli tarnowskie synagogi. Miejsca święte dla tarnowskich Żydów zostały najpierw rozgrabione, a potem spalone. Dziś po bożnicach zachowała się Bima Starej Synagogi - najbardziej znany zabytek kultury żydowskiej w Tarnowie.
Posłuchaj materiału Agnieszki Wrońskiej
W przedwojennym Tarnowie, którego prawie połowę mieszkańców stanowili Żydzi, istniało kilka wolnostojących synagog. Najbardziej znana XVII-wieczna, zwana "Starą" i synagoga zwana "Jubileuszową" lub "Nową"
Poza tymi dwoma wielkimi osobnymi budynkami było jeszcze, ok. 10 oddzielnie stojących budynków, w których były synagogi. M.in. na placu Pod Dębem była synagoga tzw. Sądecka, przy ul. Bema - Strusińska. Na ul. Lwowskiej były 3 takie budynki. A także synagoga Tempel przy ul. św. Anny, gdzie – jak dziś wiemy - były organy, co mogło świadczyć o jej postępowości, w tradycyjnej synagodze czegoś takiego nie było - mówi Radiu Kraków Adam Bartosz z Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie w Tarnowie.
Tarnowscy Żydzi modlili się także w maleńkich domach modlitwy budowanych niekiedy w podwórzach domów, oraz w tzw. sztiblach, które urządzano w pokojach mieszkań udostępnianych przez pobożnych wiernych. Dwa miesiące po wkroczeniu Niemców do miasta w 1939 roku, Niemcy urządzili spektakularne pożary tarnowskich synagog. Datę spalenia synagog wybrali nieprzypadkowo. Uczcili w ten sposób pierwszą rocznicę przeprowadzonej w Niemczech Nocy Kryształowej - czyli akcji dewastowania i niszczenia niemieckich synagog i domów oraz sklepów żydowskich. W Tarnowie 9 listopada 1939 roku ogień najpierw strawił dwie najważniejsze żydowskie bożnice w mieście - Starą i Nową Synagogę
"Inne zostały zniszczone później, zrujnowane,owane. Były w zwartej zabudowie, mcy bali, się, że ogień może się rozprzestrzenić. Tarnowianie próbowali ratować płonące synagogi, ale żołnierze niemieccy dopuszczali się nawet do przecinania strażackich węży" - dodaje Adam Bartosz.
Galeria zdjęć
Po starej synagodze w Tarnowie pozostała Bima - czyli centralne miejsce w którym odprawiano obrzędy religijne - wyposażenie i cenne przedmioty zostały rozgrabione. Archeolodzy podczas badań przy ruinach odkryli również fragmenty posadzki i drewnianej podłogi.
Dziś Bima Starej Synagogi przy Rynku tarnowskim to jeden z głównych punktów wycieczek odwiedzających miasto.W 1987 roku Bima została nakryta dachem. Od 1996 roku gości artystów występujących podczas organizowanych przez Komitet Opieki Nad Zabytkami Kultury Żydowskiej Dni Pamięci Żydów Galicyjskich.
Galeria zdjęć
