Środa, 18 lis 9 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

„Czysty populizm i mydlenie oczu mieszkańcom”. Prawnik ostro o planach ograniczenia SCT w Krakowie

Planowane ograniczenie Strefy Czystego Transportu może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego – ostrzega radca prawny Miłosz Jakubowski. W Radiu Kraków tłumaczył, że zanieczyszczenia pochodzące z samochodów nadal są problemem w wielu częściach Krakowa, a od 2030 roku zaczną obowiązywać ostrzejsze normy jakości powietrza.

Znak strefy czystego transportu
Fot. archiwum RK

Czego dowiesz się z rozmowy:

Radykalne zmniejszenie SCT – Miłosz Jakubowski krytykuje plan ograniczenia strefy do pierwszej obwodnicy. Ostrzega, że zmiana może zwiększyć ruch i emisję spalin na sąsiednich ulicach.

Zanieczyszczenia w wielu częściach miasta – pomiary prowadzone przez Kraków pokazują wysokie stężenia dwutlenku azotu nie tylko przy Alejach, ale także przy Rondzie Grzegórzeckim i ulicy Opolskiej.

Nowe normy od 2030 roku – prawnik przekonuje, że ostrzejsze wymagania unijne mogą zmusić miasto do ponownego rozszerzenia SCT, a nawet zaostrzenia jej zasad.

Pieniądze nie są najważniejsze – ograniczenie strefy może zmniejszyć wpływy z opłat, ale Jakubowski podkreśla, że podstawowym celem SCT jest ochrona zdrowia mieszkańców.

5. Decyzja należy do radnych – o zmianie granic strefy zdecyduje Rada Miasta Krakowa. Uchwała będzie musiała być zgodna z przepisami oraz obowiązującym programem ochrony powietrza.

 

Posłuchaj rozmowy Piotra Łęgowskiego z Miłoszem Jakubowskim.

Zmniejszenie Strefy Czystego Transportu do pierwszej obwodnicy może pozbawić ją znaczenia, a nawet pogorszyć jakość powietrza na sąsiednich ulicach – przekonuje Miłosz Jakubowski, radca prawny z Fundacji Frank Bold. Bardzo ostro ocenia propozycję władz Krakowa, które chcą ograniczyć obszar SCT dwustukrotnie.

Rewolucja w Strefie Czystego Transportu w Krakowie. SCT tylko w centrum miasta

Ola Sobczak

Prawnik nie zgadza się również ze słowami zastępcy prezydenta Jana Hoffmana, który przedstawił wcześniejszy kształt strefy jako efekt nacisków radykalnej grupy mieszkańców. Jakubowski przypomina, że pierwotna wersja SCT była jeszcze bardziej rozległa i obejmowała całe miasto. Zwraca przy tym uwagę na wcześniejsze stanowisko Łukasza Gibały, który – jak pamięta rozmówca – popierał tamto rozwiązanie:

Jeżeli strefa miałaby przynieść jakikolwiek efekt ekologiczny, to raczej negatywny, bo część ruchu z Alej zostałaby przekierowana na okoliczne ulice, zwiększając emisję zanieczyszczeń w bezpośrednim otoczeniu. Cały ten pomysł jest tak absurdalny, tak niedorzeczny, że aż ciężko go komentować na spokojnie. Mówię to jako prawnik, ale też jako mieszkaniec Krakowa, który myśli o swoim zdrowiu, o zdrowiu przyjaciół i osób najbliższych

Co dalej ze strefą czystego transportu? Hoffman oczekuje deklaracji od rywali

Radio Kraków

Jakubowski podważa także argument, że dotychczasową strefę narzuciła miastu grupa radykałów. Przypomina, że pierwotnie przyjęta SCT miała obejmować cały Kraków i dotyczyć również jego mieszkańców:

Za tą pierwszą strefą, obejmującą całe miasto i również w pełnym zakresie mieszkańców Krakowa, czyli dużo bardziej rygorystyczną, głosował, o ile dobrze sobie przypominam, między innymi obecny prezydent Gibała. Wtedy popierał to rozwiązanie. Więc dziwi mnie, że pan prezydent Hoffman powiedział, że taką strefę popierają radykałowie. Bo chyba mówi tutaj o swoim przełożonym.

 

Kraków ma własne pomiary. Zanieczyszczenia nie kończą się na Alejach

Jakubowski przyznaje, że jakość powietrza w Krakowie poprawiła się w ostatnich latach. Zastrzega jednak, że nie oznacza to rozwiązania problemu zanieczyszczeń pochodzących z transportu.

Tłumaczy, że oficjalne pomiary Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska nie pokazują całego obrazu. Według niego w ubiegłym roku stacje GIOŚ nie odnotowały przekroczeń obowiązującego limitu dwutlenku azotu, ale własne pomiary prowadzone przez Kraków ujawniają wysokie stężenia również poza Alejami Trzech Wieszczów.

Prawnik zwraca uwagę przede wszystkim na okolice Ronda Grzegórzeckiego i ulicy Opolskiej. Podkreśla, że miasto ma te dane, dlatego nie powinno sprowadzać problemu wyłącznie do jednego fragmentu Krakowa:

Samo miasto Kraków prowadzi od kilku lat własne pomiary z wykorzystaniem niskokosztowych metod, takich pasywnych pomiarów stężeń dwutlenku azotu. Wskazują one, że mamy niestety jeszcze wyższe niż przy Alejach stężenia dwutlenku azotu przy Rondzie Grzegórzeckim, przy ulicy Opolskiej, w wielu miejscach w mieście. Miasto samo posiada takie dane i doskonale wie, że poziomy zanieczyszczeń w rzeczywistości są wyższe, niż wynika z raportów GIOŚ.

Andrzej Guła (Alarm Smogowy) ostro o wiceprezydencie Krakowa: „Czyj interes reprezentuje pan Hoffman?”

Jacek Bańka

 

„Czysty populizm i mydlenie oczu mieszkańcom”. Nowe normy mogą wymusić powrót SCT

Jednym z najważniejszych argumentów Jakubowskiego są nowe unijne normy jakości powietrza, które mają zostać osiągnięte do 2030 roku. Po zestawieniu tych wymagań z aktualnymi pomiarami okazuje się, że problem dotyczy znacznie większego obszaru miasta niż ten, który miałaby obejmować zmniejszona strefa.

Prawnik przewiduje, że radykalne ograniczenie SCT może przynieść jedynie krótkotrwały efekt polityczny. Kraków będzie bowiem musiał dostosować się do nowych wymagań, co może oznaczać konieczność ponownego rozszerzenia strefy, a nawet zaostrzenia zasad wjazdu: 

Teraz likwidujemy strefę, bo zdaniem prezydenta jest niepotrzebna, ale za dwa lata będzie trzeba ją znowu tworzyć. Znowu będzie trzeba obejmować całe miasto strefą i być może nawet wprowadzać jeszcze bardziej rygorystyczne obostrzenia, żeby szybciej przyniosła oczekiwany efekt. Naprawdę uważam, że to jest po stronie władz miasta czysty populizm i mydlenie oczu mieszkańcom, którzy będą myśleli, że problem został rozwiązany, a tak naprawdę on jest tylko odsuwany w czasie o rok, dwa lata.

Jakubowski podkreśla, że zmniejszenie strefy nie zmieni przyszłych obowiązków miasta. W jego ocenie odkładanie decyzji może sprawić, że później potrzebne będą bardziej zdecydowane działania, aby osiągnąć wymagane poziomy zanieczyszczeń.

Masz zwolnienie z krakowskiej SCT? Trzeba je odnowić na kolejny rok

Krzysztof Orski

 

Miliony z opłat, podwyżki podatków i zdrowie mieszkańców

Ograniczenie SCT oznaczałoby również zmniejszenie wpływów z opłat za wjazd samochodów niespełniających wymagań strefy. Według przywołanych w rozmowie wyliczeń Polskiego Alarmu Smogowego miasto mogłoby stracić od 60 do 80 milionów złotych.

Jakubowski przypomina, że opłaty wprowadzono na trzyletni okres przejściowy. Miały zniechęcać do korzystania ze starszych, bardziej emisyjnych samochodów, ale jednocześnie pozwalać na wjazd osobom, które nie mają innej możliwości podróżowania.

Kraków podsumował pierwsze pół roku SCT. Są milionowe wpływy

Ola Sobczak

Prawnik dostrzega sprzeczność między rezygnacją z tych wpływów a zapowiedziami podwyżki podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców. Zastrzega jednak, że finanse miasta nie powinny przesłaniać podstawowego celu strefy, którym jest ograniczenie szkodliwych zanieczyszczeń:

Opłaty spotkały się z krytyką, w jakimś stopniu uzasadnioną, ale zostały wprowadzone w okresie przejściowym, przez pierwsze trzy lata obowiązywania strefy. Miały zniechęcić do wjazdu osoby, które mogą skorzystać z innego środka transportu niż stary, wysokoemisyjny samochód, ale jednocześnie w uzasadnionych przypadkach taki wjazd umożliwić. Są też istotnym wkładem do budżetu miasta. Za ten rok to będzie, o ile się nie mylę, około trzydziestu milionów złotych.

Jakubowski przekonuje, że dyskusja o wpływach do budżetu odwraca uwagę od konsekwencji zdrowotnych zanieczyszczeń komunikacyjnych. Szczególnie narażone są dzieci, seniorzy i osoby przewlekle chore.

Najważniejszą rzeczą, o której powinniśmy rozmawiać, jest ochrona zdrowia mieszkańców. Bo tak naprawdę w ochronie powietrza, w zmniejszaniu zanieczyszczeń chodzi o ochronę zdrowia. Ta uchwała nie służy temu, żeby podreperować budżet miasta, tylko temu, żeby chronić zdrowie mieszkańców. Mam wrażenie, że prezydent po prostu otwarcie przyznaje, że jemu na tym zdrowiu mieszkańców nie zależy. A głos lekarzy i ekspertów od zdrowia publicznego jest jednoznaczny: strefa czystego transportu jest potrzebna, bo dwutlenek azotu emitowany z pojazdów jest bardzo szkodliwy.

 

Nie prezydent, lecz radni zdecydują o przyszłości strefy

Władze Krakowa zakładają, że zmniejszona SCT mogłaby zacząć obowiązywać w lutym lub marcu 2027 roku. Jakubowski ma jednak wątpliwości, czy uda się dotrzymać tego terminu.

Przypomina, że prezydent może przedstawić projekt zmian, ale o ich przyjęciu zdecyduje Rada Miasta. Prawnik nie jest przekonany, czy tak daleko idące ograniczenie strefy zdobędzie poparcie większości radnych. Nie wyklucza natomiast, że mniej radykalna propozycja mogłaby zostać zaakceptowana.

Zwraca też uwagę, że uchwała musi być zgodna z prawem, a jej legalność może ocenić wojewoda małopolski.

Ostatecznie decyzję o jakiejkolwiek zmianie uchwały w sprawie SCT podejmie nie prezydent, tylko Rada Miasta. Pytanie, czy będzie w stanie zyskać poparcie dla tak radykalnej zmiany. Być może gdyby to było zmniejszenie strefy, ale takie, które nadal pozostawiałoby jej sens i pozwalało osiągnąć efekt ekologiczny, jakieś poparcie by zdobył. Czy w takim kształcie uchwała zyska poparcie radnych Koalicji, Lewicy i radnych niezrzeszonych? Nie wiem, ale dochodzą mnie sygnały, że od wielu radnych słychać dosyć głośny sprzeciw.

Jakubowski przypomina również, że krakowska SCT nie jest autorskim pomysłem władz miasta. Jej utworzenie przewidziano w wojewódzkim programie ochrony powietrza, a obowiązki samorządu wynikają także z ustawy o elektromobilności.

Nie wolno zapomnieć o wojewodzie małopolskim, który stoi na straży prawa i ewentualną niezgodną z prawem uchwałę mógłby unieważnić. Uchwała w sprawie SCT nie wisi w próżni. Powstała również w celu realizacji programu ochrony powietrza, który przygotował sejmik województwa i który jest wiążący dla Krakowa. Oczywiście są też przepisy ustawy o elektromobilności, które nakładają na miasto określone obowiązki.

Powiązane

  • Krakowianie mówią "nie" SCT w obecnym kształcie. Co pokazał sondaż Radia Kraków

    Ola Sobczak

  • Andrzej Guła o SCT w Krakowie: „Stała się przedmiotem politycznego handlu”

    Jacek Bańka

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Nowe informacje o stanie zdrowia strażaka, który osłonił żonę przed kulą. Strażacy zbierają na leczenie

    Magdalena Zbylut-Wiśniewska

  • Zwrot w sprawie pochówku zamachowca z Krakowa. Zgłosił się ktoś z rodziny

    Ola Sobczak

  • Zwrot w sprawie spopielarni zwłok pod Tarnowem. NSA przyznał rację inwestorowi, a w tle... referendum

    Bartłomiej Maziarz

Najnowsze

  • „Czysty populizm i mydlenie oczu mieszkańcom”. Prawnik ostro o planach ograniczenia SCT w Krakowie

  • Spór o pochówek zamachowca. Jakub Kosek proponuje nowe zasady pogrzebów organizowanych przez miasto

  • Łukasz Gibała nie zmienia zdania: Bez gwarancji finansowania nie wydamy kolejnych pieniędzy na metro

  • Rok więzienia w zawieszeniu dla byłego prezesa spółki Nova. Krzysztof K. skazany za spowodowanie wypadku

  • W Wadowicach powstanie nowoczesna oczyszczalnia ścieków

  • Wadowickie Centrum Kultury przejdzie metamorfozę. Jest pozwolenie na budowę