Kraków ma dwóch nowych honorowych obywateli. Tytuł został nadany Biserce Rajcić, Serbce, tłumaczce literatury i popularyzatorce kultury polskiej za granicą. Drugą uhonorowaną osobą jest znany kardiochirurg Janusz Skalski, kierownik kliniki kardiochirurgii dziecięcej szpitala w Krakowie-Prokocimiu. Z prof. Januszem Skalskim rozmawiała Teresa Gut.
Biserka Rajcić urodziła się w 1940 r. Mieszkanka Belgradu od lat 60. XX w. jest związana z Krakowem i środowiskami twórczymi miasta. To popularyzatorka literatury i kultury polskiej za granicą, ambasadorka polskiej kultury w Serbii.
Fot. Fot. PAP/Jacek Bednarczyk
Rajcić jest autorką esejów i artykułów poświęconych polskiej literaturze i sztuce, a w szczególności teatrowi. Jej bibliografia obejmuje blisko 1,6 tys. pozycji. Wiele lat była bibliotekarzem, za sprawą pracy trafiła w latach 60. do Krakowa jako stypendystka, by dokumentować polski system bibliograficzny i katalogowanie zbiorów. Wtedy zaczęła się jej miłość do miasta, przyjaźń z mieszkającymi w Krakowie ludźmi kultury i sztuki.
Współpracowała m.in. z Czesławem Miłoszem, Sławomirem Mrożkiem, Andrzejem Wajdą, Bronisławem Majem. Doprowadziła do wydania kilkudziesięciu książek autorów związanych z Krakowem. Wydała też wiersze m.in. Wisławy Szymborskiej, Ryszarda Krynickiego, Adama Zagajewskiego, Ewy Lipskiej, Juliana Kornhausera.
Podczas swojego wystąpienia Biserka Rajcić nazwała Kraków swoją "drugą ojczyzną", "ukochanym miastem". Wspominała także swoje pobyty w Polsce. Jak mówiła, punktem zwrotnym w jej "translatorskim życiu" był polski sierpień 1980 r., kiedy "Polska była na ustach wszystkich" i wzrosła liczba wydawnictw chętnych do publikowania polskiej literatury.
Trudnym momentem – wspominała – był stan wojenny, kiedy nie mogła przyjeżdżać do Polski, do Krakowa najbliższego jej ze względu na ludzi, instytucje kultury, biblioteki, wydawnictwa. "Rok 1989 r. mogę określić jako nowe otwarcie także w moim życiu zawodowym tłumacza" – powiedziała.
Prof. Janusz Skalski urodził się w 1951 r. To kardiochirurg, kierownik Kliniki Kardiochirurgii Dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie Prokocimiu.
W swym dorobku ma najliczniejszą w Polsce i jedną z największych w Europie grupę zoperowanych dzieci z zespołem niedorozwoju lewej komory serca, które udało się przywrócić życiu. Obecnie specjalizuje się w wieloetapowym leczeniu dzieci z pojedynczą komora serca, w szczególności z zespołem niedorozwoju lewego serca.
Krakowski lekarz jako pierwszy w Polsce zastosował wspomaganie krążenia u dziecka przy pomocy sztucznych komór serca (2011 r.) oraz wprowadził w Polsce nowatorską metodę leczenia operacyjnego w ciężkim nadciśnieniu płucnym u dzieci.
Prof. Skalski podejmuje również działania pozamedyczne, od 2009 r. organizował charytatywne koncerty na rzecz doposażenia Kliniki Kardiochirurgii Dziecięcej w Krakowie.
Jest członkiem licznych stowarzyszeń naukowych krajowych i zagranicznych. Dorobek naukowy prof. Skalskiego to m.in. 347 prac naukowych recenzowanych i rozdziałów książkowych, 12 przewodów profesorskich, redakcja podręcznika "Kardiochirurgia Dziecięca".
Podczas swojego wystąpienia profesor powiedział, że klinika, którą kieruje, musiała – z powodu "niedostatku finansowego w polskiej służbie zdrowia" - szukać na rozwój środków innych niż państwowe. Jak poinformował, przez ostanie 10 lat klinice udało się zebrać ponad 10 mln zł. "W tej chwili nasza krakowska klinika jest najlepiej wyposażona. Z przekonaniem mówię – dysponujemy najlepszą salą operacyjną w Polsce i najnowocześniejszą w Europie" – powiedział. Jak dodał, rodzice z całej Polski chcą leczyć dzieci w krakowskim ośrodku, ponieważ konkuruje on z najlepszymi klinikami świata.
Laudacje na cześć nowych honorowych obywateli Krakowa wygłosił prezydent miasta Jacek Majchrowski.
"Tłumacze to wciąż w powszechnej opinii odbiorców literaci drugiego planu. A przecież tłumaczenie jest w istocie powołaniem nowego bytu, z nowymi słowami, inną składnią, nierzadko zmienioną kolejnością, czy szeregiem lokalnych odpowiedników znaczeniowych, odpowiadających kręgowi kulturowemu, do którego adresuje się tłumaczone dzieło. Kraków ma niezawodnego przyjaciela, mistrzynię przekładu i eseju panią Biserkę Rajcić" - powiedział prezydent Krakowa.
O prof. Skalskim zaś tak mówił: "Są takie osoby, których wymienienie nazwiska powoduje u rozmówcy uśmiech na twarzy i piknięcie w sercu, dobre, zdrowe piknięcie. Osoby, które kojarzą się z dobrem, profesjonalizmem i oddaniem swej pracy, środowisku i podopiecznym. Taką osobą jest pan profesor Janusz Skalski". Zaakcentował także: "Znamy dobrze tę sentencję +Kto ratuje jedno życie – ratuje cały świat+. Panie profesorze, uratował pan wiele tych światów".
Oprawę artystyczną podczas uroczystości zapewnił kompozytor, gitarzysta Jacek Korohoda.
Teesa Gut/PAP/jgk
