Rok Andrzeja Wajdy oficjalnie rozpoczęty. Senat ogłosił wybitnego reżysera patronem roku 2026 - od śmierci wybitnego reżysera mija 10 lat, a dzisiaj (6 marca) reżyser obchodziłby 100. urodziny. Krakowska inauguracja roku Andrzeja Wajdy odbyła się w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, którego był fundatorem.
W gali wzięli udział, między innymi, marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, przedstawiciele Europejskiego Centrum Solidarności, władz regionalnych i lokalnych, w tym prezydenci Krakowa i Suwałk.
Ministra kultury Marta Cienkowska wskazała, że Rok Andrzeja Wajdy powinien być pretekstem do rozmowy o historii i polskiej wspólnocie, a także o „odpowiedzialności artystów i odpowiedzialności państwa za kulturę”. Wyraziła też wdzięczność Senatowi za poświęcenie tego czasu artyście, „bez którego trudno sobie wyobrazić historię polskiej kultury, ale także historię polskiej wyobraźni”.
Wajda był nie tylko reżyserem, był artystą, który potrafił opowiadać o Polsce tak, że słuchał go cały świat. Był twórcą, który potrafił pokazać historię nie jako zamknięty rozdział podręcznika, lecz jako doświadczenie ludzi, ich wyborów, wątpliwości, odwagi i tragizmu. Jego dzieła powstawały w różnych epokach i w różnych politycznych rzeczywistościach, a jednak zawsze powstawały wierne jednemu pytaniu: kim jesteśmy jako wspólnota?
-zwróciła uwagę podczas uroczystości Marta Cienkowska.
Podczas uroczystości odznaczona została Krystyna Zachwatowicz-Wajda – scenografka teatralna i filmowa. Konsul generalny Francji w Krakowie Cédric Peltier ogłosił, że „w uznaniu życia poświęconego sztuce, teatrowi, kinu oraz przekazywaniu kultury, a także za wyjątkowe zaangażowanie w pielęgnowanie i upowszechnienie dziedzictwa Andrzeja Wajdy - pani Krystyna Zachwatowicz Wajda została podniesiona do godności Oficera Legii Honorowej przez prezydenta Emmanuela Macrona”.
Francja z dumą i wdzięcznością oddaje hołd pani wyjątkowej drodze twórczej oraz niestrudzonemu zaangażowaniu w służbie kulturze
– zwrócił się do Krystyny Zachwatowicz Wajdy konsul.
Częścią rozpoczęcia obchodów było także wręczenie przez Fundację Kyoto-Kraków Nagród im. Andrzeja Wajdy, przyznawanych za wybitną działalność w duchu solidarności społecznej, za postawy, które – podobnie jak życie i twórczość jej patrona – łączą artystyczną wrażliwość, odwagę moralną i troskę o wspólnotę. Laureatami wyróżnienia zostali pierwsza dama Danuta Wałęsa i polsko-białoruski dziennikarz, więzień polityczny Andrzej Poczobut – nagrodę w jego imieniu odebrała córka.
Danuta Wałęsa jest – jak podała Fundacja Kyoto-Kraków – „jedną z najbardziej rozpoznawalnych kobiet współczesnej historii Polski, symbolem siły, odwagi i determinacji w obliczu dziejowych wyzwań. Przez wiele lat pozostawała w cieniu męża, Lecha Wałęsy, będąc jednak nie mniej ważnym uczestnikiem polskiej drogi do wolności. (…) Jej historia jest świadectwem odwagi i wewnętrznej siły, a zarazem jednym z najbardziej autentycznych głosów polskiej historii ostatnich dekad”.
Andrzej Poczobut, dziennikarz, publicysta i działacz Związku Polaków na Białorusi, od lat – jak uzasadniła wybór fundacja – „stanowi symbol niezłomnej walki o prawdę, prawa człowieka i wolność słowa. (…) Jego postawa, łącząca odwagę z głębokim poczuciem odpowiedzialności, jest świadectwem solidarności między narodami Polski i Białorusi oraz przypomnieniem, że wartości, które były ważne dla Andrzeja Wajdy – wolność, godność i prawda – są uniwersalne i ponadczasowe”.
Z okazji Roku Wajdy Muzeum Manggha przygotowało ekspozycję „Wajda. W stulecie urodzin”. Wystawa odnosi się do doświadczenia Wajdy z czasów drugiej wojny światowej i wpływu wojny na filmowca w pierwszej fazie jego twórczości. Opowiada o fascynacji malarstwem, przyjaźni z innymi twórcami, buncie w czasie karnawału Solidarności, zaangażowaniu kulturalnym i politycznym, a także takich inicjatywach, jak Mistrzowska Szkoła Andrzeja Wajdy i Pawilon Wyspiańskiego.
Na wystawie zgromadzono notesy, dzienniki, kalendarze, szkicowniki, fotografie. Niektóre z przedmiotów zostaną pokazane publiczności po raz pierwszy. Wernisaż odbędzie się w sobotę. Ekspozycja pokazuje także sztukę japońską i rysunki, które Wajda tworzył w czasie podróży po Japonii w latach 80. i 90.
Po otrzymaniu w 1987 roku Nagrody Kioto za całokształt twórczości Andrzej Wajda postanowił wraz z Krystyną Zachwatowicz-Wajdą przekazać otrzymaną kwotę na założenie Fundacji Kyoto–Kraków, której misją było powołanie do życia Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.
