Myślę, że wszyscy mamy poczucie pewnej schyłkowości i to na każdym kroku. Jeszcze do niedawna myśleliśmy, że wojna nigdy nie będzie tak blisko nas. Z drugiej strony nigdy nie wątpiliśmy tak bardzo w sojusze, które powstały globalnie po drugiej wojnie światowej. 5 maja odbędzie się podwójna premiera słuchowiska zrealizowanego we współpracy Radia Kraków i Narodowego Starego Teatru - "Melancholia sprzeciwu" na podstawie powieści pod tym samym tytułem ubiegłorocznego noblisty, węgierskiego pisarza László Krasnohorkaiego. Jakub Skrzywanek jest autorem adaptacji oraz reżyserem słuchowiska, autorem muzyki jest Karol Nepelski. To pierwsza taka kooperacja instytucji.
Jednego dnia posłuchamy produkcji na Dużej Scenie Narodowego Starego Teatru, gdzie odbędzie się spotkanie z twórcami po prezentacji, ale też będziemy uczestniczyć w jej antenowej premierze w Radiu Kraków i Radiu Kraków Kultura.
W mowie noblowskiej, która dotyczyła nadziei, László Krasznahorkai wymieniał osiągnięcia ludzkości - począwszy od stawiania kroków w pozycji pionowej, przez wynalezienie pisma, idei, pojęcia czasu, aż po nazwanie planet i stworzenie niszczycielskiej broni, która jest władna zniszczyć świat po wielokroć. Wykład zakończył myślą:
Twoja droga była piękna, ale niestety nie da się jej powtórzyć
Jakub Skrzywanek zdaje się doskonale wyczuwać moment schyłku. Obserwuje go, przygląda się mu, zgaduje - czy właśnie w nim teraz istniejemy. O takim momencie w poetycki i wciągający sposób pisze w "Melancholii sprzeciwu", powieści z 1985 roku, László Krasznahorkai. Przygląda się ludziom w miasteczku, ich postawom i reakcji na pojawienie się cyrku z wypchanym wielorybem i Księciem.
W słuchowisku spotyka się lęk przed znakami, nieznanym, innym, ale też preapokaliptyczna wizja, która urzeczywistnia się w wydarzeniach opisanych przez pisarza.
Nie bez powodu Karol Nepelski wplótł w warstwę dźwiękową motyw muzyczny ze spektaklu Jakuba Skrzywanka “Zamach na Narodowy Stary Teatr. Narodziny narodu” - monolog Doroty Segdy, inspirowany fragmentem “Melancholii sprzeciwu”, który wybrzmiewa w finale spektaklu, staje się otwarciem kolejnej opowieści zrealizowanej przez Skrzywanka, tym razem w formie dźwiękowej.
Instrumentarium oparte na fortepianie i ludzkim głosie staje się organiczną niemal, dźwiękową scenerią dramatycznych wydarzeń: tyleż magicznych, co porażających wizją rychłej katastrofy.
Podążając za myślą László Krasznahorkaiego: niewiele już pozostaje nadziei.
To będzie pierwsze słuchowisko na podstawie prozy noblisty László Krasznahorkaiego. Superprodukcja Radia Kraków
Prapremiera: 5 maja, godz. 18.00 | Duża Scena Narodowego Starego Teatru
Premiera: 5 maja, godz. 21.10 | Radio Kraków i Radio Kraków Kultura
Obsada: Ewa Kaim, Roman Gancarczyk, Stanisław Linowski, Aldona Grochal, Radosław Krzyżowski, Błażej Peszek, Łukasz Stawarczyk, Szymon Czacki, Dorota Ignatjew. Po raz pierwszy w słuchowisku: Wanda Baranowska, Henryk Baranowski
Twórcy:
Adaptacja i reżyseria: Jakub Skrzywanek
Muzyka: Karol Nepelski
Realizacja: Wojciech Gruszka
Adaptacja “Melancholii sprzeciwu” oparta na tłumaczeniu Elżbiety Sobolewskiej.
Podziękowania dla Wydawnictwa Czarne - polskiego wydawcy dzieł Laszlo Krasznahorkaiego - za życzliwość i wsparcie przy realizacji słuchowiska. Wznowienie „Melancholii sprzeciwu” w przekładzie Elżbiety Sobolewskiej ukaże się na przełomie sierpnia i września 2026 roku.
Galeria zdjęć
