Dom Literatury i Języka, mający skupić środowiska czytelników, językoznawców i pisarzy powstanie w dawnym budynku szpitala przy ul. Kopernika w centrum Krakowa. Inwestycja będzie częścią tzw. Kwartału Kultury w nowo zagospodarowanej dzielnicy Wesoła.
Wesoła to atrakcyjny obszar w centrum Krakowa w rejonie ul. Kopernika, na części którego przez lata funkcjonowały obiekty Szpitala Uniwersyteckiego. Po przeprowadzce lecznicy do nowej siedziby ponad 9 ha terenów kilka lat temu zakupiło miasto, za prawie 283,2 mln zł. W 2021 roku Rada Miasta Krakowa uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla Wesołej, pozwalający zachować dotychczasowy jej charakter oraz uzupełniający go o funkcję usługową i tereny zielone.
We wtorek podczas konferencji prasowej przedstawiciele miasta poinformowali, że w planach na obecny rok są m.in. prace nad zagospodarowaniem budynków w Kwartale Kultury przy ul. Kopernika 15 i 15a, gdzie znaleźć ma się Dom Literatury i Języka oraz siedziba Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie. Projekt adaptacji i remontu budynków w kwietniu otrzymał dofinansowanie 50 mln zł z programu FEnIKS. Obok, przy ul. Kopernika 15b swoją siedzibę będzie miała gminna instytucja kultury – Krakowskie Biuro Festiwalowe.
– W Kwartale Kultury w końcu będziemy mogli spełnić obietnicę i stworzyć Dom Literatury i Języka, obietnicę złożoną w 2013 roku w programie Kraków Miasto Literatury UNESCO. Teraz środowiska literackie, językoznawcy, mieszkańcy i wszyscy twórcy będą mieli swój dom – powiedziała podczas spotkania z mediami dyrektorka Krakowskiego Biura Festiwalowego Carolina Pietyra. KBF jest operatorem programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.
Jak dodała, nowa instytucja będzie współtworzona przez KBF jako miejską instytucję kultury oraz organizacje pozarządowe. – Oddajemy pole w dużej mierze twórcom literatury, a stawiamy instytucje kultury, jakie znamy, w roli administratora, kogoś, kto ułatwia innym tworzenie kultury – dodała Pietyra.
Obecnie w dawnej poszpitalnej dzielnicy Wesoła działa 25 organizacji. To m.in. Spółdzielnia Muzyczna Contemporary Ensemble, Stowarzyszenie Rozstaje i Muzeum Zabawek.
Prezydent Krakowa Aleksander Miszalski podkreślił podczas spotkania, że nowe zagospodarowanie Wesołej nie powstaje na podstawie założonego z góry projektu, ale jest procesem, do którego miasto zaprosiło mieszkańców, licząc na oddolnie inicjatywy.
– Dzielnica jest na etapie tworzenia się. Potrzebuje trochę inwestycji infrastrukturalnych np. sieci kanalizacyjne, ogrzewanie, remonty budynków. Ale Wesoła jest procesem, który się tworzy i to tworzenie się jest oddolne. To są kolejni rezydenci, kolejne organizacje, które przychodzą i zaczynają współpracować – powiedział Aleksander Miszalski.
Miasto ma plan zagospodarowania także dawnych poszpitalnych budynków przy ul. Kopernika 19, 21 i Śniadeckich 3. Miejsca te będą przeznaczone m.in. na wakacyjne półkolonie oraz Centrum Zrównoważonej Turystyki Kulturowej.
Dawny kompleks szpitalny jest rozwijany przez Agencję Rozwoju Miasta Krakowa. Prace nad Kwartałem Kultury mają potrwać od września br. do czerwca 2028 r. Według zapowiedzi miasta Wesoła ma być „kreatywną dzielnicą”, poświęconą sztuce i innowacjom. Na przekształcenie tej części miasta urząd do 2035 r. planuje wydać 1,2 mld zł. Teren zarządza Agencja Rozwoju Miasta Krakowa.
W 2013 roku Kraków dołączył do sieci Miast Kreatywnych UNESCO jako siódme miasto świata. Częścią programu Miasta Literatury zarysowanym na etapie aplikacji do Sieci miała być budowa interdyscyplinarnego Centrum Literatury i Języka Planeta LEM, planowana na krakowskim Zabłociu. W latach 2011-2023 Krakowskie Biuro Festiwalowe realizowało prace projektowe. W 2025 r. miasto wycofało się z realizacji projektu, uznając budowę centrum za zbyt kosztowną.
