Matematyk Piotr Achinger, archeolog Dawid Kobiałka i biolog Paweł Sikorski zostali laureatami Nagród Narodowego Centrum Nauki 2026. Wyróżnienia dla wybitnych młodych naukowców wręczono w środę podczas uroczystej gali na Zamku Królewskim na Wawelu w Krakowie. Każdy z nagrodzonych otrzymał 50 tysięcy złotych. Tegoroczna ceremonia była również kulminacją obchodów 15-lecia Narodowego Centrum Nauki.
Najlepsi młodzi naukowcy nagrodzeni w Krakowie
Nagrody Narodowego Centrum Nauki przyznawane są od 2013 roku za wybitne osiągnięcia w badaniach podstawowych prowadzonych w polskich instytucjach naukowych. Wyróżnienia trafiają do badaczy, których odkrycia poszerzają granice wiedzy i mają znaczenie dla światowej nauki.
Nagrody przyznawane są w trzech obszarach: nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce, nauk ścisłych i technicznych oraz nauk o życiu.
W tym roku uroczystość po raz pierwszy odbyła się na Zamku Królewskim na Wawelu.
– Chcemy pokazać, że pasja, ten podziw dla otaczającego nas świata, ale też ciężka praca w laboratoriach jest dostrzegana. Chcielibyśmy nagradzać więcej naukowców, ale formuła nagrody jest taka, że otrzymują ją najlepsi z najlepszych – mówił podczas gali wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Marek Gzik.
Piotr Achinger nagrodzony za przełomowe badania matematyczne
W dziedzinie nauk ścisłych i technicznych wyróżniono dr. hab. Piotra Achingera, profesora Instytutu Matematycznego Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.
Naukowiec specjalizuje się w geometrii algebraicznej. Nagrodę otrzymał za przełomowe wyniki badań dotyczących rozmaitości algebraicznych nad ciałami o charakterystyce dodatniej oraz ciałami niearchimedesowymi.
Jest autorem cyklu ośmiu prac naukowych, w których rozwiązał klasyczne problemy geometryczne w nowym, znacznie trudniejszym kontekście.
Wyniki jego badań zostały opublikowane w prestiżowych czasopismach i wzbudziły zainteresowanie matematyków na całym świecie.
Dawid Kobiałka odnalazł ślady zbrodni wojennych. Nagroda za badania archeologiczne
Laureatem w obszarze nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce został dr Dawid Kobiałka, archeolog z Uniwersytetu Łódzkiego.
Naukowiec zajmuje się między innymi archeologią sądową, badaniami miejsc masowych zbrodni oraz archeologią współczesnych konfliktów zbrojnych.
Pod jego kierownictwem międzynarodowy zespół prowadził badania w Dolinie Śmierci pod Chojnicami. Przyczyniły się one do odnalezienia mogił około 700 ofiar niemieckich zbrodni z 1939 i 1945 roku.
Badacze pracowali również w Lesie Szpęgawskim oraz nad jeziorem Borówno.
Łącznie zespół kierowany przez Dawida Kobiałkę odnalazł, udokumentował i zbadał szczątki ponad tysiąca ofiar zamordowanych podczas II wojny światowej.
Paweł Sikorski wyróżniony za odkrycia dotyczące RNA
W obszarze nauk o życiu Nagrodę NCN otrzymał dr hab. Paweł Sikorski, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.
Biolog został doceniony za badania wyjaśniające, w jaki sposób komórki rozpoznają dwuniciowe RNA i jak na tej podstawie uruchamiają odpowiedź biologiczną.
Wykazał, że reakcja komórki zależy między innymi od długości cząsteczek RNA, budowy ich końców oraz modyfikacji chemicznych.
Wyniki jego badań pomagają lepiej zrozumieć mechanizmy odpowiedzi immunologicznej organizmu.
Narodowe Centrum Nauki świętuje 15-lecie. Budżet ma przekroczyć 2 mld zł
Tegoroczna gala miała szczególny charakter, ponieważ zbiegła się z obchodami 15-lecia Narodowego Centrum Nauki.
Dyrektor NCN prof. Krzysztof Jóźwiak podkreślił, że przez ten czas instytucja stała się jednym z filarów finansowania badań podstawowych w Polsce.
– To dowód uznania dla pasji, dla determinacji i najwyższej jakości badań prowadzonych przez młodych naukowców – mówił o nagrodzie.
Podczas uroczystości podziękował również za zwiększenie budżetu NCN na 2027 rok do ponad 2 miliardów złotych.
Jak zaznaczył, dodatkowe środki pozwolą większej liczbie naukowców realizować własne projekty badawcze i konkurować z najlepszymi ośrodkami naukowymi na świecie.
Nagroda NCN przeznaczona jest dla badaczy zatrudnionych w Polsce, którzy uzyskali doktorat w ciągu ostatnich 12 lat i mogą wykazać się znaczącymi osiągnięciami naukowymi.
W listopadzie i grudniu tegoroczni laureaci wezmą udział w cyklu popularnonaukowych wykładów „Nauka w Centrum”, organizowanych na kanale Copernicus Center.
