Sobota, 21 lis 7 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Kosmiczne cząstki szukają tajemnic Wawelu. Detektor stanął w Smoczej Jamie

Co kryje się we wnętrzu wawelskiego wzgórza? Być może nieznane dotąd jaskinie, korytarze i szczeliny. Żeby je odnaleźć, naukowcy sięgnęli po technologię wykorzystującą cząstki pochodzące z kosmosu. Specjalny detektor zainstalowano w Smoczej Jamie. Podobna metoda pozwoliła kilka lat temu odkryć tajemniczą pustą przestrzeń w piramidzie Cheopsa.

Kosmiczne cząstki szukają tajemnic Wawelu. Detektor stanął w Smoczej Jamie
Wawel/ Zdjęcie ilustracyjne Pexels

Wawelskie wzgórze skrywa pod ziemią jaskinie i struktury, których dokładnego położenia wciąż nie znamy. Dotychczas ich poszukiwanie wiązało się z ograniczeniami tradycyjnych metod badawczych. Teraz naukowcy mogą zajrzeć do wnętrza wzgórza bez prowadzenia wykopalisk, wiercenia czy naruszania zabytkowych murów.

Wszystko dzięki mionom – cząstkom powstającym, gdy promieniowanie kosmiczne dociera do ziemskiej atmosfery.

W Smoczej Jamie zainstalowano detektor, który rejestruje miony przenikające przez skały. Ich liczba zależy od gęstości materiału, przez który przechodzą. Tam, gdzie urządzenie wykrywa ich więcej, mogą znajdować się puste przestrzenie – na przykład nieznane korytarze, jaskinie lub szczeliny.

Wzgórze Wawelskie kryje jaskinie i struktury, których położenie nie jest w pełni znane, a my chcielibyśmy wiedzieć, co się kryje pod powierzchnią terenu. Muografia pozwala zajrzeć do środka wzgórza bez konieczności wiercenia i jakiejkolwiek inwazyjnej ingerencji w teren

- wyjaśnia dr Monika Kamińska, kierowniczka Działu Archeologii Zamku Królewskiego na Wawelu.

Metoda przypomina tomografię komputerową, tyle że zamiast aparatury emitującej promieniowanie wykorzystuje naturalne cząstki docierające do nas z kosmosu. Na podstawie pomiarów naukowcy mogą stworzyć mapę gęstości wnętrza wzgórza.

„W historii Wawelu mamy całą masę nierozwiązanych tajemnic”

Georgina Gryboś

Tak odkryto tajemnicę piramidy Cheopsa

Technologia, która trafiła na Wawel, pozwoliła odkryć w 2017 roku nieznaną wcześniej pustą przestrzeń nad Wielką Galerią piramidy Cheopsa w Egipcie. Podobną metodą badano niedawno również wzgórze Zamku Królewskiego w Budapeszcie.

Obrazowanie mionowe to bezpieczna dla zabytków metoda, sięgająca tam, gdzie klasyczne techniki geofizyczne mają swoje ograniczenia

- podkreśla dr Noemi Zabari, astrofizyczka i dyrektorka polskiej firmy technologicznej Muotech.

Wawel jest pierwszym zabytkiem w Polsce badanym z wykorzystaniem tej technologii.

Badania nie oznaczają, że naukowcy odkryli już nowe podziemia. Chcą przede wszystkim ustalić, gdzie mogą znajdować się nieznane dotąd puste przestrzenie. Wyniki pomogą archeologom wskazać miejsca, w których warto w przyszłości przeprowadzić bardziej szczegółowe badania, w tym ewentualne wykopaliska.

Prace prowadzone są w ramach projektu VIEW (Visualizing the Interior and Exploring Wawel), realizowanego przez polską firmę Muotech, fizyków z Politechniki Federalnej w Lozannie oraz Zamek Królewski na Wawelu.

Szwajcarscy naukowcy udostępnili do badań eksperymentalny detektor, który zainstalowano w Smoczej Jamie.

Na odpowiedź, co rzeczywiście kryje wnętrze wawelskiego wzgórza, trzeba jeszcze poczekać. Tym razem jednak archeologom w poszukiwaniach pomagają cząstki przybywające z kosmosu.

Powiązane

  • Podczas badań archeologicznych na Wawelu odkryto złoty wczesnośredniowieczny pierścień

  • Niezwykłe odkrycie archeologiczne na Wawelu: dziecięce pochówki i fragment broni

    Radio Kraków

  • Co jeszcze kryje Wawel? Zaskakujące odkrycia pod remontowaną posadzką katedry

    Radio Kraków

Najpopularniejsze

  • Nagranie dziecka unikającego kul zamachowca. Prokuratura: wszystko wskazuje na to, że jest prawdziwe

    Jan Pająk

  • Rodzina zamachowca odebrała jego ciało

    Julia Kawa

  • Jak czują się policjanci ranni podczas zamachu w Krakowie? Są nowe informacje o ich zdrowiu

    Piotr Łęgowski

  • Groby pod wodą, ludzie się boją. Spór o cmentarz w Biadolinach Radłowskich

    Bartłomiej Maziarz

  • Duży pożar restauracji pod Krakowem. Nikomu nic się nie stało

    Marcin Koczyba

  • Dziewczynka cudem uniknęła kul podczas zamachu w Krakowie. Prawda czy produkt AI?

    Kamil Wszołek

Najnowsze

  • Żywa karmówka dla węża? Naukowiec o ciemnej stronie terrarystyki

  • Kraków czekał na to niemal 80 lat. Nowa filharmonia coraz bliżej

  • 25 lat troski o pamięć. Jubileuszowa gala „Ratujmy Sądeckie Nekropolie”

  • Tłumy pożegnały Izabelę Woźną, ofiarę zamachu w Krakowie. „Umiała dostrzegać piękno w zwyczajnych rzeczach”

  • Polska potrzebuje pomocy Ukrainy. Tylko tak może skutecznie chronić swoją przestrzeń powietrzną

  • Referendum, metro i spór ze Lwowem. Prof. Danel: Łukasz Gibała zderzył się z rzeczywistością