13 października 1847 roku o godz. 9.30 odjechał z Krakowa w kierunku Mysłowic pierwszy kursowy pociąg pasażerski. "Dzisiaj, po 175 latach, doceniamy tamten wysiłek, tamte decyzje" - powiedział podczas uroczystości na Dworcu Głównym w Krakowie minister infrastruktury Andrzej Adamczyk.
Posłuchaj, co mówi Kazimierz Jaros, prezes Kolejowego Towarzystwa Kultury
Chwilę po godzinie 9.30 w czwartek odjechał z krakowskiego dworca specjalny pociąg do Trzebini. Kurs, którym podróżują politycy, władze samorządowe i mieszkańcy, odbywa się w związku ze 175-leciem uruchomienia kolei w Krakowie. To właśnie 13 października 1847 roku z Krakowa w kierunku Mysłowic odjechał pierwszy pociąg pasażerski.
Jak podkreśla w rozmowie z PAP Dominik Lulewicz, historyk z Muzeum Krakowa, uruchomienie kolei 175 lat temu nastąpiło na tle ogólnego przygnębienia, jakie panowało wskutek wprowadzenia represji przez Austrię po wcieleniu Okręgu Krakowskiego do Austrii.
"W tym czasie uruchomienie kolei jako nowego, wydajnego, szybkiego środka transportu dla osób i ładunków dawało pewną nadzieję na przyszłość, na ożywienie życia gospodarczego Krakowa, który był wtedy bardzo małym miastem – w 1846 roku w Krakowie mieszkały zaledwie 43 tysiące mieszkańców. Handel się rozwijał, ale właściwie nie było przemysłu" - opowiada historyk.
Zaznacza też, że to właśnie w kolei upatrywano impulsu rozwojowego – włączenia Krakowa i okolicy w obręb modernizującej się gwałtownie Europy. "Krakowski dworzec w chwili otwarcia uznawano za jeden z najładniejszych budynków w mieście" - dodaje Dominik Lulewicz.
Badacze podkreślają, że aby mówić o dziejach kolei w Krakowie, należy cofnąć się do marca 1844 roku. To początek tworzenia Kolei Krakowsko-Górnośląskiej – przedsiębiorstwa złożonego z pruskich i krakowskich udziałowców, którzy za zgodą i przy wsparciu władz okręgu Wolnego Miasta Krakowa przystąpili do budowy kolei.
"Budowa ruszyła dość sprawnie i dość szybko, ale na nieszczęście Rzeczpospolita Krakowska upadła wskutek nieudanego Powstania Krakowskiego z przełomu lutego i marca 1846 roku. Projekty realizowane przez autonomiczne władze Wolnego Miasta, w tym te związane z budową kolei, były kontynuowane w mniej sprzyjających okolicznościach polityczno-gospodarczych" - opowiada PAP historyk MK.
"Zacni krakowianie, zacni Małopolanie robili wszystko, aby zrealizować jedną z pierwszych, a w zasadzie pierwszą na tym terenie inwestycję kolejową. I dzisiaj, po 175 latach, doceniamy tamten wysiłek, doceniamy tamte decyzje" - powiedział podczas uroczystości w zabytkowym krakowskim dworcu minister infrastruktury Andrzej Adamczyk.
Kolej żelazna przede wszystkim znacząco zmieniała istotę transportu. "Pamiętajmy, że do tego czasu człowiek do dyspozycji miał pojazdy zaprzęgowe, pojazdy konne albo wozy ciągnięte przez woły, a kolej żelazna napędzana parą całkowicie to wszystko odmieniła" - mówi Lulewicz.
Dodaje, że dzięki temu można było przewozić tony ładunku i setki osób w stosunkowo krótkim czasie, bo lokomotywa parowa była w stanie osiągać już do 30-40 kilometrów na godzinę. Transport ten był też niezależny od warunków atmosferycznych.
"Kolej zbliżała do siebie miasta, zbliżała ośrodki gospodarcze, ośrodki produkcji i rynki zbytu. Wpływała na potanienie produktów, ponieważ koszty transportu – wcześniej niebotyczne wysokie - błyskawicznie spadały, dzięki czemu znacznie więcej osób było stać na nabywanie różnorodnych produktów i podróżowanie. Wraz z dostępem do kolei wielu ludzi nagle uzyskało okazję, możliwość poznania szerokiego świata. To też przyspieszyło wymianę myśli, idei, poglądów" - przyznaje.
Prezydent Krakowa Jacek Majchrowski podkreślił, że dla Krakowa utworzenie kolei było "wielkim otwarciem". "Włączenie Krakowa w sieć kolejową, sieć Kolei Warszawsko-Wiedeńskich, połączenie ze Śląskiem, oznaczało, że Kraków stał się bardziej otwartym miastem. Były to czasy zaborów, kiedy Kraków był tym miastem, do którego w zasadzie z całej Polski przyjeżdżały wycieczki, żeby zobaczyć serce Polski, pójść do grobów królewskich. To pozwoliło na otwarcie naszego miasta" - powiedział podczas konferencji prasowej na Dworcu Głównym w Krakowie.
Prezydent miasta dodał, że obecne prace kolejowe w mieście świadczą o kolejnym dla Krakowa otwarciu. "W tej chwili mogę powiedzieć bez żadnej przesady, że mamy do czynienia z takim drugim etapem: Kraków się po raz wtóry otwiera kolejowo na Polskę i świat" - mówił.
Z okazji rocznicy 175-lecia kolei w Krakowie w budynku dawnego dworca można oglądać makietę zabytkowej kolei przygotowaną przez Krakowski Klub Modelarzy Kolejowych (KKMK). "Taki szlak kolejowy składa się jak klocki - można go ułożyć w dowolny sposób. Na tym szlaku widzimy dwie stacje, jest przystanek po drodze, mamy też model fortu obronnego z okolic Krakowa" - opowiada PAP Tomasz Kołodziejski z KKMK.
Ekspozycja będzie dostępna do niedzieli.
Galeria zdjęć
