- To już ostatni dzwonek, by ratować wiejskie chaty na przedmieściach Krakowa - biją na alarm społecznicy. Pomysł utworzenia skansenu w stolicy Małopolski wraca już po raz kolejny. Na przedmieściach - według niektórych - pozostało najwyżej 10 chałup, które nadawałyby się do przeniesienia do muzeum na wolnym powietrzu.
Posłuchaj wypowiedzi Leszka Grabowskiego
Potrzeba powstania na terenie Krakowa skansenu stała się pilna. Od lat dopomina się o to Leszek Grabowski, miłośnik historii miasta dokumentujący stare chałupy na terenie dawnych podkrakowskich wsi takich jak: Bieńczyce, Krzesławice czy Mogiła.
"Jak byłem tu pierwszy raz 10 lat temu i fotografowałem te obiekty, to były one w dużo lepszym stanie. Teraz widać, że np. ta piękna chałupa na ul. Wańkowicza jeszcze nadaje się do przeniesienia, ale to naprawdę ostatni moment. Dźwigary już są podgnite" - zauważa Leszek Grabowski w rozmowie z reporterką Radia Kraków.
Według Grabowskiego - domów z XIX i początku XX wieku, które mogłyby się znaleźć w skansenie zostało w Krakowie najwyżej 10. Część z nich jest wpisana do rejestru, jednak w większości są to obiekty bez zapewnionej odpowiedniej ochrony.
Problem dostrzega też Małogrzata Jantos, miejska radna i przewodnicząca Obywatelskiego Komitetu Ratowania Krakowa, która złożyła przy okazji ostatniej sesji Rady Miasta Krakowa interpelację w tej sprawie. "Sprawdziłam i w tak wielkich miastach jak Moskwa, Bukareszt, Budapeszt, w Skandynawii jest sporo tego inwestycji. Tam z szacunkiem traktuje się pozostałość historyczną i tam istnieją skanseny. Niech nie interesuje nas jedynie Kraków za 40 lat, ale czasem warto byśmy zerknęli za siebie. Bez naszej interwencji, te chałupy się rozpadną, a w ich miejsce prawdopodobnie powstaną blokowiska" - ocenia radna Jantos.
Radnej udało się zainteresować pomysłem utworzenia skansenu prezydenta Krakowa. - Jest z naszej strony deklaracja - potwierdza Dariusz Nowak, rzecznik Urzędu Masta - i dodaje, że to bardzo skomplikowane przedsięwzięcie. "Wstępne prace koncepcyjne trwają. Wygląda na to, że najsensowniejszym miejscem do stworzenia skansenu jest Nowa Huta, gdzie tych starych chałup jest najwięcej. Skansen mógłby tam powstać, ale to nie znaczy, że tak się stanie. Przyznajemy jednak, że takie muzeum powinno powstać, by ratować zabytki dla przyszłych pokoleń" - tłumaczy rzecznik magistratu.
Zatem deklaracja jest, ale brakuje konkretów. Co do tego, że skansen jest potrzebny nie ma wątpliwości też wojewódzki konserwator zabytków. Jan Janczykowski podkreśla, że nie ma już czasu do stracenia - pomysł już jest mocno spóźniony. "W latach 90., gdy pracowałem w biurze miejskiego konserwatora zabytków, i wtedy jeszcze były zachowane całe enklawy świetnej drewnianej zabudowy: w Bronowicach, Krzesławicach, Mogile, Prądniku Białym. Dziś pozostały po nich tylko fragmenty budynków albo wręcz ruiny" - przypomina Janczykowski. Zanim jednak zapadnie decyzja o utworzeniu skansenu w Krakowie - kwituje Janczykowski - trzeba sprawdzić ile z zachowanych obiektów rzeczywiście kwalifikuje się do przeniesienia.
(Magdalena Zbylut/ew)
