32. edycja Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie odbędzie się pomiędzy 28 czerwca i 2 lipca 2023 roku. Będzie to już czwarta edycja dedykowana żywiołom. Po ziemi, ogniu i wodzie, w tym roku czas zająć się powietrzem. Po hebrajsku powietrze to ruah, ale słowo to ma w tym języku kilka różnych znaczeń. Na antenie Radia Kraków i Off Radia Kraków będzie można słuchać wyjątkowych koncertów i rozmów z artystami.
28.06
MICHAEL WINOGRAD & THE HONORABLE MENTSHN FEAT. SOCALLED
Transmisja koncertu na antenie Radia Kraków 28.06 w godz 19:05-21:00
Klarnecista Michael Winograd ze swoim zespołem Honorable Mentshn z radością powraca do Krakowa. Ostatni raz wystąpili na Festiwalu Kultury Żydowskiej w 2019 roku i od tego czasu spędzali dużo czasu u siebie czekając. W końcu jednak wyruszyli z powrotem w trasę, grając muzykę ze swojej nowej płyty „Early Bird Special”. W ślad po poprzednim krążku, „Kosher Style”, nowy album kontynuuje wytyczoną linię, olśniewając klezmerską publiczność z bliska i z daleka. Podróżując w czasie, Honorable Mentshn, tworzą muzykę, która lokuje się między przeszłością a teraźniejszością, a brzmiałaby dobrze zarówno w domach weselnych lat 50. XX wieku, jak i klubach nocnych lat 20. XXI wieku. I chociaż nie obcy jest im schtick i nostalgia, bez obaw można powiedzieć że, Mentshn grają z wirtuozowskim zapałem. „Winograd jest jednym z najbardziej inspirujących muzyków klezmerskich swojego pokolenia. Jego obecny zespół gra najlepszą dzisiaj muzykę. Poziom muzyków skupionych przez Winograda jest kosmiczny”. (Dr Hankus Netsky, Jerusalem Post, luty 2023 r.)
Pochodzący z Brooklynu klarnecista Michael Winograd jest uznawany za jednego z wyróżniających się twórców współczesnej i tradycyjnej muzyki jidysz. Podróżował po świecie jako wykonawca muzyki klezmerskiej, jest ceniony zarówno jako kompozytor, pedagog, jak i producent tej muzyki. Występował i nagrywał z wieloma czołowymi artystami muzyki żydowskiej, a także był solistą na płycie zespołu Vulfpeck „The Beautiful Game” z 2016 roku. Zagrał wraz z nimi w 2019 roku podczas legendarnego koncertu w Madison Square Garden w Nowym Jorku. Rok 2022 był pracowitym rokiem dla Michaela. Wraz z wokalistą Klezmatics Lorinem Sklambergiem był współproducentem pełnometrażowego programu i albumu z muzyką odkrytą w helsińskich kabaretach z repertuarem w języku jidysz. Wcześniej w tym samym roku skomponował muzykę do programu HBO „And Just Like That” jak również założył Yiddishe Pirat, nową supergrupę klezmerską z Jackiem Strattonem z Vulfpeck oraz z Socaled.
Honorable Mentshn z radością przywitali możliwość występowania z Socaled (Joshem Dolgin) czyli mieszkającym w Montrealu raperem, producentem muzycznym, iluzjonistą, fotografem, dramaturgiem, filmowcem, klawiszowcem, lalkarzem oraz uwielbianym pieśniarzem i wykonawcą pieśni w języku jidysz. Jest on laureatem nagrody Adrienne Cooper Dreaming in Yiddish. Wyprodukował pięć musicali, dziesiątki płyt a nawet wydał kilka książek kucharskich.
29.06
PIYUT ENSEMBLE: SONGS OF LOVE AND DEVOTION
Transmisja koncertu na antenie Radia Kraków 29.06 godz 19:05-21:00
„Rozpoczynając naszą podróż, nigdy nawet nie marzyliśmy, że staniemy się małą społecznością z własnym ekspresyjnym stylem w rozległym świecie ״Piyut״ (poezji sakralnej), poruszając się na styku wspomnień i poszukiwania tożsamości oraz tworząc lokalnie żydowsko – izraelskie brzmienie.
Zespół powstał w 2006 roku pod kierownictwem jednego z najwybitniejszych północnoafrykańskich Paytanim (poetów-śpiewaków liturgicznych) naszego pokolenia – rabina Haima Louka. Kontakt z arcydziełami północnoafrykańskiej poezji i muzyki otworzyło przed nami inspirujące horyzonty poza wszelkimi wyobrażalnymi granicami, pokoleniami i definicjami społecznymi. Piyut Ensemble zaczął stopniowo rozwijać swój własny, niepowtarzalny i wielowarstwowy język muzyczny.
To muzyka przeszłości, która jest także bardzo współczesna. Stanowi część Jerozolimy i diaspory.
Zespół został doceniony przez Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie, co zaowocowało debiutanckim albumem „Arba Otiyot” (Cztery litery), rozpowszechnionym przez wytwórnię „Nana Disc” w 2015 roku.
Piyut Ensemble występuje nieprzerwanie, także dając unikalne wspólne koncerty na wiodących międzynarodowych i lokalnych festiwalach muzycznych, wnosząc nowe brzmienie, które jest zarówno głęboko zakorzenione w tradycji, jak i zaskakująco współczesne.
30.06
STUDIO RADIOWE Off/ FKŻ
Transmisja na antenie Radia Kraków
30.06 godz 20:05 - 21:00
Transmisja na antenie Off Radia Kraków
30.06 godz 20:05 -22:00
OFF Radio Kraków zaprasza na rozmowy z ciekawymi artystami, którzy uczestniczą w tegorocznej edycji Festiwalu Kultury Żydowskiej. Studio LIVE poprowadzą Eta Hox i Paulina Bisztyga, na codzień sprawujące piecze nad redakcją radia i prowadzące audycje muzyczne na antenie OFF Radia Kraków i Radia Kraków. Spotkania w namiocie FKŻ będą miały charakter luźnych rozmów, a swoje pytania do artystów będzie mogła kierować również publiczność. Całość zostanie również transmitowana na antenę OFF Radia Kraków.
2.07
BESTER QUARTET: KONCERT JUBILEUSZU 25-LECIA
Transmisja na antenie Radia Kraków
2.07 godz 19:05- 20:00
Ćwierć wieku po debiucie, Bester Quartet wciąż jest jednym z najważniejszych polskich zespołów, imponujących pomysłowością, brzmieniem, odwołaniami do wielu źródeł. Potwierdza to też najnowsza, znów znakomita, płyta zespołu – Hustle and Bustle.
Jest to już dwunasty krążek Bester Quartet (dawniej The Cracow Klezmer Band), zawiera osiem nowych kompozycji Jarosława Bestera, przygotowanych specjalnie w związku z jubileuszem 25-lecia działalności zespołu. Wyrafinowane, brawurowe improwizacje, niepowtarzalny klimat kompozycji, genialny balans między gatunkami i absolutnie olśniewające wykonanie! Słowem, wszystko to, co od ćwierćwiecza proponuje nam wybitny akordeonista, kompozytor, aranżer, założyciel i lider formacji Jarosław Bester. Szyte na miarę kunsztu, wirtuozerii i głębokiej wrażliwości muzyków tworzących zespół.
Tajemnice kamieni brukowych
Był taki czas, gdy ulicami krakowskiego Kazimierza hulał samotnie zimny wiatr, zimny jak kamienie bruku, po których stąpali niegdyś jego mieszkańcy. Bruku, który zapewne ich pamiętał… i zdawać by się mogło, że wołał o pamięć o nich. Tak to odczuwałem, gdy po raz pierwszy w latach 90. ub. wieku szedłem ulicami Kazimierza. Nie wiedziałem wtedy, że ta wędrówka w niedalekiej przyszłości zmieni historię mojego życia. Przeobrazi moją zawodową drogę – wykonywanie kompozycji z zakresu muzyki klasycznej zastąpi realizacja prostej z pozoru muzyki ludowej, w szczególności muzyki żydowskiej. Projekt o nazwie The Cracow Klezmer Band, bo tak pierwotnie nazywał się Bester Quartet, to moja autorska wizja muzyczna. Od początku istnienia zespołu – czyli od 1997 roku – była ona skoncentrowana nie tyle na odtwarzaniu tradycyjnych tematów, ale przede wszystkim na budowaniu oryginalnych kompozycji, opartych na delikatnej tkance dźwiękowej, która w swej strukturze brzmieniowej sięga – jak sądzę – najgłębszych zakamarków duszy. Innym ważnym elementem projektu – nadającym oryginalność i niepowtarzalność – był czynnik wykonawczy, niosący emocjonalny ładunek wyrażany poprzez indywidualne improwizacje. Właśnie taki „przepis” na wspólne muzykowanie znalazł swoje odbicie w odpowiednim odczytaniu proponowanych wizji artystycznych przez krytykę muzyczną, ale przede wszystkim przez znakomity odbiór publiczności na całym świecie.
Do rangi symbolu urasta fakt, iż właśnie w roku milenijnym, zespół zadebiutował płytą – nawiązującą do Psalmu 130 – zatytułowaną De Profundis. Przypadek, może przeznaczenie… W tamtym czasie właściwie wszystko się zaczęło: Grand Prix w organizowanym przez Polskie Radio folkowym konkursie „Nowa Tradycja”, pierwszy występ kwartetu podczas Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie oraz wspomniany debiut fonograficzny w prestiżowej wytwórni Tzadik Johna Zorna. I wreszcie… zespół młodych muzyków wyruszył w fascynującą wędrówkę po całym świecie, przemierzając każdego roku niezliczenie wiele kilometrów na lądzie, morzu i w powietrzu. Na przestrzeni lat nieustannie powiększający się dorobek koncertowy, ale i fonograficzny zgromadził wielu wspaniałych artystów współpracujących z zespołem. Znaleźli się wśród nich znakomici wokaliści: Grażyna Auguścik, Dorota Miśkiewicz, Jorgos Skolias, a także instrumentaliści wielkiego formatu – John Zorn, Tomasz Stańko, Don Byron.
Tak długi okres działalności kwartetu nie składał się wyłącznie z samych sukcesów. Pojawiły sie – jak w codziennym życiu – chwile zwątpienia i zmęczenie. Jak wiadomo, muzyka nie znosi demokracji, uwielbia rozwój. Tak też się stało, a rok 2010 rozpoczął nowy etap historii zespołu. Pojawili się nowi muzycy, nowe projekty i zapał do tworzenia kolejnych form muzycznych. Ostatecznie w 2019 roku wyklarował się aktualny skład. Bester Quartet zyskał odświeżone brzmienie i kolejny raz podjął swoistą wędrówkę na trasie muzycznych poszukiwań i fascynacji.
Jubileusz zespołu to wyjątkowa okazja do zaprezentowania najnowszych kompozycji, przygotowanych specjalnie na ten czas z myślą o umiejętnościach i głębokiej wrażliwości muzyków tworzących obecny skład Bester Quartet. Utwory na płycie Hustle and Bustle powstały pod wpływem różnorakich doznań, doświadczeń i wspomnień z okresu ćwierćwiecza naszej działalności twórczej, układając się w swoisty szlak miast na całym świecie, gdzie mieliśmy okazję grać naszą muzykę. Wyjątkiem na trasie tej podróży – bo nigdy tam nie koncertowaliśmy – jest Loreto. Małe miasteczko nad Adriatykiem, masowo odwiedzane przez turystów oddających pokłon figurze Matki Boskiej Loretańskiej. To właśnie nieopodal Loreto zrodziło się charakterystyczne brzmienie mojego akordeonu. W pobliżu położone jest bowiem Castelfidardo, znane wszystkim akordeonistom z licznych fabryk i manufaktur zajmujących się budową akordeonów.
Zapraszam do muzycznej podróży, wiodącej poprzez zaśnieżone bezdroża Laponii, opustoszałe uliczki Drohobycza, wietrzne i tajemnicze zakamarki Szkocji, słoneczne wzgórza Jerozolimy, błękit nieba w Loreto aż do samego centrum świata muzyki – Nowego Jorku.
