Sobota, 21 lis 6 °C Jakość powietrza: Bardzo dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Dionizos zstępuje do Hadesu w Polsce. W Radiu Kraków powstaje unikatowe słuchowisko z muzyką lidera "Furii"

Rozpoczęliśmy nagrania do nowego słuchowiska Radia Kraków pt. "Νόστοι. Powroty". Czytamy mitologię grecką przez doświadczenie współczesnego człowieka. Muzykę komponuje lider zespołu Furia Michał „Nihil” Kuźniak.

Fot. Emilia Wietecha

"Νόστοι. Powroty" to opowieść z pogranicza światów, wspólna praca muzyka i kompozytora, lidera grupy Furia, Michała Kuźniaka-Nihila i teatrologa, współtwórcy zespołów muzycznych Dominika Gaca. Poezja miesza się tu z historią mówioną, polszczyzna ze starogreckim, nagrania terenowe z muzyką współczesną. Tym razem towarzyszą im badaczka, dramaturżka i tłumaczka Olga Śmiechowicz oraz aktorzy Narodowego Starego Teatru: Małgorzata Zawadzka, Roman Gancarczyk i Krzysztof Zawadzki. 

- Zafascynował nas mało znany mit o Dionizosie, wg. którego bóg zstępuje do Hadesu, by spotkać się tam ze swoją matką - tę wersję podaje włoski badacz Roberto Calasso w swojej książce zat. "Zaślubiny Kadmosa z Harmonią" - tłumaczy Michał „Nihil” Kuźniak. I, jak wyznaje, sam był szczególnie zmotywowany, by sięgnąć po tę historię: "Dokładnie w 2018 śniłem, że schodzę do Hadesu wraz z Romanem Gancarczykiem i Krzysztofem Zawadzkim. Wejście znajdowało się przy placu Szczepańskim..."
Nihil i Gac w poprzednich wspólnych projektach konsekwentnie zajmowali się tym, co na granicy światów – nierzadko poprzez wykorzystanie archiwów. W Dziadach, przygotowanych wspólnie z Jadwigą Rodowicz-Czechowską, sięgali do historii Ośrodka Praktyk Teatralnych „Gardzienice”. W Pani korzystali ze zdjęć Zofii Rydet. W Kołowrocie i studni, stworzonym wspólnie z Ishbel Szatrawską, korzystali z nagrań terenowych. Projekty te prezentowali między innymi w Instytucie Teatralnym im. Z. Raszewskiego w Warszawie, w Muzeum Śląskim w Katowicach, Muzeum Manghha w Krakowie, Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, Teatrze Chorea w Łodzi i Galerii Władysława Hasiora. Filii Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem.

O czym są "Νόστοι. Powroty", o czym opowiada mit? "Dionizos schodzi do Hadesu na spotkanie ze zmarłą matką. Mężczyzna schodzi pod wodę na spotkanie z kobiecą częścią swojej natury. To historia stara jak świat. Opowiadali ją sobie starożytni Grecy, mówił o niej Lao Tzu w Księdze Drogi, opowiadali też kabaliści, mistycy, a później psychoanalitycy. Opowiadamy ją sobie wszyscy – gdy mówimy o byciu w pełni, o życiu ze zmarłymi i o kilku innych kluczowych sprawach.

Dionizos w zaświaty idzie przez Polskę. Wejście do Hadesu tym razem znajduje się w Dolinie Środkowej Wisły, we wsi Zalesie w jeziorze Zagórze. Jeziorze z podwójnym dnem. Dookoła pulsują bagna, na których gubią się ludzie i toną zwierzęta. Na brzegach rośnie trzcina, a trochę dalej olszyny, upadają na lód – ścięte piłami. Gałąź włożona w przerębel przymarza i staje się osią świata, do której dzieci wiążą sanki i rozpędzają karuzelę. O tym wszystkim opowiada miejscowy chłop, Przewodnik. Dionizos idzie za jego wskazówkami i przekracza granicę. Po drugiej stronie czeka go próba widm. W tłumie głosów z dalekiej przeszłości, głosów z mitu, czyli „z zawsze”, musi rozpoznać ten należący do matki. Dionizos przyszedł porozmawiać i zrozumieć. Po to, aby powrócić do żywych przemienionym" - opowiada Dominik Gac.

Opowieściami o Hadesie naukowo zajmuje się historyczka teatru i filolożka klasyczna, dr Olga Śmiechowicz, związana z UJ. Jej książka zat. "Bakchantki Hadesa. Śmierć i zaświaty w dramaturgii antycznej" ukaże się jesienią w Wydawnictwie UJ. By jeszcze bardziej przybliżyć słuchaczom atmosferę mitologicznych zaświatów, Śmiechowicz przetłumaczyła fragmenty słuchowiska na język starogrecki.

Dlaczego warto wracać do starych mitów, choć brzmią czasem bardzo niewspółcześnie? "Starożytni opowiadali sobie te mityczne historie, żeby stworzyć wspólne wyobrażenie o tym, co nas czeka po śmierci. Ludzkość zawsze zadawała sobie te pytania. Mitów o Hadesie mieliśmy dużo, podobnie jak opowieści o możliwościach wejścia, czy raczej zejścia do Hadesu. Były też oczywiście mity o osobach, które próbowały z Hadesu uciec, ale im się to nie udawało. Przykład Dionizosa jest szczególny - jest bowiem bóstwem olimpijskim, bóstwem nieśmiertelnym. Dla nas, śmiertelnych, zejście do Hadesu to podróż w jedną stronę. Dionizos może stamtąd wrócić. Pytanie, czy wróci z matką? Ale na to pytanie odpowiemy w słuchowisku - zapowiada Śmiechowicz.

"Νόστοι. Powroty" 

Muzyka: Michał „Nihil” Kuźniak (Furia)
Tekst: Dominik Gac
Przekład tekstu na starogrecki: Olga Śmiechowicz

Reżyseria: Michał „Nihil” Kuźniak, Dominik Gac, Olga Śmiechowicz
Występują: Małgorzata Zawadzka, Krzysiek Zawadzki, Roman Gancarczyk 
Realizacja radiowa: Grzegorz Dąbek
Produkcja, opieka redakcyjna: Justyna Nowicka

Premiera: 2026 rok



Fot. Emilia Wietecha

Komentarze

Najpopularniejsze

  • Nagranie dziecka unikającego kul zamachowca. Prokuratura: wszystko wskazuje na to, że jest prawdziwe

    Jan Pająk

  • Rodzina zamachowca odebrała jego ciało

    Julia Kawa

  • Jak czują się policjanci ranni podczas zamachu w Krakowie? Są nowe informacje o ich zdrowiu

    Piotr Łęgowski

  • Groby pod wodą, ludzie się boją. Spór o cmentarz w Biadolinach Radłowskich

    Bartłomiej Maziarz

  • Duży pożar restauracji pod Krakowem. Nikomu nic się nie stało

    Marcin Koczyba

  • Dziewczynka cudem uniknęła kul podczas zamachu w Krakowie. Prawda czy produkt AI?

    Kamil Wszołek

Najnowsze

  • Żywa karmówka dla węża? Naukowiec o ciemnej stronie terrarystyki

  • Kraków czekał na to niemal 80 lat. Nowa filharmonia coraz bliżej

  • 25 lat troski o pamięć. Jubileuszowa gala „Ratujmy Sądeckie Nekropolie”

  • Tłumy pożegnały Izabelę Woźną, ofiarę zamachu w Krakowie. „Umiała dostrzegać piękno w zwyczajnych rzeczach”

  • Polska potrzebuje pomocy Ukrainy. Tylko tak może skutecznie chronić swoją przestrzeń powietrzną

  • Referendum, metro i spór ze Lwowem. Prof. Danel: Łukasz Gibała zderzył się z rzeczywistością