W obliczu tragedii potrafili zachować zimną krew, ratować rannych i pomagać innym w ucieczce. Sobotni zamach na Rynku Głównym w Krakowie pokazał, jak wielkie znaczenie mają odwaga, solidarność i umiejętność udzielania pierwszej pomocy. Ratownik Robert Wolny mówi na antenie Radia Kraków, że największym błędem w sytuacji zagrożenia jest bezczynność, ale ostrzega też przed zachowaniami, które mogą kosztować życie. Jak reagować, gdy padają strzały? Czy lepiej uciekać, czy położyć się na ziemi? I dlaczego próba nagrania dramatycznych wydarzeń telefonem może skończyć się tragicznie?
Posłuchaj rozmowy
Pierwsza pomoc zaczyna się od pokonania własnego strachu
Widok krwi, ciężko rannego człowieka czy ofiary wypadku może wywołać paraliżujący strach. Nawet osoby, które wiedzą, jak udzielać pierwszej pomocy, mogą mieć trudności z podjęciem działania. Jak przyznaje na antenie Radia Kraków Robert Wolny, ratownik związany z Automobilklubem Limanowskim, nie każdy ma takie same predyspozycje psychiczne.
Prawda jest taka, że nie każdy nadaje się do udzielania pierwszej pomocy i trzeba to sobie jasno powiedzieć. Są osoby o takiej konstrukcji psychicznej, że na widok krwi i osób rannych paraliżuje je strach. Same niejednokrotnie wymagają wtedy udzielenia pierwszej pomocy.
Ratownik podkreśla jednak, że zdecydowana większość ludzi ma zarówno predyspozycje, jak i chęć pomagania. Coraz częściej posiada również podstawowe umiejętności ratownicze.
To efekt rosnącej popularności szkoleń organizowanych w zakładach pracy, na uczelniach, w szkołach, a nawet w przedszkolach. Ich uczestnicy uczą się przede wszystkim tego, jak zachować się w pierwszych minutach po wypadku, zanim na miejsce dotrą profesjonalne służby.
Zdecydowana część osób ma takie predyspozycje, ma również chęci, a co najważniejsze – ma umiejętności. Jest teraz bardzo dużo kursów udzielania pierwszej pomocy, takich zupełnie podstawowych, pokazujących pierwsze kroki i to, od czego powinniśmy zacząć.
Wolny obserwuje zmiany w podejściu społeczeństwa do ratowania życia od ponad 25 lat. Jego zdaniem postęp jest ogromny.
Własnym ciałem osłonił żonę przed kulami. Trwa zbiórka na leczenie rannego strażaka
„Największym błędem jest zaniechanie”. Nawet telefon może uratować życie
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu powszechne było przekonanie, że osoby bez przygotowania medycznego nie powinny dotykać poszkodowanych, ponieważ mogą pogorszyć ich stan.
Dziś, jak zauważa ratownik, takie podejście odchodzi w przeszłość. Coraz więcej osób rozumie, że bierność może być groźniejsza niż podjęcie podstawowych działań ratunkowych.
Pamiętam początek lat dziewięćdziesiątych, kiedy społecznie mówiło się: „Nie dotykaj, bo jeszcze coś się stanie”. Na szczęście te lata mamy już za sobą. Uważam, że największym błędem jest zaniechanie, czyli niezrobienie niczego. Jeżeli masz predyspozycje, zadziałaj. Choćby poprzez wezwanie pomocy.
Nie każdy musi być w stanie przeprowadzić resuscytację czy opatrzyć poważne obrażenia. Każdy może jednak spróbować wezwać profesjonalną pomoc.
Wolny przypomina, że udzielanie pierwszej pomocy jest również obowiązkiem wynikającym z prawa. Wskazuje, że podstawowym działaniem jest wykonanie telefonu pod numer alarmowy 112.
W świetle prawa mamy obowiązek udzielania pierwszej pomocy. Absolutnym minimum jest wykonanie telefonu ratunkowego pod numer 112. Ustawodawca na pewno nas z tego nie zwalnia.
Ratownik zwraca uwagę, że sytuacja wymagająca natychmiastowej reakcji może wydarzyć się nie tylko na ulicy czy podczas wypadku komunikacyjnego.
Równie dobrze może dojść do niej w domu, podczas rodzinnego spotkania czy zabawy ze znajomymi. Przykładem jest zadławienie, kiedy podstawowa wiedza i umiejętność szybkiego działania mogą okazać się bezcenne.
„Zrobiłem to, czego sam oczekiwałbym od innych”. Profesor Pędziwiatr o ratowaniu rannych w Krakowie
Jak prawidłowo wezwać pomoc? Najważniejsze są miejsce zdarzenia i bezpieczeństwo
Samo wybranie numeru alarmowego nie kończy zadania osoby, która jako pierwsza znalazła się na miejscu wypadku. Ważne jest także przekazanie informacji umożliwiających służbom szybkie dotarcie do poszkodowanych.
Robert Wolny przypomina o zasadach meldunku ratunkowego, czyli krótkiego, uporządkowanego przedstawienia najważniejszych informacji.
Jest coś takiego jak meldunek ratunkowy, czyli przedstawienie tego, co najważniejsze, w odpowiedniej kolejności, maksymalnie krótko, zwięźle i na temat. Rozpoczynamy od miejsca zdarzenia. Jeżeli jesteśmy na drodze, możemy skorzystać ze słupków, które znajdują się przy drogach. Jeżeli jesteśmy na obcym terenie, korzystamy z tego, co widzimy. Możemy również udostępnić swoją lokalizację.
Kolejnym krokiem jest opisanie sytuacji i tego, co dzieje się z poszkodowanymi.
Ratownik szczególnie mocno akcentuje jednak jedną zasadę: osoba udzielająca pomocy nie może zapominać o własnym bezpieczeństwie.
Jakiejkolwiek pomocy byśmy udzielali i komukolwiek, pamiętajcie państwo, że najważniejsze jest bezpieczeństwo ratownika. Próbujmy pomóc, bo nigdy nie wiadomo, czy to nie my będziemy kiedyś potrzebowali takiej pomocy.
To zasada, która nabiera szczególnego znaczenia podczas niebezpiecznych zdarzeń, gdy zagrożenie nadal trwa.
Jedno szkolenie nie wystarczy. Pierwszą pomoc trzeba regularnie ćwiczyć
Nawet osoby, które ukończyły kurs pierwszej pomocy, mogą po kilku latach nie pamiętać wszystkich zasad postępowania. Dlatego Robert Wolny zachęca do regularnego odświeżania umiejętności.
Pamięć ludzka jest ulotna. Biorąc pod uwagę, że nie mamy z takimi sytuacjami do czynienia na co dzień, te rzeczy się zapomina. Stąd też szereg szkoleń, które są recertyfikowane, czyli powtarzane co dwa lata, właśnie po to, żeby przypomnieć, jak to wszystko powinno wyglądać w takich, nazwijmy je, bojowych warunkach.
Ekspert zwraca uwagę, że zmienił się również poziom samych kursów.
Dawniej szkolenia bywały traktowane jako formalność. Dziś coraz częściej prowadzą je wykwalifikowani instruktorzy, którzy stawiają na praktykę i przystępne przekazywanie wiedzy.
Nie chodzi o to, żeby zupełnego laika, cywila przytłoczyć wiedzą, tylko żeby przedstawić ją w dostępnej formie. Te pierwsze kroki z medycyny ratunkowej są naprawdę uproszczone do maksimum, po to, żeby każdy był w stanie sobie z tym poradzić.
Zdaniem Wolnego nie trzeba od razu zdobywać zaawansowanych kwalifikacji ratowniczych. Znacznie ważniejsze jest opanowanie podstaw, które pozwolą odpowiednio zareagować w pierwszych minutach zagrożenia.
Zamach na Rynku Głównym. Świadkowie nie pozostawili innych bez pomocy
Sobotni zamach na Rynku Głównym w Krakowie pokazał, jak ogromne znaczenie ma zachowanie przypadkowych świadków tragedii.
W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia ludzie nie tylko próbowali ratować siebie, lecz także pomagali innym w ucieczce.
Robert Wolny zwraca uwagę, że takie zachowania świadczą o dużym poczuciu odpowiedzialności społecznej.
Zobaczcie państwo, co się stało w sobotę na Rynku. Grupa ludzi, która uciekała, zabierała ze sobą inne osoby, ratowała je na tyle, na ile potrafiła. Intuicyjnie, ale też świadomie czuli, że należy kogoś zabrać ze sobą, gdzieś się schować i ukryć. To naprawdę jest budujące.
Podczas rozmowy w Radiu Kraków przywołano nagranie, na którym młoda kobieta pomaga uciekać starszej pani poruszającej się o kulach.
Choć pomoc osobie mającej trudności z poruszaniem się mogła spowalniać ucieczkę, kobieta zdecydowała się nie pozostawiać jej samej.
Ratownik podkreśla, że takie zachowanie jest przykładem naturalnej solidarności z osobami słabszymi.
Kiedy widzimy kogoś, kto nie domaga, kto sobie z czymś nie radzi, staramy się mimo woli mu pomóc na tyle, na ile możemy. Ktoś jest słabszy, ktoś nie da rady, więc pomożemy mu, zabierzemy go ze sobą. Za chwilę to my możemy się przewrócić i ktoś nas złapie za ubranie i pociągnie za sobą. To jest taka odpowiedzialność grupowa.
Jednocześnie Wolny ponownie przypomina, że pomaganie innym nie może oznaczać całkowitego lekceważenia własnego bezpieczeństwa.
Fakty i mity o akcji policji po zamachu w Krakowie. "Akcja idealna"
Ranni policjanci, lekarze i anonimowi bohaterowie. Ratownik apeluje o szacunek
Wśród osób, które podczas sobotniego zamachu wykazały się odwagą, znaleźli się także przypadkowi świadkowie pomagający rannym policjantom.
W rozmowie przypomniano mężczyznę poruszającego się o kulach, który uklęknął przy jednym z poszkodowanych funkcjonariuszy i zaczął udzielać mu pomocy.
W akcję włączyli się również lekarze znajdujący się w pobliżu.
Robert Wolny podkreśla, że szczególne uznanie należy się zarówno służbom, jak i osobom, których nazwiska prawdopodobnie nigdy nie staną się powszechnie znane.
Przede wszystkim wyrazy wielkiego szacunku dla wszystkich służb: policji, straży pożarnej, zespołów ratownictwa medycznego, Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego, straży miejskiej i tych cichych, niejednokrotnie anonimowych osób, które w jakiś sposób przyczyniły się do tego, że ta akcja wyglądała tak, jak wyglądała.
Ratownik przestrzega również przed pochopnym ocenianiem działań podejmowanych w dramatycznych okolicznościach.
Jego zdaniem osoby, które nie znajdowały się na miejscu tragedii, powinny zachować szczególną ostrożność w formułowaniu zarzutów wobec uczestników akcji ratunkowej.
Przestrzegam przed negatywnymi ocenami tych wszystkich działań. Nikt nie ma prawa, siedząc w fotelu z kawą, opowiadać, że może można było coś zrobić sekundę wcześniej. Uważam, że kategorycznie nie powinno się w ten sposób wypowiadać o tych wydarzeniach.
Co robić podczas strzelaniny? „Oddalamy się od miejsca, gdzie padają strzały”
Zamach w Krakowie postawił również pytanie o to, jak powinny zachować się osoby, które niespodziewanie znalazły się w pobliżu uzbrojonego napastnika.
Czy należy uciekać, czy położyć się na ziemi? Jak reagować, kiedy ktoś strzela, a sytuacja zmienia się z sekundy na sekundę?
Robert Wolny wskazuje przede wszystkim na konieczność oddalenia się od źródła zagrożenia.
Na pewno oddalamy się od miejsca, gdzie padają strzały. Tak właśnie zareagowała większość społeczeństwa. Nie szukamy taniej sensacji i filmiku na telefonie, tylko oddalamy się z tego miejsca.
Ekspert zaznacza, że ucieczka w kierunku przeciwnym do miejsca, z którego dochodzą strzały, może zwiększyć szansę na znalezienie się poza bezpośrednim zagrożeniem, szczególnie gdy napastnik działa sam.
Nie oznacza to jednak, że każda sytuacja będzie wyglądała identycznie. Kluczowe jest unikanie niepotrzebnego ryzyka.
Historie cichych bohaterów tragedii na Rynku Głównym: Wiedzieli, że mogą oberwać. Robili to, co potrafili
Filmik może kosztować życie. Ratownik ostrzega przed szukaniem sensacji
Jednym z najniebezpieczniejszych zachowań podczas dramatycznych wydarzeń jest próba podejścia bliżej tylko po to, by nagrać film lub zrobić zdjęcie.
Robert Wolny nie pozostawia wątpliwości, jak ocenia takie postępowanie.
Karygodne jest szukanie taniej sensacji i narażanie własnego życia, a być może również życia bliskich. Bo ktoś powie: „Chodź, zobaczymy”. Proszę państwa, to się może skończyć śmiercią.
Problem nie dotyczy wyłącznie strzelanin czy zamachów.
Podobne zachowania można obserwować na drogach, gdzie kierowcy zatrzymują się w pobliżu wypadków, a czasem nawet wysiadają z samochodów na trasach szybkiego ruchu, aby zrobić zdjęcia.
Takie postępowanie może doprowadzić do kolejnej tragedii.
Rozmówcy Radia Kraków podkreślają, że w sytuacji zagrożenia najważniejsze jest ocalenie życia, a nie zdobycie nagrania, które później trafi do internetu.
„To może uratować ludzkie życie”. Ratownik zachęca do nauki pierwszej pomocy
Robert Wolny przekonuje, że każdy powinien przynajmniej raz wziąć udział w praktycznym szkoleniu z pierwszej pomocy, a później regularnie przypominać sobie zdobyte umiejętności.
Nie chodzi wyłącznie o przygotowanie na wyjątkowe tragedie, takie jak zamach w Krakowie. Znacznie częściej pomoc może okazać się potrzebna w zwyczajnych, codziennych sytuacjach.
Zachęcam państwa do brania udziału w różnych kursach i szkoleniach z pierwszej pomocy, bo być może będzie ona potrzebna gdzieś w bardzo bliskim waszym otoczeniu. Dobrze byłoby nie mieć później wyrzutów sumienia, że nie wiedzieliśmy, co zrobić, bo nigdy nie uczestniczyliśmy w takich zajęciach.
Ratownik przypomina, że dostęp do podstawowych szkoleń jest dziś znacznie łatwiejszy niż kiedyś. Wiele z nich jest bezpłatnych, a przekazywana wiedza została dostosowana do możliwości osób bez przygotowania medycznego.
