Sześćdziesiąt lat istnienia teatru w czasach, które nie sprzyjają trwałości – to brzmi jak paradoks. A jednak Teatr Stu, założony i prowadzony przez Krzysztofa Jasińskiego, jest dowodem na to, że sztuka może przekraczać logikę chwilowości. Jubileusz 60-lecia, staje się tu nie tylko okazją do świętowania, ale przede wszystkim momentem refleksji nad naturą teatru, pamięci i czasu.
Posłuchaj rozmowy
"Teatr to jest jętka jednodniówka" – mówi Krzysztof Jasiński, reżyser i dyrektor artystyczny Teatru Stu – Spektakl powstaje, wydarza się i znika. Zostaje tylko to, co przeżyje widz.To właśnie ta ulotność stanowi istotę teatru. W przeciwieństwie do filmu czy literatury nie można go zatrzymać ani odtworzyć w identycznej formie. Każdy wieczór jest niepowtarzalny, każda reakcja publiczności inna. A jednak – mimo tej efemeryczności – Teatr Stu trwa już sześć dekad.
Fenomen trwania
Rok jubileuszowy przyniósł nie tylko podsumowania, ale i nowe otwarcia. Ukazał się album dokumentujący historię sceny, a na deskach teatru pojawił się spektakl „Pan Twardowski. Faust krakowski”. Wybór nie był przypadkowy.
Motywy faustyczne, pytania o sens życia, granice wyboru, cenę ambicji, towarzyszą teatrowi Jasińskiego od początku. Powracają w różnych formach, wpisując się w ciągłość myślenia o sztuce jako przestrzeni zadawania najważniejszych pytań.
– To nie jest decyzja na jeden sezon – podkreśla reżyser. – To jest konsekwencja drogi, którą idziemy od lat.
Historia Teatru Stu to nie tylko repertuar i spektakle, ale przede wszystkim ludzie. Przez scenę przewinęły się dziesiątki wybitnych artystów, którzy współtworzyli jego tożsamość. Dla Jasińskiego to jednak coś więcej niż lista nazwisk.
– To są konkretne spotkania, relacje, emocje – mówi. – Niektórzy są ze mną codziennie, choć już ich nie ma.
Pamięć o Andrzeju Zausze, Jerzym Treli, Zbigniewie Wodeckim czy Marku Grechucie buduje nieformalną, symboliczną wspólnotę. Ale „rodzina” Teatru Stu to także widzowie — ci, którzy od lat wracają, śledzą repertuar i współtworzą atmosferę miejsca.
Droga do teatru
Droga Jasińskiego do teatru nie była zaplanowana od początku. Jak sam przyznaje, składała się z kilku impulsów. Jednym z pierwszych było dziecięce doświadczenie spektaklu „Konrada Wallenroda”, które otworzyło przed nim świat sceny.Później przyszły kolejne doświadczenia: operetki oglądane z matką, działalność kabaretowa aż wreszcie moment przełomowy — pobyt w sanatorium i spotkanie z Janem Jaworskim.
– On właściwie zdecydował za mnie – wspomina Jasiński. – Powiedział: idziesz do szkoły teatralnej.
Choć ukończył szkołę teatralną jako aktor, Jasiński szybko odkrył, że jego prawdziwym miejscem jest reżyseria.
– Aktorem byłem trochę ze strachu, trochę z obowiązku – przyznaje. – Ale spełnienie znalazłem dopiero w tworzeniu całości.
Reżyseria dawała mu możliwość budowania świata, kreowania sensów i prowadzenia dialogu z widzem na głębszym poziomie. To właśnie tam odnalazł swoją artystyczną tożsamość.
Planowanie jako sposób życia
Jednym z kluczowych elementów jego pracy jest planowanie – często wieloletnie. Nie jest to jednak tylko kwestia zawodowej strategii, lecz efekt doświadczeń z dzieciństwa.Po śmierci ojca rodzina musiała funkcjonować w warunkach wymagających precyzyjnej organizacji codzienności. Planowanie posiłków, oszczędność, przewidywanie – wszystko to ukształtowało sposób myślenia przyszłego reżysera.
– Do dziś nic się u mnie nie marnuje – mówi. – Ani w życiu, ani w teatrze.
Te zasady przekładają się na funkcjonowanie Teatru Stu, który od lat planuje repertuar z dużym wyprzedzeniem – co w polskich realiach pozostaje rzadkością.
Mimo ogromnego dorobku i nieprzerwanej aktywności Jasiński nie unika myślenia o przyszłości teatru bez siebie.
– Nic nie trwa wiecznie – mówi – Mam wyznaczony moment zakończenia pracy. Dokładnie to podejście wynika z odpowiedzialności – zarówno za zespół, jak i za widzów. Reżyser przygotowuje następcę i dba o to, by teatr mógł kontynuować swoją działalność bez gwałtownych zmian.
Powołanie, nie zawód
Do młodych ludzi marzących o teatrze Jasiński podchodzi z dużą ostrożnością.
– To bardzo trudny zawód – podkreśla. – Nie zachęcam. Jeśli ktoś jest powołany, i tak pójdzie tą drogą.
W jego słowach nie ma zniechęcenia, lecz realizm. Teatr nie jest dla każdego – wymaga determinacji, pasji i gotowości na niepewność.
Między chwilą a trwaniem
Paradoks teatru polega na tym, że jego istotą jest chwilowość, a jednocześnie może on budować trwałe wartości. Teatr Stu, mimo swojej „jednodniowej” natury, stał się instytucją o długiej historii i silnej tożsamości. Być może właśnie dlatego, że nie próbuje zatrzymać czasu, tylko go przeżywać.
