Widzenie stereoskopowe pozwala człowiekowi oceniać odległość i dostrzegać głębię obrazu, a akomodacja oka sprawia, że potrafimy wyraźnie widzieć zarówno z bliska, jak i z daleka. Choć te mechanizmy wydają się czymś oczywistym, są efektem milionów lat ewolucji i niezwykle precyzyjnej pracy ludzkiego oka. Więcej opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".
Posłuchaj
Na co dzień rzadko zastanawiamy się nad tym, jak właściwie działa wzrok. Tymczasem nasze oczy wykonują skomplikowaną pracę praktycznie bez przerwy. Dzięki nim jesteśmy w stanie nie tylko rozpoznawać kształty i kolory, ale również oceniać odległość czy błyskawicznie przenosić ostrość z bliskich przedmiotów na te znajdujące się daleko. Jednym z najciekawszych zjawisk związanych z widzeniem jest tzw. widzenie stereoskopowe. To właśnie ono odpowiada za postrzeganie głębi obrazu.
Dlaczego oczy człowieka są blisko siebie?
Wszystkie naczelne mają oczy osadzone z przodu głowy, stosunkowo blisko siebie. Ma to swoje wady i zalety. Minusem jest zawężone pole widzenia. Zwierzęta takie jak antylopy czy sarny mają oczy umieszczone bardziej po bokach głowy, dzięki czemu widzą znacznie szerszy obszar otoczenia. To pomaga im szybciej dostrzegać zagrożenia. U naczelnych sytuacja wygląda inaczej. Pole widzenia obu oczu nakłada się na siebie, co umożliwia bardzo dokładną ocenę odległości. Właśnie to nazywamy widzeniem stereoskopowym. Mechanizm ten był niezwykle ważny dla naszych przodków. Australopitek i inne dawne naczelne dużą część życia spędzały na drzewach. Umiejętność precyzyjnego oceniania odległości pozwalała bezpiecznie przeskakiwać na odpowiednie miejsce.
Małpa jest w stanie lepiej skoczyć z gałęzi na gałąź, dzięki temu, że oczy są osadzone blisko siebie – mówi Jakub Kręgiel.
Bez takiej zdolności poruszanie się wysoko nad ziemią byłoby znacznie trudniejsze i bardziej niebezpieczne. To właśnie dlatego blisko osadzone oczy są jedną z charakterystycznych cech naczelnych.
Jak oko ustawia ostrość?
Drugim niezwykle interesującym mechanizmem jest akomodacja oka, czyli zdolność dostosowywania ostrości widzenia do odległości obserwowanego obiektu. Można to łatwo sprawdzić samodzielnie. Wystarczy spojrzeć na linie papilarne na własnej dłoni. Z bliska widzimy je bardzo wyraźnie, ale tło staje się rozmazane. Gdy natomiast szybko przeniesiemy wzrok na odległy punkt w pokoju, sytuacja się odwraca, wyraźny staje się daleki obiekt, a linie papilarne tracą ostrość. Za ten proces odpowiada soczewka oka, która zmienia swój kształt. Kiedy patrzymy na przedmioty znajdujące się blisko, soczewka staje się bardziej wypukła. Gdy kierujemy wzrok dalej, spłaszcza się. Dzięki temu świat pozostaje ostry niezależnie od tego, czy czytamy książkę, patrzymy w telefon, czy obserwujemy obiekty znajdujące się w oddali.
Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.
Jak widzimy świat? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 30
