Katar, kaszel, stan podgorączkowy. Wraz ze zmianą pogody wraca temat patogenów. Czym właściwie są? Jak rozpoznać w domowych warunkach infekcję wirusową i dlaczego antybiotyk nie działa na wirusy? Więcej opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".
Posłuchaj
Czym są patogeny?
Patogeny to czynniki wywołujące choroby. Nie zawsze są to w pełni żywe organizmy. Wśród nich wyróżniamy patogeny wirusowe (wirusy), patogeny bakteryjne (bakterie), patogeny grzybowe i patogeny zwierzęce. Ich wspólną cechą jest to, że wywołują w organizmie stan chorobowy. Różnią się jednak budową, sposobem działania i metodą leczenia.
Jednym z najczęstszych sprawców sezonowych infekcji są wirusy. I tu pojawia się ciekawostka, ponieważ wirusów nie zalicza się do organizmów żywych, to tzw. twory organizmalne. Wirus w środowisku jest biernym czynnikiem materii nieożywionej. Jeśli mówimy, że "przenosi się drogą kropelkową", to jest to uproszczenie, ponieważ on po prostu przemieszcza się biernie w powietrzu. Dopiero gdy trafi do organizmu gospodarza, wnika do komórek i zaczyna się namnażać, wykorzystując ich mechanizmy. W tzw. cyklu litycznym prowadzi to do niszczenia komórek i rozwoju infekcji.
Przywykliśmy dzielić choroby według układów: oddechowy, pokarmowy, moczowy. Można jednak spojrzeć na to inaczej – wszystkie choroby wywołane przez wirusy to po prostu choroby wirusowe. W sezonie jesienno-zimowym najczęściej są to infekcje górnych dróg oddechowych. I tu pojawia się praktyczne pytanie: jak w domowych warunkach odróżnić infekcję wirusową od bakteryjnej?
Jak rozpoznać infekcję wirusową?
W przypadku wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych charakterystyczne są stan podgorączkowy, który utrzymuje się dłużej, brak gwałtownego wzrostu temperatury do 38°C (choć wyjątkiem może być np. grypa, gdzie temperatura może sięgnąć nawet 40°C), typowe objawy przeziębienia: katar, kaszel. W przypadku grypy wysoka temperatura może wystąpić nagle, ale drogi oddechowe często pozostają "czyste", bez nasilonego kataru.
Przy infekcji wirusowej wydzielina może być przezroczysta, śluzowata, ale też żółta lub zielona. Jeśli katar jest biały, a do tego zajęta jest głównie jedna dziurka nosa, bardziej prawdopodobna jest infekcja bakteryjna. Oczywiście to wskazówki orientacyjne, ale pozwalają wstępnie ocenić sytuację. W większości infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych kluczowy jest odpoczynek i danie organizmowi czasu na wytworzenie przeciwciał. To właśnie układ odpornościowy jest głównym "lekiem" w walce z wirusem.
Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.
Dlaczego dawcy szpiku są bezcenni? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 19
