Choroby autoimmunologiczne wynikają z błędnej odpowiedzi układu odpornościowego, w której komórki immunologiczne atakują własne tkanki organizmu. Kluczową rolę odgrywają w tym procesie limfocyty T – komórki "szkolone" do rozpoznawania patogenów, m.in. w grasicy. Wraz z wiekiem, gdy grasica zanika, a organizm opiera się na słabiej "wyedukowanych" limfocytach T, rośnie ryzyko nieprawidłowych reakcji odpornościowych, czego przykładami są m.in. łuszczyca i reumatyzm. Leczenie tych chorób ma obecnie charakter głównie objawowy i polega na hamowaniu nadmiernej aktywności układu immunologicznego. Więcej opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".
Posłuchaj
Autoimmunologia oznacza sytuację, w której układ odpornościowy, zamiast zwalczać patogeny, kieruje swoją aktywność przeciwko własnym komórkom. W warunkach prawidłowych białe krwinki uczą się rozpoznawać to, co obce, i nie reagować na własne tkanki. Wszystkie elementy morfotyczne krwi – erytrocyty, trombocyty i leukocyty – powstają w czerwonym szpiku kostnym. Część z nich, zwłaszcza limfocyty T, trafia następnie do grasicy, gdzie przechodzi dodatkowe "szkolenie" w precyzyjnym rozpoznawaniu patogenów. Grasica pełni więc rolę swoistego ośrodka edukacji immunologicznej. Problem polega na tym, że narząd ten z wiekiem ulega inwolucji – stopniowo zanika i zostaje zastąpiony tkanką tłuszczową. Proces ten postępuje do około 30. roku życia, po którym grasica przestaje pełnić swoją funkcję.
Limfocyty T, łuszczyca, reumatyzm
Limfocyty T są komórkami długowiecznymi – mogą utrzymywać się w organizmie przez dziesiątki lat, nawet po zaniku grasicy. Równocześnie jednak nowe limfocyty T nadal powstają w szpiku kostnym. Nie przechodzą one już jednak pełnego "szkolenia" w grasicy, co sprawia, że są słabiej wyedukowane. U części osób, zwłaszcza z predyspozycją genetyczną, takie komórki mogą podejmować niepożądane działania, czyli atakować własne tkanki. To właśnie ten mechanizm leży u podłoża chorób autoimmunologicznych. Układ odpornościowy traci zdolność odróżniania "swojego" od "obcego", a efektem są lokalne stany zapalne i uszkodzenia tkanek.
Jednym z przykładów choroby autoimmunologicznej jest łuszczyca. W jej przebiegu limfocyty T atakują komórki skóry, wywołując ogniska zapalne. Objawia się to początkowo czerwonymi plamami, a następnie charakterystycznym łuszczeniem się naskórka. Leczenie łuszczycy ma charakter objawowy i polega głównie na stosowaniu preparatów, w tym sterydów, które wyciszają nadmierną aktywność limfocytów T odpowiedzialnych za stan zapalny w skórze.
Innym, bardziej powszechnym przykładem choroby autoimmunologicznej jest reumatyzm. Choroba ta częściej dotyka osoby w starszym wieku. W miarę upływu lat "dobrze wyedukowane" limfocyty T stopniowo zanikają, a ich miejsce zajmują słabiej wyszkolone komórki pochodzące ze szpiku kostnego. W efekcie dochodzi do powstawania lokalnych stanów zapalnych w obrębie stawów. Limfocyty T atakują komórki własnego organizmu, co prowadzi do bólu i dolegliwości charakterystycznych dla reumatyzmu. Podobnie jak w przypadku łuszczycy, leczenie ma charakter wyłącznie objawowy i polega na hamowaniu aktywności układu odpornościowego w miejscach objętych stanem zapalnym.
Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.
Skąd biorą się alergie? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 17
