Wtorek, 17 lis 7 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Prof. Andrzej Zoll: „Trybunał został zniszczony”. Mocne słowa o prezydencie i Glapińskim

„Prezydent jest sprawcą całego kryzysu” – mówi o sporze wokół Trybunału Konstytucyjnego prof. Andrzej Zoll. Były prezes TK krytycznie ocenia rozmowy organizowane przez Kancelarię Prezydenta, kwestionuje pomysł zmiany konstytucji i ostrzega przed naruszeniem zasady podziału władz. „Ruszanie artykułu dziesiątego oznacza, że zrywamy z państwem demokratycznym” – dodał. W rozmowie z Radiem Kraków odnosi się również do działań nowych sędziów Trybunału oraz decyzji Adama Glapińskiego o zablokowaniu kont tej instytucji.

Protest przed Belwederem w Warszawie, 16 bm. gdzie odbyło się zaplanowane i prowadzone przez szefa KPRP Zbigniewa Boguckiego spotkanie z przedstawicielami środowisk politycznych w sprawie „uzdrowienia sytuacji w Trybunale Konstytucyjnym”. Fot. PAP/Paweł Supernak
Protest przed Belwederem w Warszawie, 16 listopada br. Fot. PAP/Paweł Supernak

Z rozmowy dowiesz się:

  • Dlaczego Andrzej Zoll uważa prezydenta za sprawcę kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego.

  • Jakie zagrożenia dla podziału władz dostrzega w propozycji zmian konstytucji przedstawionej przez PSL.

  • Dlaczego uważa, że nowi sędziowie TK powinni współpracować z częścią poprzedniego składu.

  • Jak ocenia decyzję Adama Glapińskiego o zablokowaniu kont Trybunału Konstytucyjnego.

Posłuchaj audycji

Andrzej Zoll o rozmowach w sprawie Trybunału Konstytucyjnego: „Pozorne działania”

Czy poniedziałkowe spotkanie ministra Boguckiego z przedstawicielami ugrupowań politycznych, wśród których zabrakło Koalicji Obywatelskiej i Lewicy, może służyć odbudowie autorytetu Trybunału Konstytucyjnego, czy przeciwnie – jeszcze bardziej uwikła go w spory polityczne?

Myślę, że mamy tu do czynienia z pozornymi działaniami. Nie sądzę, żeby te spotkania doprowadziły do jakiegoś postępu, jeżeli chodzi o reformę Trybunału Konstytucyjnego.

Skład tych zebrań jest niewłaściwy. Spotkania są prowadzone przez Kancelarię Prezydenta, konkretnie przez pana Boguckiego, ale prezydent nie jest tutaj arbitrem ani osobą, która ma neutralne podejście. Wysłuchuje opinii i je komentuje.

Prezydent jest sprawcą całego kryzysu. Nieprzyjęcie ślubowań od pięciu sędziów Trybunału Konstytucyjnego wywołało cały ten problem. Wiadomo zresztą, dlaczego tych ślubowań nie przyjęto. Dlatego prezydent nie powinien występować tutaj jako mediator. Jest osobą bezpośrednio zaangażowaną w konflikt dotyczący Trybunału Konstytucyjnego.

 

Minister Bogucki zapowiada kolejne spotkanie, które ma się odbyć w środę po południu. Czy zgadza się pan z uczestnikami tych rozmów, którzy w większości mówili, że doszliśmy do pewnego „momentu konstytucyjnego”?

Trzeba zapoznać się z projektem czy też ideą zmiany konstytucji. Po pierwsze, nie sądzę, żebyśmy mieli obecnie moment konstytucyjny. Zmiana konstytucji jest mało prawdopodobna ze względów politycznych i z uwagi na układ sił w parlamencie.

Z wypowiedzi pana Boguckiego wynikałoby natomiast, że na pierwszym miejscu stawia się projekt przedstawiony przez PSL. Muszę powiedzieć, że gdyby ten projekt miał być przedmiotem prac nad zmianą konstytucji, byłby chyba ostatnim, który bym wskazywał. Są w nim dwa kardynalne błędy dotyczące struktury ustroju państwa prawa.

Przede wszystkim projekt wyraźnie narusza zasadę podziału władz, czyli artykuł 10 konstytucji. Ruszanie artykułu 10 oznacza, że zrywamy z państwem demokratycznym i przechodzimy w obszar państwa totalitarnego. Może powiedziałem za daleko, ale państwa autorytarnego na pewno. W projekcie znajduje się przepis, który miałby zastosowanie w sytuacji, gdy działalność Trybunału albo niektórych zasiadających w nim sędziów nie odpowiadałaby Zgromadzeniu Narodowemu, czyli polityce prowadzonej przez władzę ustawodawczą. To narusza zasadę podziału władz.

Przypomnę, że artykuł 173 konstytucji stanowi, iż sądy i trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Jeżeli władza ustawodawcza nie zgadza się z orzecznictwem Trybunału, nie może to być podstawą do zmiany jego składu. To byłoby zupełne odwrócenie zasad. Podobnie wygląda kwestia relacji władzy wykonawczej z Trybunałem. Jeżeli prezydent miałby otrzymać kompetencję zatwierdzania każdego kandydata na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, oznaczałoby to całkowite odwrócenie istoty tej instytucji.

Dlatego nie wiążę z tymi posiedzeniami większych nadziei.

 

Zmiana konstytucji i „reset” Trybunału. Zoll: Nie ma dziś pola do dialogu

Zatrzymajmy się przy sformułowaniu „moment konstytucyjny”. Jak się go definiuje? Bo jeśli przyjrzymy się sondażom opinii publicznej, wynika z nich, że obywatele byliby za czymś, co od pewnego czasu nazywa się „resetem”.

Jest tutaj bardzo dużo nieporozumień. Gdybyśmy zapytali osoby wypowiadające się w tych ankietach, co rozumieją przez reset czy zmianę konstytucji, moglibyśmy się przekonać, że nasze społeczeństwo ma niestety bardzo słabą wiedzę o tych sprawach prawnych.

Co to znaczy reset? Powrót do jakiegoś stanu wyjściowego. Tutaj chodziłoby o zmianę konstytucji.

O momencie konstytucyjnym możemy mówić wtedy, gdy istnieją warunki do zmiany konstytucji, a więc przede wszystkim porozumienie między różnymi podmiotami, które będą o tej zmianie decydować. Jeżeli dzisiaj mamy w parlamencie taki układ, że nie ma żadnego porozumienia między Koalicją Obywatelską a Prawem i Sprawiedliwością, a w społeczeństwie występuje tak daleko idąca polaryzacja, to na pewno nie jest moment na zmianę konstytucji.

Musi istnieć pewne pole do dialogu. Tymczasem u nas dialog został zupełnie przerwany. Tego, co dzieje się w Sejmie, nie można nazwać dialogiem. Mamy tam tylko kłótnie, a nie dążenie do dobra wspólnego.

Niestety, tego dążenia do dobra wspólnego jest bardzo niewiele. Mówię tutaj o wszystkich stronach. Nie chcę wyróżniać żadnej z nich ani wskazywać, kto jest winny. Nie ma jednak szerszego pola porozumienia, które świadczyłoby o dążeniu obu stron do dobra wspólnego. Dlatego na pewno nie jest to moment na zmianę konstytucji, nawet w formie referendum. Nie widzę możliwości, żeby pójść w tym kierunku i doprowadzić do sensownej zmiany ustawy zasadniczej.

 

„Trybunał został zniszczony”. Andrzej Zoll o działaniach nowych sędziów TK

Premier Donald Tusk mówi, że sprawa Trybunału Konstytucyjnego jest zamknięta. Ale czy rzeczywiście? Mamy instytucję odbudowywaną z dnia na dzień, doniesienia dotyczące sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej i blokowania krytyki rządu. Czy z drugiej strony mamy tak naprawdę dwuwładzę?

Trybunał został zniszczony. To można powiedzieć jednoznacznie. Oczywiście jest to wina Prawa i Sprawiedliwości. Proces ten trwał od 2015 roku, a przede wszystkim w 2016 roku, kiedy niezgodnie z konstytucją pani Przyłębska została prezesem Trybunału.

Trybunał właściwie od dłuższego czasu nie funkcjonuje. Jeżeli spojrzymy na to, że około 1200 spraw pozostaje nierozpatrzonych, a część z nich czeka już kilkanaście lat, to jest skandal. Musimy powiedzieć, że nie mamy Trybunału.

Chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię. Osoby protestujące przy alei Szucha w Warszawie występują pod hasłem obrony Trybunału Konstytucyjnego. To jest pomieszanie pojęć, ponieważ te osoby protestują przeciwko naprawieniu Trybunału, jego odnowieniu i doprowadzeniu do tego, żeby w ogóle zaczął działać.

Dla mnie to jest zupełnie niezrozumiałe. Trybunał nie działał i trudno mówić, że taki niedziałający Trybunał może być przedmiotem obrony. To nonsens.

Dlatego uważam, że to, co dzisiaj robi sędzia Anna Korwin-Piotrowska wraz z siedmioma innymi sędziami Trybunału, jest właściwym kierunkiem. Wszyscy zostali prawidłowo wybrani przez Sejm i złożyli ślubowanie. Niektórzy złożyli je bezpośrednio przed prezydentem, a inni wobec prezydenta, choć bez jego obecności. Prezydent otrzymał jednak treść złożonego ślubowania, w której podkreślono, że zostało ono złożone wobec niego.

Te osoby rozpoczęły działalność. Uporządkowały sytuację, przeanalizowały sprawy, które od dłuższego czasu pozostawały nierozstrzygnięte. Jasno określono również, w jaki sposób będą wybierane składy orzekające.

Uważam, że dobrze byłoby, gdyby cztery osoby z poprzedniego składu, które nie zostały zawieszone na ten miesiąc, zaczęły z nimi współpracować.

Mam w tym zakresie pewne doświadczenie. Kiedy w 1989 roku zostałem wybrany do Trybunału Konstytucyjnego, było nas sześcioro nowych sędziów. Trybunał liczył wówczas 12 osób, a pozostała szóstka pochodziła jeszcze z okresu komunistycznego. Przez trzy czy cztery lata pracowaliśmy z tymi osobami, aż do końca ich kadencji. I udało się. Ocena tamtej kadencji, trwającej do 1997 roku, nie jest przecież negatywna. Dało się współpracować i myślę, że również teraz te cztery osoby powinny współpracować z pozostałą ósemką.

Prof. Andrzej Zoll: Prezydent złamał konstytucję. I to w kilku punktach

Piotr Łęgowski

 

Blokada kont Trybunału Konstytucyjnego. Zoll krytykuje decyzję Glapińskiego

Jeszcze pytanie o decyzję prezesa Adama Glapińskiego, który przed południem zablokował konta Trybunału Konstytucyjnego. Marszałek Włodzimierz Czarzasty mówi: „To jest rzeczywisty zamach stanu”. Jak pan ocenia tę decyzję?

Uważam, że pan Glapiński absolutnie nie miał do tego żadnych kompetencji. Muszę to tak powiedzieć, bo pan Glapiński ma pilnować pieniędzy, ale nie może wyłączyć finansowania organu konstytucyjnego. Słyszałem wypowiedź marszałka Sejmu, który powiedział, że w takim razie można byłoby również wyłączyć finansowanie Sejmu.

To jest w ogóle jakaś absurdalna sytuacja.

 

Nasz ekspert

Andrzej Zoll

Andrzej Zoll

Polski prawnik, profesor nauk prawnych, wieloletni wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalizujący się w prawie karnym i konstytucyjnym. W latach 1989–1997 był sędzią Trybunału Konstytucyjnego, a w latach 1993–1997 jego prezesem. Pełnił również funkcje przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej (1991–1993) oraz rzecznika praw obywatelskich (2000–2006). Uczestnik obrad Okrągłego Stołu, współautor reformy prawa karnego z 1997 roku. Autor licznych publikacji naukowych i książek, w tym „Zollowie. Opowieść rodzinna”.

Powiązane

  • „Bez Trybunału Konstytucyjnego rządzi się wygodniej”. O sporze, którego politycy nie chcą zakończyć

    Piotr Łęgowski

  • Katarzyna Matusik-Lipiec (KO) o prezydencie i TK: „Najpierw podpala dom, potem zaprasza do gaszenia”

    Rafał Nowak-Bończa

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Nowe informacje o stanie zdrowia strażaka, który osłonił żonę przed kulą. Strażacy zbierają na leczenie

    Magdalena Zbylut-Wiśniewska

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Prof. Andrzej Zoll: „Trybunał został zniszczony”. Mocne słowa o prezydencie i Glapińskim

  • Mały Festiwal Pianistyczny im. Józefa Hofmanna

  • Prezydent Krakowa na OEES: zamach uświadomił jak kruche może być przekonanie o bezpieczeństwie

  • Duchy i pejzaże - Philippe Quesne

  • Aleksandar Vuković: Muszę mieć otwarte oczy i działać w interesie drużyny

  • Zderzenie samochodów na torowisku w Krakowie. Tramwaje nie kursują