Poniedziałek, 16 lis 5 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Literatura azjatycka. Opowieści, które uczą patrzeć inaczej

Literatura azjatycka coraz śmielej zaznacza swoją obecność na polskim rynku książki. Zachwyca ilustracjami, poetyckim językiem i niezwykłą wyobraźnią, ale przede wszystkim proponuje czytelnikom inny sposób patrzenia na świat. Nie unika trudnych tematów, pokazuje samotność, potrzebę bliskości, odpowiedzialność za drugiego człowieka i znaczenie drobnych gestów. W Radiowej Czytelni przyjrzymy się picture bookom, które udowadniają, że książka obrazkowa może być nie tylko piękną opowieścią, ale też początkiem ważnej rozmowy z dzieckiem. Zaprasza Wioletta Gawlik.

literatura azjatycka
pexels.com

Posłuchaj rozmowy:

Azjatycka literatura coraz mocniej zaznacza swoją obecność na polskim rynku wydawniczym. Zachwyca niezwykłymi ilustracjami, poetyckim językiem i wyobraźnią, ale także podejmowaniem tematów, które nie zawsze są łatwe. Samotność, niepełnosprawność, przyjaźń, odpowiedzialność za drugiego człowieka czy umiejętność dostrzegania potrzeb innych – to tylko niektóre z zagadnień obecnych w książkach dla młodych czytelników. O wyjątkowych picture bookach opowiada Agnieszka Karp-Szymańska, prezeska Fundacji Czas Dzieci.

Literatura, która pozwala się zatrzymać

Literatura azjatycka nie pojawiła się w Polsce dopiero teraz. Od dawna jest obecna na naszym rynku, choć przez lata nie była tak mocno dostrzegana. Dziś coraz częściej sięgają po nią zarówno dorośli, jak i młodzi czytelnicy.

Jej szczególną wartością jest umiejętność zatrzymywania uwagi na detalach, których na co dzień nie zauważamy. Nie unika również tematów niewygodnych. Czasami pozostawia czytelnika z pytaniem, które uwiera niczym kamyk w bucie, ale właśnie dzięki temu skłania do myślenia i pozwala zobaczyć drugą stronę historii, sytuacji czy czyjegoś zachowania.

Azjatycka literatura przede wszystkim pozwala nam się zatrzymać. Pokazuje różnego rodzaju detale, których byśmy nie dostrzegli. Czasami są to niewygodne detale i niewygodne tematy. A to oczywiście uczy nas empatii, zwraca nas w kierunku drugiego człowieka i bardzo często także w stronę nas samych.

Trzy wybrane przez nią książki łączy również wyjątkowy sposób opowiadania. Wszystkie są picture bookami, czyli publikacjami, w których tekst i ilustracja tworzą równorzędną opowieść. Obrazy nie są jedynie dodatkiem do słów – często mówią równie dużo, a czasem nawet więcej niż sam tekst.

„Dźwięki kolorów” – świat widziany wyobraźnią

Pierwsza propozycja to „Dźwięki kolorów” autorstwa Jimmy'ego Liao, wydane przez Oficynę. Bohaterką książki jest piętnastoletnia dziewczyna, która wyrusza w podróż przez miasto. Nie idzie jednak na spotkanie z przyjaciółmi ani na przyjęcie urodzinowe. Z białą laską udaje się do metra, ponieważ jest osobą niewidomą.

Czytelnik próbuje podążać za jej sposobem odczuwania rzeczywistości. Dziewczyna poznaje świat za pomocą pozostałych zmysłów, ale ogromną rolę odgrywa także jej wyobraźnia. Jest optymistką, z nadzieją podchodzi do kolejnych wyzwań, choć jej codzienność nie jest łatwa.

Droga przez miasto staje się opowieścią o pokonywaniu przeszkód, gubieniu orientacji, upadkach i ponownym podnoszeniu się. Rzeczywiste obrazy ulicy i metra przenikają się z fantastycznymi wizjami bohaterki. Kiedy mówi o labiryncie pozbawionym wyjścia, ilustracje pokazują świat wyobraźni, ale dorosły czytelnik może odczytać w nich także jej zagubienie i niepewność.

To książka o samodzielności, odwadze i mierzeniu się z ograniczeniami, ale również o potrzebie bliskości. Dziewczyna, która każdego dnia podejmuje kolejne wyzwania, marzy przecież o tym, by ktoś czekał na nią po wyjściu z metra.

Jak podkreśla Agnieszka Karp-Szymańska, pozorna siła i samodzielność nie oznaczają, że człowiek nie potrzebuje pomocy, obecności i wsparcia innych. „Dźwięki kolorów” stają się więc ważną lekcją empatii. Uczą, że nie zawsze wiemy, co naprawdę dzieje się we wnętrzu drugiego człowieka, nawet jeśli z zewnątrz wydaje się, że doskonale sobie radzi.

„Księżyc zapomniał” – o przyjaźni i umiejętności puszczania

Druga książka Jimmy'ego Liao nosi tytuł „Księżyc zapomniał”. To opowieść o przyjaźni, trosce i odpowiedzialności za drugą osobę.

Pewnego dnia księżyc spada do jeziora i traci pamięć. Jest osłabiony, nie wie, kim jest ani gdzie powinien się znajdować. Znajduje go chłopiec, który postanawia się nim zaopiekować.

Ta relacja okazuje się ważna dla obu bohaterów. Księżyc potrzebuje pomocy, by odzyskać dawną kondycję, natomiast chłopiec po raz pierwszy doświadcza poczucia, że jest komuś potrzebny. Nie miał wcześniej przyjaciół, a opieka nad niezwykłym gościem pozwala mu odkryć troskę, odpowiedzialność i bliskość.

Tymczasem nieobecność księżyca wywołuje chaos na świecie. Ludzie próbują zastąpić go sztucznymi księżycami, ale żaden z nich nie spełnia swojej funkcji. Pojawiają się kolejne substytuty, a wraz z nimi coraz większy smutek.

Chłopiec stopniowo rozumie, że nie może zatrzymać przyjaciela tylko dla siebie. Musi powiedzieć prawdę i pozwolić mu wrócić na właściwe miejsce.

To opowieść o trudnej umiejętności rezygnowania z własnego pragnienia, kiedy wiemy, że druga osoba ma swoje potrzeby i swoje miejsce w świecie.

Agnieszka Karp-Szymańska zwraca uwagę, że przesłanie książki można odnieść także do codziennych relacji rodzinnych. Choćby wtedy, gdy dzieci dorastają, coraz chętniej spędzają czas z rówieśnikami i wyjeżdżają na obozy zamiast na wakacje z rodzicami. Dla dorosłych bywa to trudne, ale dojrzałość polega również na tym, by pozwolić bliskim rozwijać własne relacje i nie traktować ich jak swojej wyłącznej własności.

„Księżyc zapomniał” to zatem nie tylko historia o przyjaźni, lecz także opowieść o emocjonalnej dojrzałości, granicach i konsekwencjach naszych decyzji dla innych.

„Księżycowy sorbet” – kiedy sąsiedzi stają się wspólnotą

Trzecia propozycja to „Księżycowy sorbet” Hiny Beck, wydany przez Kwiaty Orientu. Tym razem w centrum opowieści znajduje się nie pojedynczy bohater, ale cała społeczność mieszkańców jednego budynku.

Książka powstała w niezwykły sposób. Autorka najpierw tworzy makietę, a następnie fotografuje ją i wykorzystuje jako ilustrację. Dzięki temu możemy zaglądać do kolejnych mieszkań i obserwować ich lokatorów.

Wszyscy zmagają się z ogromnym upałem. Jedni włączają wiatraki, inni klimatyzację, jeszcze inni szukają własnych sposobów na ochłodę. W tym codziennym zamieszaniu jedna z mieszkanek zauważa coś niezwykłego: księżyc zaczyna się topić.

Kobieta postanawia zebrać jego skroplone krople i przygotować z nich sorbet. Następnie zaprasza sąsiadów, by wspólnie spróbowali niezwykłego deseru. W ten sposób ludzie, którzy dotąd żyli obok siebie, ale niewiele o sobie wiedzieli, spotykają się i zaczynają tworzyć wspólnotę.

Jednak na końcu pojawia się jeszcze jeden problem. Do spotkania dołączają króliki, które – zgodnie z azjatyckimi wyobrażeniami – mieszkają na księżycu. Skoro księżyc zniknął, straciły swój dom.

I znów najważniejsza okazuje się uważność na potrzeby innych. Ostatnia kropla księżycowego sorbetu trafia do donicy, z której wyrasta niezwykły kwiat. Dzięki niemu księżyc wraca na niebo, a króliki odzyskują swój dom.

„Księżycowy sorbet” jest poetycką opowieścią o społeczeństwie, sąsiedzkiej solidarności i dostrzeganiu tych, którzy mogą potrzebować naszej pomocy. Pokazuje, że czasami wystarczy drobny impuls, by ludzie wyszli poza własną przestrzeń i zaczęli interesować się tym, co dzieje się obok.

Trzy książki, jedna ważna lekcja

Choć każda z tych opowieści dotyczy czegoś innego, wszystkie prowadzą do podobnego wniosku: warto uważniej przyglądać się światu i ludziom, których spotykamy.

W „Dźwiękach kolorów” chodzi przede wszystkim o empatię wobec drugiego człowieka i próbę zrozumienia jego doświadczeń. „Księżyc zapomniał” przypomina o odpowiedzialności za bliskich, o szanowaniu ich potrzeb i umiejętności pozwalania im odejść. „Księżycowy sorbet” pokazuje natomiast, jak ważna jest wspólnota i dostrzeganie problemów innych, nawet jeśli na pierwszy rzut oka nie mają one z nami nic wspólnego.

– To fantastyczny punkt wyjścia do rozmowy z dziećmi o uważności, niedosłowności, dostrzeganiu detalu i pokazywaniu rzeczywistości z perspektywy, której sami moglibyśmy nie zauważyć – podsumowuje Agnieszka Karp-Szymańska.

Warto zwrócić uwagę także na wizualną stronę tych publikacji. Ich ilustracje można oglądać niemal jak dzieła sztuki. Mimo że książki poruszają czasami trudne tematy, nie odbierają nadziei. Przeciwnie – pozostawiają czytelnika z poczuciem, że wyobraźnia, wrażliwość i bliskość drugiego człowieka mogą pomóc nam lepiej rozumieć świat.

Bo być może właśnie tego najbardziej potrzebujemy: umiejętności zatrzymania się i spojrzenia na rzeczywistość oczami kogoś innego.

Najpopularniejsze

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Zmiany we władzach Kraków Airport. Łukasz Gibała odwołał Łukasza Pawełka

    Radio Kraków

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

Najnowsze

  • Literatura azjatycka. Opowieści, które uczą patrzeć inaczej

  • Kolizja trzech samochodów na A4 w Balicach. Zablokowany pas w kierunku Tarnowa

  • Oko ważniejsze niż ręka. Maciej Szymanowicz o sztuce ilustrowania

  • Nieśmiałość czy lęk? Kiedy dziecko boi się być wśród ludzi

  • Pięciu zatrzymanych w sprawie lipcowego podpalenia lokalu w Nowym Targu

  • Józef Hofmann – król fortepianu i wynalazca, którego świat zapomniał. Kraków przypomina o niezwykłym artyście