W minionym tygodniu sąd umorzył postępowanie przeciwko 17 funkcjonariuszom SB, oskarżonym o bezprawne zatrzymanie kilkunastu opozycjonistów w Krakowie 3 maja 1986 roku. Powód umorzenia: przedawnienie się zarzutów. Od tej decyzji sądu chce się odwołać prokuratura.
Funkcjonariusze SB mieli wkraczać wcześnie rano do mieszkań opozycjonistów - wyciągali ich z łóżek i zabierali do wozów milicyjnych. Chodziło o to, by działacze opozycji nie wzięli udziału w mszy świętej na Wawelu i pochodzie niepodległościowym. Śledczy ten czyn uznają za "zbrodnię przeciwko ludzkości", która przedawnieniu nie ulega.
Z prowadzącym tę sprawę prokuratorem Markiem Kowalcze z krakowskiego IPN rozmawiał Karol Surówka.
Zaskakuje Pana ta decyzja sądu?
Oczywiście że jestem zaskoczony. Prosiłem o odroczenie orzekania w tej sprawie. Sąd Najwyższy zadał bowiem pytanie prawne powiększonemu składowi Sądu Najwyższego, czy krótkotrwałe pozbawienie wolności może stanowić zbrodnię przeciwko ludzkości. Sąd Najwyższy ma to rozstrzygnąć w uchwale. W związku z tym nie rozumiem, dlaczego nasz sąd nie poczekał na orzeczenie Sądu Najwyższego tylko postanowił umorzyć sprawę. Czekamy na pisemne uzasadnienie decyzji sądu, gdy je otrzymamy podejmiemy decyzję o odwołaniu się od tej decyzji. Ale myślę, że raczej na pewno na taki krok się zdecydujemy.
Prokuratura przesłuchała w tej sprawie oskarżonych - była z ich strony jakakolwiek wola współpracy z prokuraturą?
Zdecydowana większość tych funkcjonariuszy nie przyznała się do winy i odmówiła składania wyjaśnień. Zresztą większość byłych funkcjonariusze SB przyjmuje zasadę nierozmawiania z prokuraturą.
Co zeznali poszkodowani w tej sprawie? Jak wspominają te zatrzymania?
Dla wielu z nich to nie było pierwsze zatrzymania: jeżeli dana osoba była zatrzymywana trzeci, czwarty raz z kolei, to podchodziła do tej na zasadzie: "taki jest koloryt walki politycznej, że jestem działaczem opozycji i milicja mnie co dwa, trzy miesiące zatrzymuje". Na nich jednorazowe zatrzymanie nie robiło takiego wrażenia. Co innego osoby, która wtedy zostały zatrzymane po raz pierwszy. Przecież gdy wkroczyła do nich milicja nie wiedzieli, co się z nimi będzie działo. Czy aresztowanie potrwa kilkanaście godzin, czy też kilka miesięcy. Zawsze to zostawia pewien ślad w sferze psychicznej.
Jakie dowody w tej sprawie zgromadziła prokuratura?
Mamy raporty sporządzone przed funkcjonariuszy. Agenci SB w tym raporcie wpisali, że to oni dokonali zatrzymania. Te dokumenty znajdują się w archiwach IPN. Oprócz tego mamy zeznania poszkodowanych. Część z nich była zatrzymywana notorycznie, więc często tych funkcjonariuszy znali. Moim zdaniem dowody są wystarczające, by sąd uznał winę oskarżonych.
Wierzy Pan jeszcze w to, ze sprawa zakończy się wyrokiem skazującym?
Sprawa oczywiście nie jest zakończona, decyzja jest nieprawomocna. Dopóki druga instancja nie rozstrzygnie tej kwestii, cały czas jest nadzieja na to, że ta sprawa trafi przed oblicze sądu i zakończy się wyrokiem. Duże znaczenie w tym będzie miała też uchwała Sądu Najwyższego, która w najbliższym czasie prawdopodobnie zostanie podjęta. Jeżeli sąd najwyższy uzna, że krótkotrwałe, bezpodstawne zatrzymania można uznać za zbrodnię, jest duża szansa, że umorzenie tej sprawy zostanie uchylone.
