Edukację domową czekają duże zmiany

Może zmienić się naprawdę dużo! I to już począwszy od samych wniosków o edukację domową. Obecnie właściwie w dowolnej części roku szkolnego rodzic może wystąpić z wnioskiem do dyrektora wybranej przez siebie placówki, który rozpatruje prośbę. Po zmianach o edukację domową można starać się wyłącznie między 1 lipca a 21 września. Gdyby taki zapis obowiązywał już wcześniej, pan Jacek z okolic Radomia  wraz ze swoim synem musieliby czekać cały rok i nie chcą myśleć, jak dalej mogłaby potoczyć się ich historia: Jeżeli syn po trzech tygodniach nauki pyta, czy może nie iść do szkoły, bo boli go brzuch, jest zestresowany, to coś jest nie tak. Do tego pojawiają się problemy z kolegami z klasy - mówi pan Jacek

Panu Jackowi udało się znaleźć szkołę, która specjalizuje się w edukacji domowej i już dziś zauważa różnice. Tłumaczy, że syn ma dostęp do platform e-learningowcyh i jest w stałym kontakcie z nauczycielami, ale ma większą elastyczność czasową i może dowolnie zgłębiać wybrane przez siebie zagadnienia. Ze szkoły dostaje materiały i wytyczne. Oprócz tego, co w podręcznikach, można pokazywać filmy, szukać w Internecie, a syn sam już to robi.

Ale problemem zgłaszanym przez rodziców jest również rejonizacja szkół. W praktyce oznacza to, że na edukację domową można byłoby przejść tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy uczeń zapisany jest do placówki na terenie zamieszkiwanego przez siebie województwa, lub województwa sąsiedniego.
Autorzy projektu podkreślają, że chodzi o lepszą współpracę dzieci ze szkołami, zwłaszcza w przypadku spotkań osobistych. Anna Łącka z Fundacji Edukacji Domowej uważa jednak, że to dodatkowy kłopot dla rodzin. Nie rozumie, dlaczego ogranicza się rodzicom wybór. Jej zdaniem rejonizacja szkół jest krzywdząca, bo mieszkańcy centralnej Polski administracyjnie graniczą z większą liczbą województw i tym samym mieliby szerszy wybór placówek niż Małopolska czy Podkarpacie.

Jest jeszcze trzecia duża zmiana. Egzaminy będą odbywać się wyłącznie stacjonarnie - mówił o tym w Polskim Radiu 24 wiceminister edukacji Tomasz Rzymkowski, który podkreślił, że większość nie wyobraża sobie uczciwego i transparentnego zdawania egzaminów wyłącznie w formie on-line.

Ale także tu pojawia się kolejny sprzeciw, bo o terminie testu klasyfikacyjnego dziecka z każdego przedmiotu trzeba byłoby odpowiednio wcześniej informować kuratorium. Prezes Łącka przyznaje, że rodzice obawiają się niepotrzebnych kontroli. Boją się, że nagle w trakcie egzaminu pojawi się wizytacja z kuratorium, co będzie dla dzieci stresujące. Twierdzi że kuratorium ma już dostateczne możliwości kontroli i że nie trzeba wprowadzać dodatkowej biurokracji.

Prezes Łącka dodaje, że czas pandemii wyraźnie pokazał, że egzaminy bez większych problemów mogą odbywać się zdalnie. Część rodziców mówi nawet o zamachu na edukację domową i podkreśla, że proponowane są  niepotrzebne zmiany w systemie, który do tej pory sprawnie działał. Obecnie z edukacji domowej korzysta ponad 30 tysięcy uczniów w całej Polsce. 

Fundacja zapewnia natomiast, że w przypadku przegłosowania nowelizacji prawa oświatowego, wyśle pismo do Prezydenta z apelem o weto. I tak się stanie, bo w piątek wieczorem posłowie uchwalili nowelizację ustawy Prawo oświatowe, dotyczącą n.in. zasad działalności organizacji i stowarzyszeń w szkołach i przedszkolach, a także domowej edukacji.

Obecnie w szkole i w placówce oświatowej (np. w przedszkolu) "mogą działać, z wyjątkiem partii i organizacji politycznych, stowarzyszenia i inne organizacje, a w szczególności organizacje harcerskie, których celem statutowym jest działalność wychowawcza albo rozszerzanie i wzbogacanie form działalności dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej i innowacyjnej szkoły lub placówki". Podjęcie przez nie działalności w szkole lub w placówce wymaga zgody dyrektora szkoły lub placówki, wyrażonej po uprzednim uzgodnieniu warunków tej działalności oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii rady szkoły lub placówki i rady rodziców.

Zgodnie uchwaloną w piątek przez Sejm nowelizacją wydanie opinii przez radę szkoły/placówki lub radę rodziców mają poprzedzić konsultacje przeprowadzone przez nią wśród rodziców. Sposób przeprowadzenia konsultacji rada ma określić w regulaminie swoje działalności. Dopiero po przeprowadzeniu konsultacji rada będzie mogła wydać swoją opinię. Kompetencje rady zostaną poszerzone o monitorowanie w szkole działalności stowarzyszenia lub organizacji i informowanie o tym rodziców.

Niezależnie od tego, nie później niż na dwa miesiące przed rozpoczęciem zajęć, dyrektor ma przekazać kuratorowi oświaty materiały wykorzystywane przez stowarzyszenie lub organizację do realizacji programu zajęć oraz pozytywną opinię rady. Kurator będzie miał 30 dni na wydanie opinii, z tym, że niewydanie opinii w tym terminie będzie uznawane za równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej. Opinia kuratora będzie decydująca, czy dana organizacja lub stowarzyszenie będzie mogło przeprowadzić w szkole lub przedszkolu zajęcia.

Opinia kuratora oświaty nie będzie wymagana tylko w przypadku zajęć organizowanych i prowadzonych w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom lub przez organizację harcerską objętą honorowym protektoratem prezydenta RP. Zgodnie z przyjętą w piątek przez Sejm poprawką opinia kuratora nie będzie wymagana także w przypadku zajęć prowadzonych przez Polski Czerwony Krzyż.

Udział ucznia w zajęciach prowadzonych przez stowarzyszenia lub organizacje będzie wymagał także pisemnej zgody rodziców niepełnoletniego ucznia lub zgody samego pełnoletniego ucznia.

Nowelizacja wprowadza też zmiany w edukacji domowej.

Obecnie każdy rodzic może wystąpić o zgodę na prowadzenie edukacji domowej swojego dziecka, zarówno w zakresie nauki w szkole, jak i w zakresie rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego, czyli zerówki. Dzieci są formalnie przypisane do konkretnej szkoły lub przedszkola. Uczą się w domu, korzystając z różnych form wsparcia oferowanych przez placówkę. Na zakończenie każdego roku nauki w swojej patronackiej szkole zdają egzaminy, które są podstawą klasyfikacji i promocji do następnej klasy. Otrzymują świadectwa takie same, jak uczniowie uczący się w tej szkole, mają też legitymacje szkolne. Zgodę na prowadzenie edukacji domowej wydaje dyrektor odpowiednio przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowej, do której dziecko zostało przyjęte i do tej szkoły lub placówki jest ono formalnie przypisane.

Zgodnie z nowelizacją dziecko będzie musiało być przypisane do szkoły lub placówki znajdującej się na terenie województwa, w którym mieszka lub w województwie z nim sąsiadującym. Wniosek o zgodę na prowadzenie edukacji domowej swojego dziecka rodzice będą mogli złożyć tylko między 1 lipca a 21 września, a nie - jak dotąd - w terminie dowolnym. Egzaminy klasyfikacyjne będą przeprowadzane w szkole, której dyrektor zezwolił uczniowi na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą, a w przypadku egzaminów klasyfikacyjnych z zajęć z zakresu praktycznej nauki zawodu w miejscu wskazanym przez dyrektora szkoły.

Nowelizacja zmienia też przepisy dotyczące m.in. nadzoru pedagogicznego nad szkołami niepublicznymi. Dają one możliwość wydania polecenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny osobie prowadzącej niepubliczną szkołę lub placówkę niezwłocznego umożliwienia wykonania czynności z zakresu nadzoru pedagogicznego w szkole lub placówce. Wykonywanie w szkole lub placówce tych czynności powinno rozpocząć się nie później, niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania polecenia. Niezrealizowanie polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny będzie skutkowało wykreśleniem danej szkoły lub placówki z ewidencji.

W nowelizacji są także zapisy dotyczące działalności oddziałów przygotowania wojskowego, tworzenia filii szkół artystycznych, dające możliwość powołania na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki osoby niebędącej nauczycielem, możliwość odwołania dyrektora w czasie roku szkolnego, a także przepisy doprecyzowujące, dotyczące m.in. możliwości likwidacji szkół przez samorządy, oceny pracy nauczycieli, awansu zawodowego i godziny dostępności nauczycieli.

Podczas drugiego czytania projektu posłowie opozycji, oprócz wniosków o odrzucenie projektu, złożyli 27 poprawek do niego. Dotyczyły one m.in. wykreślenia z projektu zmian dotyczących zasad działalności w szkołach i przedszkolach stowarzyszeń i organizacji, wpisania w ich miejsce zasad określonych w projekcie prezydenckim (w nim nie była wymagana pozytywna opinia kuratora, a decydujące było zdanie większości rodziców dzieci z danej placówki oświatowej wyrażone w głosowaniu), wykreślenie zmian dotyczących edukacji domowej. Wszystkie poprawki zostały odrzucone przez większość sejmową.