Podwyższone stężenia ołowiu, kadmu i fenolu stwierdzono u kilkorga dzieci mieszkających na jednym z osiedli w Chrzanowie. Z ustaleń Radia Kraków wynika, że rodzice dziewięciorga dzieci zlecili wykonanie badań, zaniepokojeni obserwowanymi objawami. Wyniki wywołały u nich skojarzenia z głośną sprawą „ołowianych dzieci” mieszkających w pobliżu Huty Szopienice w Katowicach.
Przy ulicy Botanicznej, gdzie znajduje się kilka bloków jedno i dwupiętowych oraz kilkanaście szeregówek, mieszkają głównie rodziny z dziećmi w wieku szkolnym i przedszkolnym. To kilkadziesiąt rodzin.
Kościelec to jedna z dzielnic Chrzanowa, która w ostatnich latach najbardziej się rozrosła - powstało wiele nowych domów, młode rodziny ściągnęły tu zachęcone lokalizacją. Bliskość szkół, przedszkoli, sklepów i szpitala spowodowała, że wiele rodzin wybrało tę część miasta jako swoje miejsce do życia.
Osiedle sąsiaduje jednak ze strefą przemysłową. W ostatniej dekadzie rozbudowała się tam firma Dan Cake - producent żywności, a obok niej działalność rozwija firma EkoService zajmująca się odpadami zaklasyfikowanymi jako niebezpieczne. Chodzi o substancje ropopochodne ze studzienek kanalizacyjnych czy separatorów. Firma działa w tym miejscu od 22 lat. Przywozi i wywozi zebrane odpady.
Zaniepokojeni rodzice zlecili badania
Według relacji rodziców u swoich dzieci od dawna zauważali spadek odporności i zaburzenia koncentracji. Na wieść o planach rozbudowy zakładu zlecili dzieciom specjalistyczne badania. Badania wykonano we współpracy i przy wsparciu Fundacji na Rzecz dzieci „Miasteczko Śląskie” w akredytowanych laboratoriach. Wyniki zaniepokoiły rodziców jeszcze bardziej. Okazało się, że stężenie ołowiu we krwi u niektórych dzieci sięga nawet 2,7 mikrograma na sto mililitrów.
„Od 2007 roku nauka mówi, że u dzieci nie da się wyróżnić jakiegokolwiek dolnego bezpiecznego stężenia ołowiu w ich organizmie nie powodującego zakłócenia pracy ich centralnego układu nerwowego” – podkreśla Mieczysław Dumieński, prezes Fundacji na rzecz Dzieci „Miasteczko Śląskie”, która pomagała rodzicom w zorganizowaniu badań.
W liście do nich zauważa, że podwyższone stężenie ołowiu może wskazywać na problem środowiskowy.
„Na terenach nie zagrożonych powinno być w granicy 0,8-1,3 µg/dl (mikrogramów na sto mililitrów). Tymczasem u Was ta średnia jest o 0,5 - 0,8 µg/dl wyższa. Tu trzeba sprawę rozpoznać.”
Zdaniem prezesa Fundacji nie jest to jeszcze powód do alarmu, ale obawy są uzasadnione, zwłaszcza, że dzieci nie są narażone na szkodliwe czynniki przez krótką chwilę, ale jest to proces długotrwały.
„Wyniki są jakimś sygnałem do niepokoju, że coś jest nie tak. Rodzice czują to i nie jest to ich fanaberia” - ocenia Dumieński.
Chcą zablokować inwestycję, miasto reaguje
Opinia ta pogłębiła podejrzenia rodziców, że przyczyną podniesionego poziomu szkodliwych substancji u dzieci może być działalność firmy z sąsiedztwa. Dowodów na to nie ma, ale rodzice przygotowali petycję w sprawie zablokowania inwestycji. Do rozbudowy firmy potrzebne jest zintegrowane pozwolenie od marszałka województwa. Dokument wydawany jest na podstawie decyzji środowiskowe,j wydanej z kolei przez burmistrza Chrzanowa.
Burmistrz uznał, że przed rozszerzeniem działalności konieczna jest nowa decyzja. Przedstawił też warunki, które firma musi spełnić.
„W mojej decyzji jest zapis, który nakazuje monitoring wód podziemnych w przypadku rozpoczęcia nowego rodzaju działalności. Ma się odbywać za pomocą piezometrów monitoringowych (specjalistycznych urządzeń pomiarowych). Zakres, częstotliwość prowadzonych badań powinna wynikać z ustaleń dokumentacji hydrogeologicznej”- mówi Robert Maciaszek, burmistrz Chrzanowa.
Dodaje, że kolejnym warunkiem jest badanie gleby.
„Na etapie przygotowania wniosku już o wydanie pozwolenia zintegrowanego musi zostać opracowany raport początkowy, w ramach którego będą przebadane grunty na terenie zakładu.”
„Nie zajmujemy się ołowiem”. Winna dawna kopalnia?
Zakład EkoService odpowiada, że odpady są jedynie zwożone i przewożone dalej do oczyszczalni, a nie gromadzone na miejscu. Nowa inwestycja ma to zmienić, ale wtedy odpady będą transportowane podziemną, zamkniętą, szczelną siecią, a przewozów będzie mniej.
„Nie zajmujemy się ołowiem” - odpowiada kategorycznie prezes EkoService Mateusz Klag i sugeruje przyjrzeć się historii miasta.
„Informowano nas kiedyś, że we wszystkie przestrzenie osiedla Kościelec i na obrzeża Chrzanowa wywożone były przed kilkudziesięciu laty odpady pokopalniane z kopalni cynku i ołowiu Trzebionka, celem równania terenu” - zaznacza prezes firmy.
Dan Cake, największa firma w tej części miasta również stanowczo zaprzecza, by była źródłem trujących substancji u dzieci.
„Jako zakład produkujący żywność funkcjonujemy w oparciu o rygorystyczne procedury bezpieczeństwa i higieny, w tym system HACCP, podlegając regularnym kontrolom właściwych organów nadzoru, takich jak Sanepid, a także audytom dotyczącym jakości i bezpieczeństwa żywności” - podkreśla Dan Cake.
Trzeba zbadać glebę
Zarówno gmina, jak i powiat, przyznają, że nie ma badań jakości gruntu, na którym wybudowano osiedle wielorodzinne.
„Tym bardziej boimy się o stan dzieci. One się bawią tutaj na podwórku. Bardzo dużo dzieci ma swoje ogródki, z których korzysta cały rok” - zauważa matka z osiedla.
Teren, na którym prawie dwadzieścia lat temu powstało osiedle to obszar podmokły. Wymagał wysuszenia i umocnienia gruntu pod budowę.
Z pytaniem o to, w jaki sposób utwardzono teren zwróciliśmy się do dewelopera, który stawiał domy jedno i wielorodzinne. Oczekujemy na odpowiedź.
Burmistrz Chrzanowa zlecił również zbadanie sprawy między innymi Sanepidowi. Zaznacza, że trudno na razie wnioskować, co może być powodem obecności u dzieci ołowiu i innych szkodliwych substancji.
Badania wody
Sanepid przebadał pod koniec września wodę pitną pobraną z kranów mieszkańców osiedla. Badania nie wykazały obecności ołowiu. Zostały jednak powtórzone kilka dni temu w szerszym zakresie.
„Na razie czekamy na wyniki dodatkowych badań” - mówi Agnieszka Oczkowska z chrzanowskiego Sanepidu.
Sanepid podkreśla też, że firmy, które graniczą z osiedlem są pod ich stałym nadzorem - odbywają się tam regularne kontrole. Dotychczas nie wykazały one żadnych nieprawidłowości.
Rodziców to nie uspokaja.
„Bardzo byśmy chcieli, żeby zostały podjęte jakieś szczegółowe badania. Wiemy już na pewno, że to nie woda pitna jeśli chodzi o ołów. Natomiast nie wiemy skąd u naszych dzieci stężenia kadmu, czy fenolu” – podkreśla matka.
Galeria zdjęć
