Agnieszka Perzanowska, kurator wystawy
Od 1 września Muzeum Narodowe w Krakowie zaprasza na wystawę zatytułowaną „WYDAWCY – INTROLIGATORZY – ZŁOTNICY. Zabytkowe oprawy ksiąg ze zbiorów Muzeum Narodowego
w Krakowie” w Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego przy ul. Piłsudskiego 12.
Od średniowiecza introligatorzy zdobili oprawy ksiąg, używając rozmaitych narzędzi: tłoków, radełek i plakiet, którymi tłoczyli w skórze elementy dekoracyjne, łączone we wzory charakterystyczne dla epoki wykonania oprawy.
„Nie bez przyczyny mówimy o czytaniu książki „od deski do deski” – to deski właśnie były powszechnie używanym materiałem do oprawiania ksiąg. Zeszyte składki papieru lub pergaminu łączono z nimi za pomocą pasków skóry albo sznurów. Deski obciągano następnie skórą, i to skóra oprawy – tłoczona złotem, srebrem i ślepo – jest przedmiotem naszych zainteresowań i badań” - podkreśla Agnieszka Perzanowska, kurator wystawy.
Zobaczymy siedemdziesiąt ksiąg z dobrze zachowanymi oprawami, wykonanymi ze skóry nałożonej na deski, tłoczonej różnymi narzędziami introligatorskimi w stylu odpowiadającym epoce ich druku.
Na oprawach późnogotyckich – z końca XV i pierwszych lat XVI wieku – znajdujemy kompozycje wykonane odbiciami pojedynczych tłoków: rozet, gałązek z liściem akantu, kwiatonów i wpisanych w kwadrat gryfów i orłów, z powszechnym w Europie Zachodniej
i Środkowej „wzorem owocu granatu” zapożyczonym z wzornictwa bogatych tkanin jedwabnych z nićmi złotymi i srebrnymi.
Od 2 ćwierci XVI wieku jednymi z najczęściej używanych narzędzi były radełka: metalowe walce z wyciętym motywem arabeski, plecionki, kratownicy, łańcuszka, kandelabru i figuralne, z portrecikami w medalionach, półpostaciami świętych i władców oraz dam – personifikacji muz i cnót w renesansowych strojach, umieszczonych w arkadkach, a także całymi scenkami nawiązującymi do Biblii: Sen Jakuba, Ofiara Izaaka, Zmartwychwstanie, Ukrzyżowanie itp. Radełek używano do tłoczenia ramek okładki, czasem zapełniano w ten sposób całą jej powierzchnię, ale najczęściej na przedniej okładce pozostawiano pośrodku pole zwane zwierciadłem, w którym odbijano dużymi tłokami-plakietami główny motyw dekoracyjny. Plakiety – centralne na planie koła, prostokąta czy owalu oraz narożnikowe – na planie trójkąta zawierają wizerunki, całe scenki lub wypełniane były skomplikowanymi ornamentami florystyczno-geometrycznymi. Część opraw tłoczona była tylko ślepo – rozgrzanym tłokiem odbijanym na skórze, niektóre posiadają elementy, zwłaszcza centralne, tłoczone złotem, tylko wyjątkowo tłoczenia całej powierzchni wykonywano złotem.
mat.prasowe MNK Oprac. DB/jn
Wystawa „WYDAWCY – INTROLIGATORZY – ZŁOTNICY.
Zabytkowe oprawy ksiąg ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie”
Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego, ul. Piłsudskiego 12, Kraków
1 września 2020 – 28 lutego 2021
poniedziałek: nieczynne
wtorek: 10.00 – 17.00, przerwa techniczna: 13.00 – 14.00
środa – piątek: 10.00 – 16.00, przerwa techniczna: 13.00 – 14.00
sobota: 10.00 – 17.00, przerwa techniczna: 13.00 – 14.00
niedziela: 10.00 – 16.00, przerwa techniczna: 13.00 – 14.00
Kurator wystawy: Agnieszka Perzanowska
Organizator: Muzeum Narodowe w Krakowie
