Był jednym z najbardziej znanych kompozytorów XX i początku XXI wieku, twórcą niepokornym, odważnym, nieustannie szukającym nowych dróg. Nie zadowalał się tym, co już odkryte. Interesowały go granice ludzkiego doświadczenia, dramat historii, duchowość, przemijanie, cierpienie, wiara i nadzieja. Potrafił przełożyć te doświadczenia na taki język muzyki, jakiego wcześniej nie znano.
Krzysztof Penderecki – 23 listopada przypadają jego 93. urodziny, siódme bez Mistrza. Z tej okazji muzyka Pendereckiego brzmi nie tylko w Polsce ale także zagranicą. Świętują orkiestry m.in.: w Amsterdamie, Bostonie, Bonn, Dreźnie, Zagrzebiu, Lwowie, Paryżu. Świętuje też Kraków i zespoły z którymi był związany: Filharmonia Krakowska i Sinfonietta Cracovia.
Fenomen Krzysztofa Pendereckiego polegał na tym, że potrafił burzyć muzyczne konwencje i jednocześnie przywracając muzyce jej najgłębszy, humanistyczny wymiar. Nie był tylko kompozytorem awangardowym. Choć tak naprawdę pierwszy stanął na czele polskiej awangardy muzycznej ale też pierwszy od niej odszedł mówiąc, że „awangarda zdradziła muzykę”. Wiecznie zaskakiwał, wiecznie zadziwiał. Był inny. Wyznaczał sobie własne cele, niezależnie od tego, co się wokół niego działo. Borykał się często z niezrozumieniem, ale i z fascynacją i uwielbieniem.
Był architektem dźwięku, myślicielem, eksperymentatorem, a z czasem także wielkim kontynuatorem europejskiej tradycji symfonicznej i sakralnej. Jego twórczość stała się jednym z najważniejszych polskich wkładów w światową kulturę. Udało mu się połączyć to, o czym marzą twórcy: powszechną popularność i mistrzostwo w sztuce. A więc przeciwieństwa, które wydają się niemożliwe do pogodzenia. Z jednej strony zdobył wręcz globalną sławę, bo był znany nawet tym, którzy nigdy w życiu nie słyszeli jego utworów, a z drugiej strony zyskał uznanie, szacunek i podziw w środowisku profesjonalistów.
Jako twórca działał samotnie choć zawsze w jego otoczeniu było wiele osób. Nie był typem guru, gromadzącym wokół siebie młodych kompozytorów, swoich wyznawców. Uczył technik komponowania a nie samego komponowania, bo uważał, że komponowania nie da się nauczyć. Przez lata można było zauważyć, że stał się inspiracją dla wielu kolejnych pokoleń młodych, nie tylko muzyków klasycznych, ale także dla twórców np. pop, filmowców, reżyserów.
Przez całe życie szedł własną, ścieżką; często pod prąd. Swoją drogę twórczą porównywał do labiryntu. Mówił, że aby iść do przodu trzeba się czasem cofnąć. W swojej książce „Pięć wykładów na koniec wieku”, którą bardzo lubię i która jest dla mnie ważna w kontekście wiedzy o Pendereckim pisał, że „trzeba mieć odwagę być sobą”. I Krzysztof Penderecki miał ją zawsze. Bo zawsze był sobą.
Dziś patrząc na dorobek Krzysztofa Pendereckiego jedno jest pewne: jego twórczość nigdy nie była sztuką dla sztuki. Zawsze stanowiła donośny głos w dyskusji dotyczącej kondycji człowieka i jego wyborów i miejsca we współczesnym świecie. Jego utwory nigdy nie były słuchaczom obojętne. Pewnie dlatego dziś Krzysztof Penderecki zajmuje tak ważne miejsce w światowej historii muzyki.
Warto przypomnieć, że Krzysztof Penderecki jest autorem 170 utworów, napisał m.in.: 8 symfonii, 4 opery, oratoria, koncerty i dzieła kameralne. Ponadto jest twórcą także muzyki filmowej i teatralnej, co ostatnio stało się przedmiotem poszukiwań i badań, bo do muzyki użytkowej nie przywiązywał wagi. Jego działalność została doceniona na całym świecie, czego najlepszym przykładem są tytuły doktora honoris causa przyznane mu przez ponad 30 uniwersytetów m.in. w: Rochester, Bordeaux, Waszyngtonie, Belgradzie, Madrycie, Poznaniu, Warszawie, Buenos Aires, Glasgow, oraz w Krakowie: Uniwersytetu Jagiellońskiego i Akademii Muzycznej, która jak wiadomo nosi obecnie imię Krzysztofa Pendereckiego.
Ten weekend w Krakowie będzie wypełniony muzyką Krzysztofa Pendereckiego. W sobotę, 21 listopada, o godz. 18 dla swojego Mistrza gra Filharmonia Krakowska (zabrzmi „Credo”) pod dyrekcją Michała Klauzy. Dzień później zagra Sinfonietta Cracovia, o godz. 18 w sali Filharmonii Krakowskiej, gdzie w ramach wieczoru „Elżbieta i Krzysztof Pendereccy in memoriam”, muzycy pod batutą Joanny Natalii Ślusarczyk wykonają dwa utwory: Adagio z III Symfonii oraz Sinfonietta nr 3 "Kartki z nienapisanego dziennika". W poniedziałek, 23 listopada, o godz. 19 w także w sali Filharmonii Krakowskiej zagra orkiestra Sinfonia Iuventus, którą poprowadzi Jurek Dybał, a solistą będzie m.in. wiolonczelista Arto Noras, przyjaciel kompozytora. Zaprezentowane zostanie Largo na wiolonczelę i orkiestrę oraz Suita z opery „Ubu Rex”, którą opracował Jurek Dybał.
Warto się wybrać i posłuchać muzyki Krzysztofa Pendereckiego, zwłaszcza, że będzie ona zestawiona z utworami: Beethovena, Haydna i Sibeliusa. Poznawanie dzieł tego twórcy na tle muzyki innych pozwoli odpowiedzieć na pytanie jakim kompozytorem był Krzysztof Penderecki. Serdecznie polecam!