26 maja mija 60 lat działalności słynnej krakowskiej Piwnicy pod Baranami. Początki kabaretu sięgają połowy lat 50., kiedy to jego współzałożyciel Piotr Skrzynecki wraz z kilkoma studentami znaleźli na krakowskim Rynku piwnicę, którą zaadaptowali dla potrzeb kabaretu. Oficjalna inauguracja odbyła się 26 maja 1956 roku.
Piotr Skrzynecki (zmarł w 1997 roku) był kierownikiem artystycznym i reżyserem, pisał też scenariusze. Stworzył niepowtarzalny, artystyczny styl Piwnicy. Na deskach jego kabaretu występowali między innymi: Wiesław Dymny, Krzysztof Litwin, Ewa Demarczyk, Leszek Długosz, a także - Anna Szałapak, Jacek Wójcicki i Grzegorz Turnau.
Z Piwnicą współpracowało wielu muzyków, aktorów, pisarzy i poetów, jak: Leszek Herdegen, Tadeusz Śliwiak, Jan Kanty Pawluśkiewicz, Marek Grechuta. Występowały tam zespoły jazzowe - Krzysztofa Komedy i Andrzeja Kurylewicza.
W latach 60. i 70. powstały najsłynniejsze utwory Piwnicy, a zespół zyskał opinię jednej z najlepszych grup artystycznych w kraju. Za teksty służyły dzieła o najróżniejszej tematyce i nastroju: od "Pieśni nad pieśniami", poprzez piosenki Zygmunta Koniecznego śpiewane przez Ewę Demarczyk - "Czarne anioły", "Karuzela z madonnami", aż po opis rozmnażania ślimaków zaczerpnięty z dawnej encyklopedii.
W 1994 roku Piwnicy pod Baranami została przyznana Nagroda Wielka Fundacji Kultury.
Fenomen kabaretu stał się tematem kilkunastu książek i czteroczęściowego filmu nakręconego przez Antoniego Krauzego pod tytułem "Piwnica pod Baranami Piotra Skrzyneckiego".
Środowisko Piwnicy tworzyli też między innymi: Krzysztof Penderecki, Andrzej Wajda, Jerzy Turowicz, Dorota Terakowska, Leszek Wójtowicz, Anna Dymna, Jan Nowicki, Agnieszka Osiecka. W grupie przyjaciół Piwnicy znaleźli się Marian Eile, Sławomir Mrożek, Czesław Miłosz, profesor Andrzej Szczeklik.
Pod koniec lat 50. Piwnica pod Baranami stała się centrum jazzu w Polsce. Występowali w niej Jerzy Matuszkiewicz, Andrzej Trzaskowski, Krzysztof Komeda, Andrzej Kurylewicz, Jan Ptaszyn Wróblewski, Wojciech Karolak, Zbigniew Namysłowski, śpiewała Wanda Warska. Środowisko jazzowe wspierali Jerzy Skarżyński i Leopold Tyrmand.
W latach 60. koncertowali: Tomasz Stańko, Zbigniew Seifert, Janusz Muniak, Jan Jarczyk, potem Beale Street Band, Jarosław Śmietana, Krzysztof Ścierański, Jazz Band Ball Orchestra i grupa Osjan. Do tradycji powrócono w 1996 roku, organizując cykliczny Letni Festiwal Jazzowy w Piwnicy pod Baranami. W 2007 roku reaktywował się Jazz Club pod Baranami - Old Jazz Swinging Stars.
Po śmierci Piotra Skrzyneckiego w 1997 roku Towarzystwo Przyjaciół Piwnicy pod Baranami i artyści kabaretu podjęli decyzję o kontynuacji działalności. Obecnie organizowane są występy kabaretowe, koncerty i recitale.
(IAR/jp)
