To już piąty dzień obławy w lasach w Limanowej. Mimo udziału ponad tysiąca funkcjonariuszy oraz wsparcia nowoczesnego sprzętu wojskowego i policyjnego, sprawcy podwójnego zabójstwa, Tadeusza Dudy, wciąż nie udało się zatrzymać. Jakie są możliwe scenariusze? Co wiemy o jego psychice i osobowości? O komentarz poprosiliśmy Andrzeja Mroczka, eksperta ds. przestępczości kryminalnej z Uniwersytetu Civitas.
Posłuchaj rozmowy Bartłomieja Ziai z Andrzejem Mroczkiem.
Według eksperta kluczowe dla przebiegu poszukiwań są: stan psychofizyczny sprawcy, jego przygotowanie do życia w lesie oraz determinacja.
Jego percepcja i zdolność do działania będą się pogarszać. Jeżeli nie zgromadził wcześniej zapasów jedzenia, będzie musiał żywić się tym, co znajdzie w lesie. Bez odpowiedniego pożywienia i w warunkach osaczenia może dojść do załamania. Jego stan psychiczny, fizyczny będzie na pewno się pogarszał
- uważa Andrzej Mroczek.
Już ponad 800 policjantów szuka zabójcy ze Starej Wsi. Do akcji wkroczył drugi TUR
Profil psychologiczny: chwiejność, agresja, narcyzm
Zapytany o typ osobowości Tadeusza Dudy, Mroczek unika jednoznacznej diagnozy, ale wskazuje pewne wyraźne cechy:
To może być osobowość chwiejna emocjonalnie, typu borderline. Potrafi być empatyczny wobec tych, którzy mu nie zagrażają, ale przy konfrontacji reaguje agresją. Jest również nieprzewidywalny, skłonny do wybuchów złości nawet z błahych powodów. W przeszłości dochodziło do przemocy wobec rodziny. Są na to dowody, znalazły się też w materiale dowodowym.
Ekspert zaznacza, że nie każdy, kto posiada cechy narcystyczne czy borderline, staje się przestępcą. Jednak w tym przypadku zebrane informacje wskazują na szczególną niestabilność emocjonalną i trudność w kontrolowaniu impulsów.
Prokurator o tragedii w Starej Wsi: „Nie wystarczy ustawa. Bez sygnału od ludzi nic się nie zmieni”
Dlaczego profil psychologiczny ma znaczenie?
Mamy profil nieznanego sprawcy, zbieramy wszelkie dane na jego temat, czyli od momentu, kiedy zaczął funkcjonować w społeczności - jako dziecko, nastolatek i osoba dorosła. Te dane są bardzo istotne, żeby określić potencjalną przewidywalność tego mężczyzny. Zbiera się informacje medyczne - jakie choroby przychodził, czy ma choroby przewlekłe, jakie lekarstwa musi zażywać.To jest bardzo istotne, kiedy mamy do czynienia z osobą, która musi mieć dostęp do leków. Jeżeli zażywa leki i nie ma do nich dostępu, będzie chciała je zdobyć. Policja może więc zabezpieczyć chociażby punkty, w których mógłby je dostać
tłumaczy Andrzej Mroczek.
Policja buduje szczegółowy profil psychologiczny także w oparciu o informacje dotyczące umiejętności osoby poszukiwanej. Wszystko po to, by przewidzieć możliwe reakcje i przygotować się do negocjacji. Takie informacje mogą być kluczowe np. w sytuacji, gdyby Duda wziął zakładników albo groził samobójstwem.
Ekspert: sprawca strzelaniny w Starej Wsi może być bardzo zdeterminowany
Psychopata czy nie?
Andrzej Mroczek przestrzega przed pochopnym nazywaniem Dudy psychopatą:
Tego typu diagnozy mogą postawić tylko psychiatrzy i psycholodzy na podstawie obserwacji i badań. To, że ktoś wykazuje cechy narcystyczne, czy impulsywne, nie oznacza automatycznie, że ma osobowość psychopatyczną.
Czy poszukiwany Tadeusz Duda może nadal być w lesie?
Ekspert zakłada kilka możliwych scenariuszy:
- ukrywa się i odpoczywa – może zbierać siły, planować dalsze działania,
- nie żyje – być może popełnił samobójstwa lub był to zgon z wycieńczenia,
- wyszedł z pierścienia obławy – i przemieszcza się w innym kierunku,
- przygotowuje się do konfrontacji – być może z policją.
Policja musi zakładać wszystkie warianty. Należy się liczyć z tym, że może dojść do konfrontacji. Duda może nie powstrzymać się przed użyciem broni przeciwko funkcjonariuszom
- podkreśla Mroczek.
Myśliwi, strzelnice i luka systemu. Kryminolog o tym, skąd w Polsce bierze się nielegalna broń
