Poszukiwany Tadeusz Duda prawdopodobnie dysponuje nielegalnym obrzynem. – „Taka broń jest z definicji nielegalna. Skracanie lufy to przestępstwo” – mówi ekspert. Czy system kontroli w Polsce działa? I dlaczego czarny rynek broni mimo to funkcjonuje? O tym rozmawialiśmy na antenie Radia Kraków z kryminologiem dr. Maciejem Bocheńskim (UJ).
- Obrzyn to broń nielegalna z definicji. Nawet legalnie posiadana broń po przeróbce staje się nielegalna.
- Pozwolenie na broń w Polsce jest trudne do uzyskania. To nie prawo powszechne, a ściśle reglamentowane uprawnienie.
- Nielegalna broń trafia z legalnego obiegu. Najczęściej przez osoby związane ze strzelectwem lub łowiectwem.
- Policja ma ograniczone narzędzia do kontroli broni poza rejestrem. System działa, ale instytucje mają ograniczoną wydolność.
Posłuchaj rozmowy Bartłomieja Ziai z dr. Maciejem Bocheńskim.
Pozyskanie broni w Polsce – trudne, ale nie niemożliwe
Dr Bocheński podkreśla, że legalne posiadanie broni w Polsce jest ściśle regulowane, a zdobycie pozwolenia wymaga spełnienia wielu warunków – m.in. przynależności do klubu strzeleckiego, posiadania uprawnień łowieckich lub wykazania realnego, ponadprzeciętnego zagrożenia życia (w przypadku chęci posiadania broni do ochrony osobistej). Polska nie uznaje konstytucyjnego prawa do posiadania broni, jak np. Stany Zjednoczone w Polsce jest to reglamentowane uprawnienie, a nie prawo powszechne.
Z drugiej strony, dla osób mających kontakty w środowiskach myśliwskich lub strzeleckich, zdobycie broni może być relatywnie łatwiejsze, zwłaszcza jeśli chodzi o dostęp do broni myśliwskiej. Istnieje też zjawisko "czarnego rynku", gdzie broń legalnie nabyta może zostać zgubiona, zgłoszona jako utracona i trafić w nielegalny obieg.
Zabójstwo w Starej Wsi. Policja ostrzega: nie wchodźcie do lasów
Samodzielne przeróbki nielegalne
Polskie prawo zabrania samodzielnego przerabiania istotnych części broni. Można jednak zlecić taką modyfikację uprawnionemu rusznikarzowi, co zgodnie z przepisami jest legalne. W praktyce oznacza to, że posiadanie obrzyna jest możliwe, ale tylko wtedy, gdy został on wykonany legalnie przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami.
Dr Bocheński uważa, że system kontroli w Polsce jest dość szczelny, co potwierdza m.in. niska liczba masowych strzelanin w porównaniu z innymi krajami.
Najprawdopodobniej, jeżeli wierzyć doniesieniom policyjnym, broń, którą posługuje się poszukiwany mężczyzna... Oczywiście nie wiemy, jaką drogę przeszła, ale może być tak, że była kiedyś legalnie przez kogoś posiadaną
- uważa gość Radia Kraków.
Państwo ma ograniczone możliwości w zakresie wykrywania i konfiskowania nielegalnej broni - przekonuje Bocheński. O ile legalni posiadacze są objęci rejestrami i mogą być kontrolowani, o tyle w przypadku broni nielegalnej organy ścigania nie mają systemowego dostępu do wiedzy o jej istnieniu.
Morderca wciąż na wolności. Jak wygląda życie w Starej Wsi? ZDJĘCIA
Procedura przeszukania i kontekst przemocy domowej
Czy policja może przeszukać mieszkanie osoby, która ma założoną niebieską kartę (jak poszukiwany Tadeusz Duda), a jest podejrzana na przykład o o kłusownictwo? Dr Bocheński wyjaśnia, że przeszukanie jest możliwe tylko przy uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa, np. znęcania się czy groźby karalnej. Sam fakt agresji domowej nie zawsze wystarcza do takiej decyzji – potrzebne są konkretne podstawy prawne.
W małych środowiskach, gdzie wszyscy się znają, często dochodzi do tolerowania nielegalnych zachowań – np. kłusownictwa – jeśli lokalna społeczność czerpie z tego korzyści. Czasami organy ścigania nie reagują nie z braku chęci, ale z ograniczonej wydolności instytucji – zbyt wiele zgłoszeń, brak zasobów, problemy z weryfikacją doniesień.
Była niebieska karta, była broń, ale nie było reakcji. „Rodzina wiedziała, milczała”
