Mikrobiom przestaje być naukową ciekawostką, a staje się jednym z kluczowych obszarów nowoczesnej medycyny. Najnowsze polskie badania – w tym pierwsza na taką skalę Mapa Mikrobiomu Polski – pokazują, że skład naszych jelit może wpływać na skuteczność terapii, odporność, a nawet ryzyko wielu chorób przewlekłych. O tym, jak „niewidzialni lokatorzy” kształtują zdrowie, w rozmowie z dr hab. inż. Pawłem Łabajem, liderem grupy badawczej Bioinformatyki w Małopolskim Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, założycielem i prezesem firmy Onebiome, profesorem UJ.
Posłuchaj wypowiedzi
Co to jest Mapa Mikrobiomu Polski?
Mapa Mikrobiomu Polski to niezwykle wartościowy zestaw danych przygotowany przez Instytut Chemii Bioorganicznej PAN we współpracy z firmą Ardigen. Obejmuje on charakterystykę mikrobiomu około tysiąca zdrowych osób z różnych regionów kraju. Dla naszej firmy, która tworzy spersonalizowane zalecenia żywieniowe i stylu życia na podstawie analizy mikrobiomu, taki zasób jest nie do przecenienia. Mikrobiom różni się między populacjami, a nawet między regionami jednego kraju. Inny profil będą mieli mieszkańcy Kaszub, inny Małopolski, a jeszcze inny Śląska.
Mikrobiom zależy od tego na przykład, czym się odżywiamy, jaką wodę pijemy?
Tak, mikrobiom w dużej mierze zależy od tego, co jemy i jak wygląda nasze codzienne otoczenie — także od tego, jaką wodę pijemy. To bardzo dynamiczny ekosystem, który nieustannie dostosowuje się do warunków, jakie stwarza mu środowisko. W naszych jelitach powstaje więc swego rodzaju nisza ekologiczna, którą zasiedla mikrobiom w takim składzie, by zapewnić sobie przetrwanie, a jednocześnie pełnić określone funkcje dla swojego gospodarza, czyli dla człowieka.
Można to porównać do „organu” złożonego ze współpracujących ze sobą różnych gatunków bakterii: jedne tworzą warunki, by inne mogły dobrze funkcjonować, a te z kolei produkują substancje ważne dla naszego organizmu. Gdy zmieniamy dietę albo otoczenie, cały ten układ również się zmienia.
Czy można wskazać konkretne problemy zdrowotne, które dzięki Mapie Mikrobiomu Polski będziecie mogli rozwiązywać lepiej niż dotychczas?
Dzięki Mapie Mikrobiomu Polski zyskujemy bardzo solidną bazę referencyjną — coś w rodzaju „linii podstawowej” zdrowego Polaka. Mając taki punkt odniesienia, możemy dokładniej ocenić, w jakim kierunku zmienia się mikrobiom u osób z różnymi dolegliwościami. Jeżeli dochodzi do zaburzeń składu mikrobioty, mówimy o dysbiozie, i właśnie te subtelne odchylenia będziemy w stanie identyfikować znacznie precyzyjniej.
