Sto lat temu, 22 marca 1925 roku, w Zakopanem otwarta została Wielka Krokiew, nosząca imię Stanisława Marusarza najsłynniejsza i największa polska skocznia narciarska. Naturalny obiekt trzykrotnie gościł uczestników mistrzostw globu, a od lat regularnie odbywają się na nim konkursy Pucharu Świata.
Reprezentacyjna skocznia została usytuowana na północnym zboczu góry Krokiew w tatrzańskim reglu. Inicjatorem powstania skoczni i jej projektantem był ówczesny zakopiański planista, artysta, społecznik i dyrektor miejscowej Szkoły Przemysłu Drzewnego Karol Stryjeński.
Otwarcie Wielkiej Krokwi. 22.03.1925 była odwilż, padał deszcz
W pracach budowlanych brało udział wojsko. Żołnierze za pomocą materiałów pirotechnicznych profilowali zbocze. Według kosztorysu budowa Wielkiej Krokwi kosztowała 20 300 ówczesnych złotych, z czego najwięcej pochłonęło opłacenie robotników cywilnych (10 660 zł), a na materiały budowlane wydano 1 130 zł. Za 4,5 tys. zł zakupiono parcele pod budowę skoczni.
W dniu otwarcia Wielkiej Krokwi panowały złe warunki pogodowe - była odwilż i padał deszcz. Mimo to odbył się inauguracyjny konkurs, w którym wzięło udział 19 skoczków. Pierwszym rekordzistą zakopiańskiego obiektu został Wojciech Gąsienica–Sieczka, który uzyskał... 36 metrów.
Tunel na Wielkiej Krokwi w Zakopanem może zrewolucjonizować skoki narciarskie
Po śmierci Stryjeńskiego skocznia nosiła jego imię aż do 1989 roku, gdy jej patronem został Stanisław Marusarz, słynny skoczek, dwuboista i alpejczyk, czterokrotny olimpijczyk, siedmiokrotny uczestnik mistrzostw świata, a później trener i propagator sportu, ale też kurier tatrzański i podporucznik Armii Krajowej, któremu sławę przyniosła też brawurowa ucieczka z więzienia Montelupich w Krakowie.
Pierwsze międzynarodowe zawody na Wielkiej Krokwi
Pierwsze zawody o randze międzynarodowej na Wielkiej Krokwi odbyły się w 1929 roku - były to mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym. Kolejne zorganizowano pod Tatrami 19 lutego 1939 roku. Zakopane gospodarzem MŚ było jeszcze w 1962 roku. Przed ich rozpoczęciem skocznię przebudowano, powstał m.in. nowoczesny stadion i trybuny boczne.
W tych imprezach startowali m.in. słynni skoczkowie Birger Ruud, Josef Bradl czy Helmut Recknagel, a po okolicznych trasach biegał na nartach Sixten Jernberg.
Zmiany są, "trzęsienia ziemi" nie ma
W 1980 roku pod Giewontem po raz pierwszy rozegrano zawody Pucharu Świata. W pierwszym konkursie na Średniej Krokwi triumfował Stanisław Bobak, a następnego dnia na dużym obiekcie najlepszy był Piotr Fijas.
Sukcesy Adama Małysza i Kamila Stocha
Na kolejną wizytę światowej czołówki Zakopane czekało 10 lat - w 1990 roku zwyciężył słynny Niemiec Jens Weissflog, ale potem znów nastąpiła przerwa, tym razem sześcioletnia. Od 1996 roku konkursy PŚ na Wielkiej Krokwi odbywały się już z udziałem Adama Małysza. Skoczek z Wisły zwyciężył tu cztery razy: w 2002, dwukrotnie w 2005 oraz w 2011 roku.
Wydarzenia z konkursu rozegranego 23 stycznia 2011 roku kibice zapamiętali na długo. Małysz, który wygrał dwa dni wcześniej, przy lądowaniu przewrócił się, ale godnie go zastąpił Kamil Stoch, odnosząc wtedy pierwszy w karierze pucharowy triumf.
Trzykrotny mistrz olimpijski kolejne zwycięstwa w Zakopanem odniósł w 2012, 2015, 2017 i 2020 roku, poprawiając dorobek wielkiego poprzednika. Również pięć triumfów na Wielkiej Krokwi ma Austriak Gregor Schlierenzauer (2008, 2009, dwa razy w 2010 roku oraz w 2012), który zakończył już karierę.
61 konkursów Pucharu Świata w Zakopanem
Wyjątkowy był rok 2021, kiedy w ciągu miesiąca w Zakopanem rywalizowano aż cztery razy, bowiem Polska przejęła bowiem odwołane zawody w chińskim Zhangjiakou. Do tej pory w Zakopanem odbyło się 61 konkursów Pucharu Świata.
W XXI wieku obiekt kilkukrotnie był modernizowany. Wielka Krokiew posiada obecnie wymiary K-125 oraz HS 140 i jest największą skocznią narciarską w Polsce. Oficjalny rekord wynosi 147 m. Taką odległość 25 stycznia 2020 roku osiągnął Japończyk Yukiya Sato, a 17 marca 2024 powtórzył Paweł Wąsek. Natomiast najdłuższy skok - na 150 m - oddał tu w 2021 roku Norweg Benjamin Oestvold, ale działo się to w serii próbnej, więc rezultat nie może być oficjalnie uznany.
