81 lat temu niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau został wyzwolony. Główne uroczystości rocznicowe rozpoczęły się o godzinie 16.00 na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau. W wydarzeniu udział wzięli Ocalali z zagłady, Prezydent RP Karol Nawrocki oraz dyplomaci i przedstawiciele władz lokalnych.
Galeria zdjęć
Główne obchody na terenie byłego obozu
Główne, popołudniowe obchody odbyły się w historycznym budynku tzw. sauny na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau.
Wcześniej jednak około 20 byłych więźniów niemieckiego obozu Auschwitz złożyło wieńce i znicze przed Ścianą Straceń w byłym Auschwitz I. To pierwszy akord obchodów 81. rocznicy oswobodzenia obozu.
%gallery_3711632%
Byli więźniowie w milczeniu szli przez dziedziniec bloku 11, między innymi w asyście młodych wolontariuszy. Przed Ścianą Straceń składali znicze. Ustawili wieniec z biało-niebieskich kwiatów układających się w pasy - w jego centrum widniał czerwony trójkąt z literą „P”, symbolizujący polskich więźniów politycznych, których Niemcy osadzali w swoich obozach. Niektórzy z Ocalałych mieli zawiązane chusty w biało-niebieskie pasy, przypominające obozowe pasiaki.
W tym symbolicznym miejscu ustawione zostały też dwa wieńce z biało-czerwonych róż: od Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz dyrekcji Muzeum Auschwitz.
Piotr Cywiński: "Pamięć jest potęgą dokładnie tak jak doświadczenie"
Dyrektor Muzeum Auschwitz przemawiając podczas 81. rocznicy wyzwolenia byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau zwracał uwagę na trudne czasy, w jakich żyjemy, gwałcone prawo międzynarodowe i brak wartości. Wskazywał, że w tej sytuacji musimy polegać na doświadczeniu i pamięci Ocalałych:
Wasze doświadczenie, drodzy, tak bardzo bolesne i trudne, tak okrutne i trudno wyobrażalne, stało się fundamentem naszej pamięci. Jest więc dziś, w wichurze dzisiejszych wyzwań i zagrożeń, naszym skarbem, drogowskazem, odpowiedzią, ostrzeżeniem. Jest naszą potęgą indywidualną i społeczną.
- mówił Cywiński.
Słowa i historie przytaczane przez byłych więźniów były dziś najważniejszym elementem uroczystości, które zorganizowano na terenie byłego obozu w Brzezince.
Prezydent RP Karol Nawrocki: "Do Auschwitz mogło nie dojść, gdyby reakcja była odpowiednia dużo wcześniej"
O godzinie 15 prezydent RP Karol Nawrocki oddał hołd ofiarom przed Ścianą Straceń, wygłosił także przemówienie.
Dzisiaj Auschwitz jest symbolem i dowodem z jednej strony bestialstwa, barbarzyństwa narodowosocjalistycznej ideologii, która znalazła swój dom w konkretnym państwie, czyli w Niemczech, ale jest także symbolem pewnej obojętności wobec śmierci niewinnych - mówił Karol Nawrocki
Nieco wcześniej złożono kwiaty przed tablicą upamiętniającą pierwszy transport Polaków do Auschwitz znajdującą się na terenie Małopolskiej Uczelni Państwowej w Oświęcimiu.
"Niech pamięć (…) stanie się światłem"
Ceremonia główna rozpoczęła się o godz. 16. W byłym obozie Birkenau głos zabrał między innymi Ocalały Bernard Offen. Powiedział, że patrząc na współczesny świat, widzi „odradzającą się nienawiść”.
- Widzę przemoc, która znów zaczyna być usprawiedliwiana. Widzę ludzi, którzy wierzą, że ich gniew ma wartość większą niż życie drugiego człowieka. Mówię to dlatego, że jestem starym człowiekiem, który widział do czego prowadzi obojętność. I mówię to także, ponieważ wierzę — naprawdę wierzę — że możemy dokonać innego wyboru - powiedział.
Ocalały apelował, by pamięć nie była ciężarem. - Niech pamięć (…) stanie się światłem, które poprowadzi nas w ciemności. My, świadkowie, wkrótce odejdziemy, lecz wierzę, że to światło pozostanie z wami – mówił.
Offen, nawiązując do swoich przeżyć, powiedział, że jedyna droga ku przyszłości nie prowadzi przez zemstę i gniew, nawet wobec zbrodni takich, jak Holokaust. - Zrozumiałem, że jedyną drogą jest empatia: dostrzeganie wewnętrznej wartości każdego człowieka na tej ziemi, a także pomaganie innym w odkrywaniu ich własnej godności – mówił. Dodał, że przeżył, bo pomogli mu inni ludzie. Nazywa ich aniołami. Pomagali mu Polacy, a czasem nawet Niemcy.
Bernard Offen urodził się w 1929 roku w Krakowie. Podczas okupacji był więziony przez Niemców w tamtejszym getcie, a także w obozach Plaszow, Mauthausen, Auschwitz i Dachau. Po wojnie wraz z braćmi wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Kilka lat temu wrócił do rodzinnego miasta. - Kraków stał się jednym z najbardziej przyjaznych i bezpiecznych miejsc do życia dla Żyda – zaznaczył.
W trakcie uroczystości odczytane zostały także słowa ofiary.
"Chodzi o zapiski Załmena Gradowskiego pisane w Birkenau, który zginął w obozie, ale wcześniej opisywał swoje doświadczenia i postanowił ryzykować życiem, żeby pozostawić nam słowa i opowiedzieć nam o tym, co wówczas widział" - mówi Radiu Kraków Paweł Sawicki z Muzeum Auschwitz.
Uczestnicy wysłuchali też przedstawiciela darczyńców Fundacji Auschwitz-Birkenau oraz dyrektora Muzeum Auschwitz Piotra Cywińskiego. Uroczystość zakończą modlitwy duchownych różnych religii i wyznań. Zapalone zostały znicze w symbolicznych miejscach, w tym przy ruinach komory gazowej i krematorium, a także przy pomniku ofiar obozu.
W tym roku Międzynarodowa Rada Oświęcimska jednogłośnie poparła decyzję o odstąpieniu od jakichkolwiek przemówień politycznych, żeby całkowicie skoncentrować się na głosach Ofiar i Ocalałych z Auschwitz.
Obchody także na terenie całego miasta
Obchody 81. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau są zorganizowane także na terenie całego Oświęcimia. Głównym punktem miejskich wydarzeń było złożenie hołdu o godz. 12.00 przed grobem Nieznanego Żołnierza na placu Kościuszki w Oświęcimiu. Władze wraz z mieszkańcami oddali też hołd przed pomnikami w poszczególnych dzielnicach miasta oraz na cmentarzach parafialnym i żydowskim.
W tym czasie na terenie Oświęcimia oraz Brzezinki mogą wystąpić czasowe utrudnienia w ruchu drogowym. Policja prosi o stosowanie się do poleceń funkcjonariuszy.
Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 roku, aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości. Obóz wyzwolili 27 stycznia 1945 r. żołnierze 60. armii I frontu ukraińskiego.
27 stycznia obchodzony jest na świecie jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.
