Pół miliona antyukraińskich wpisów w pół roku. To nie jest zwykła internetowa burza, t jak twierdzą niektórzy prawdziwe tsunami. Raport Stowarzyszenia Demagog i Instytutu Monitorowania Mediów pokazuje, że ten hejt nie bierze się znikąd. Kto kręci tym kołowrotkiem i jak odróżnić zwykłą krytykę od zaplanowanej akcji?
Posłuchaj
Wyobraźmy sobie taką gigantyczną fabrykę, z której taśmy zjażdża codziennie niemal trzy tysiące złośliwych komentarzy. Tyle wychodzi, jak podzielimy te pół miliona wpisów z pierwszego półrocza przez dni w kalendarzu. To nie jest pospolite ruszenie internautów, tylko precyzyjna robota według żelaznych scenariuszy.
Zacznijmy od historii, bo aż 72% wpisów dotyczyło banderyzmu. Kiedy po nadaniu przez Kijów jednostce wojskowej imienia bohaterów UPA, prezydent Karol Nawrocki odebrał Zeleńskiemu order Orła Białego, w sieci zawrzało. Wiele wpisów to była ostra, ale uzasadniona krytyka polityczna. Problem zaczyna się tam, gdzie na tej fali emocji wkraczają zawodowi manipulatorzy i odpalają swoje wielkie hity.
Po pierwsze chodzi o robienie z ofiary kata, a ze zbrodni kiepskiego teatru. Krążyła na przykład taka ckliwa historia o ukraińskim nastolatku, który rzekomo jest wynajmowanym aktorem na różnych pogrzebach, udaje syna poległych żołnierzy. Brzmi jak skandal, tyle że chłopak z własnej woli pomagał przy oprawie nabożeństw. Zanim jednak prawda założyła buty, kłamstwo zdążyło już okrążyć internet trzy razy.
Po drugie, liczy się uderzenie w portfel, straszenie wojną. Gdy w lipcu w Tarnawie Kolonii spadła rosyjska rakieta, w sieci natychmiast odpalano narrację o ukraińskiej prowokacji. Do tego dochodzą wygenerowane przez sztuczną inteligencję fałszywe wykresy, że Ukraińcy ruinują nasz budżet.
Twarde dane firmy Deloitte mówią coś odwrotnego. Obywatele Ukrainy wypracowali w zeszłym roku blisko 94 miliardy złotych polskiego PKB, a do NFZ wpłacili o prawie 2 miliardy więcej niż z niego wyjęli. Czyli dokładają się do stołu, a nie tylko z niego jedzą.
Kto za tym stoi? Ciekawa jest kuchnia tych operacji. Badacze namierzyli prorosyjską grupę Storm 1516, która stosuje metodę "na poważną redakcję". Wymyślają sensacyjną bzdurę, na przykład, że ukraiński żołnierz zabił kolegów podczas ćwiczeń NATO na Łotwie. Doklejają logo szanowanej stacji, na przykład, Euronews, i puszczają w świat. Najgorsze jest to, że w te rosyjskie sidłe wpadają nie tylko anonimowe profile, ale też znane nazwiska z pierwszych stron gazet, które podają te treści dalej, dodając im po prostu powagi.
Jaki z tego wniosek? Gdy wieczorem scrollujemy telefon, zanim klikniemy "udostępnij" pod kolejnym oburzającym wykresem, zróbmy trzy sekundy pauzy. Jeśli coś w sekundę podnosi nam ciśnienie do 200, bardzo możliwe, że ktoś w Moskwie właśnie zaciera ręce.