Czwartek, 19 lis 8 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Przestępca gabinetowy - kim był Josef Bühler?

Czy był tylko zwykłym urzędnikiem uwikłanym w nazistowski system czy świadomym uczestnikiem zbrodni? Jego głównym zadaniem było sprawne funkcjonowanie okupacyjnej administracji niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie. Josef Bühler, szef rządu Generalnego Gubernatorstwa , druga po Hansie Franku najważniejsza osoba w GG. Był jednym z niewielu urzędników, bezwzględnie posłusznych obowiązującym zbrodniczym ustawom, którzy po wojnie stanęli przed sądem. Kim był Josef Bühler ? O "przestępcach gabinetowych" i biurokratyzacji terroru mówi dr hab. Joanna Lubecka, UP JP II / Biuro Badań Historycznych IPN w Krakowie, m.in. autorka monografii „Niemiecki zbrodniarz przed polskim sądem. Krakowskie procesy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym” oraz wielu publikacji naukowych i popularno–naukowych dotyczących historii Trzeciej Rzeszy, stosunków polsko-niemieckich, niemieckiej pamięci i polityki historycznej. Program prowadzi Jolanta Drużyńska. Środa 18 listopada g. 21.05. Program dostępny także na kanale YouTube RK.

Josef Friedrich Bühler, szef rządu GG  przemawia podczas uroczystości otwarcia Filharmonii Generalnego Gubernatorstwa. /NAC
Josef Friedrich Bühler, szef rządu GG przemawia podczas uroczystości otwarcia Filharmonii Generalnego Gubernatorstwa. /NAC

Posłuchaj podcastu

W ostatnim procesie przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie stanął urzędnik Generalnego Gubernatorstwa Josef Bühler, w czasie okupacji odpowiedzialny za tworzenie prawa okupacyjnego. […]

Bühler był najwyższym w hierarchii urzędnikiem GG, który stanął przed polskim wymiarem sprawiedliwości. W toku procesu oskarżyciele udowadniali, że mimo iż sam bezpośrednio nie brał udziału w zbrodniach, to jednak świadomie współtworzył system, który te zbrodnie realizował.

[…] Proces w Krakowie koncentrował się wokół odpowiedzi na pytanie, czy był on człowiekiem niefortunnie uwikłanym w system okupacyjny, któremu nie był w stanie się sprzeciwić, mimo dylematów moralnych? Człowiekiem o słabym charakterze, zależnym od Hansa Franka i całkowicie mu uległym, który jednak w miarę swoich możliwości próbował pomagać Polakom i hamować „machinę” okupacyjną? Czy jednak obraz ten był jedynie kreacją na potrzeby procesu, a okolicznością sprzyjającą Bühlerowi miała być niewielka ilość dowodów obciążających go bezpośrednimi zbrodniami? […]

Obraz bezwolnego urzędnika, który z rozterkami moralnymi wykonuje polecenia przełożonych, nie przekonał jednak sędziów NTN. Ich doświadczenia zbierane w poprzednich procesach, materiał dowodowy dostarczony przez prokuratorów pozwolił osądzić urzędnika, który być może bez większego zapału i inicjatywy, ale jednak wykonywał wszystkie polecenia własnych przełożonych, a zajmując bardzo wysokie stanowisko w hierarchii władz okupacyjnych, brał udział w kreowaniu quasi-legalnego systemu okupacji. Uznanie Bühlera za winnego udziału w organizacji przestępczej, jaką był rząd GG, pozwoliło obarczyć go odpowiedzialnością za czyny, których nie popełnił bezpośrednio. Sąd również uznał, że Bühler był świadomy faktu, iż jego działania umożliwiają popełnienie zbrodni i choć sam nie przejawiał zbrodniczej inicjatywy, to jednak godził się na popełnianie tych czynów. Odpowiedź na pytanie, czy Bühler był urzędnikiem uwikłanym w system przez słabość własnego charakteru, uległość wobec Franka, brak odwagi, aby zrezygnować z funkcji wbrew przełożonym, czy może jedynie na takiego kreował się w trakcie procesu, musi pozostać bez jednoznacznej odpowiedzi. Być może sam oskarżony był przekonany o własnej niewinności albo przynajmniej o znacznie mniejszym ciężarze własnych win. Sędziowie uznali ostatecznie, że postawa Bühlera przed sądem to jedynie „maska”, dzięki której próbuje uniknąć najwyższego wymiaru kary”

 

Joanna Lubecka, „Joseph Bühler – urzędnik uwikłany czy świadomy uczestnik zbrodni? Rozważania w świetle procesu Josepha Bühlera (17 czerwca – 10 lipca 1948 r.)” w : „Pamięć i Sprawiedliwość” 2020 nr 1 (36)

Heinrich Himmler z wizytą w Krakowie.  Od lewej widoczni Friedrich Wilhelm Krüger, Heinrich Himmler, Hans Frank, Josef Bühler, 1942/ NAC
Heinrich Himmler z wizytą w Krakowie. Od lewej widoczni Friedrich Wilhelm Krüger, Heinrich Himmler, Hans Frank, Josef Bühler, 1942/ NAC

Najpopularniejsze

  • Nagranie dziecka unikającego kul zamachowca. Prokuratura: wszystko wskazuje na to, że jest prawdziwe

    Jan Pająk

  • Duży pożar restauracji pod Krakowem. Nikomu nic się nie stało

    Marcin Koczyba

  • Groby pod wodą, ludzie się boją. Spór o cmentarz w Biadolinach Radłowskich

    Bartłomiej Maziarz

  • Zwrot w sprawie pochówku zamachowca z Krakowa. Zgłosił się ktoś z rodziny

    Ola Sobczak

  • Kraków: Branża turystyczna chce wspólnych działań po tragedii na Rynku, obawia się anulowania rezerwacji

    Radio Kraków

  • Zwrot w sprawie spopielarni zwłok pod Tarnowem. NSA przyznał rację inwestorowi, a w tle... referendum

    Bartłomiej Maziarz

Najnowsze

  • Jacek Kołtan i Paweł Grabowski laureatami Nagrody im. ks. Józefa Tischnera

  • Osłonił córkę przed kulami podczas zamachu w Krakowie. „Przypadkowi przechodnie ratowali mi życie”

  • Zniżki w restauracjach i nagrody za wizyty. Tarnów uruchamia program lojalnościowy

  • Kamizelki kupili za własne pieniądze. Czy policjanci są odpowiednio chronieni?

  • Stacja Kraków-Batowice po modernizacji. Nowe perony, windy i kładka

  • Jacek Zieliński: Wieczysta potrzebuje stabilizacji