Kiedy jesienią przyroda stopniowo zamiera, znikają motyle, osy, szerszenie i wiele innych owadów, które jeszcze niedawno ożywiały łąki, ogrody i parki. Nie oznacza to jednak, że wszystkie giną. Część z nich szuka schronienia na strychach, w piwnicach, pod korą drzew czy w ściółce. Inne zimują jako jaja, larwy lub poczwarki. – "Zima to bardzo ryzykowny okres, ale natura tak to wszystko urządziła, że poszczególne gatunki zimują na różne sposoby, a wiosną wracają do życia" – mówi prof. Kazimierz Wiech, a pani Alicja Zięba-Wiech kończy opowieść wierszem.
Posłuchaj
– Jeszcze nie tak dawno, wędrując po łące, spacerując po parku czy nawet siedząc na balkonie albo tarasie gdzieś na wsi, obserwowaliśmy wokół siebie latające owady. Wprawdzie jest ich coraz mniej, ale wciąż są obecne. Podziwiamy ich piękno, lekkość lotu motyla. Czasem przestraszy nas głośne bzyczenie czegoś większego, cięższego, bo takie owady rzeczywiście wydają zupełnie inny dźwięk. Wszystkie jednak ożywiają przyrodę. Nie mogę sobie wyobrazić świata roślin, w którym żyjemy i który nas otacza, bez obecności owadów. To one ożywiają przyrodę, dodają dynamiki kwiatom.
Wraz ze spadkiem temperatury, w przyrodzie zapanował jakiś szczególny bezruch. Owady gdzieś zniknęły. Nie ma już tych barw, które dostrzegaliśmy wcześniej. Oczywiście w październiku mogliśmy podziwiać cudowne jesienne kolory, ale to już zupełnie inna opowieść, na inny temat. Nie słychać bzyczenia, nie widać zawisających nad kwiatami bzygów czy fruczaków gołąbków. Owady można nazwać ruchomymi symbolami wiosny i lata. Jesienią jest ich coraz mniej. Gdzie więc się podziały? Przecież w końcu przyjdzie wiosna i znowu pojawią się wokół nas.
Teraz jest szaro i zimno, więc rusałki, czyli jedne z najbardziej kolorowych i najłatwiejszych do zauważenia motyli, nie mają już czego szukać. Nie ma kwitnących roślin. Rusałki to motyle, które żyją najdłużej. Pojawiają się późnym latem, a następnie zimują, często nawet w naszym towarzystwie, choć nie zdajemy sobie z tego sprawy. Możemy je znaleźć gdzieś na strychu, na korytarzu. A potem, wiosną, kiedy zaświeci słońce i nastaną wyższe temperatury, rusałki znowu się pojawiają. Ponownie możemy wtedy zobaczyć rusałkę pawika, admirała czy żałobnika.
Osy. Jeszcze nie tak dawno widziałem, jak wylatywały z gniazda, które znajdowało się w pobliżu naszego domu, prawdopodobnie w norze pozostałej po gryzoniach. Osy rozbudowały ją i urządziły tam swoje gniazdo. Trzeba było omijać to miejsce szerokim łukiem, ponieważ owadów było naprawdę dużo. Prawdopodobnie żyło tam kilkaset os. Gdzie się teraz podziały? Jeżeli chodzi o osy, ich koniec jest dość smutny. Nie mają już dostępu do kwiatów, które stanowią dla nich źródło energii. Robotnice powoli kończą swoje krótkie życie. Przeżyją jedynie zapłodnione samice, które oczywiście znajdą sobie miejsce do przezimowania gdzieś poza gniazdem.
Wiersz o tym, co się kończy, i o tym, co się zaczyna autorstwa Alicji Zięby-Wiech:
Wokół powoli cichnie, pustoszeje.
Dzień coraz krótszy i coraz mniej słońca.
W świecie owadzim z wolna, z dnia na dzień,
kolejny sezon dobiega końca.
Choć jeszcze zagra jakiś pasikonik
i nawet drugi odpowie mu na to,
to już na łące tylko oni
z licznej owadziej filharmonii
żegnają lato.
Na scenie łąki więdną dekoracje.
Nie ma artystów i grać nie ma komu.
Jedni i drudzy już się rozeszli
do swych przemyślnych, owadzich domów.
W ciszy już tylko wiatr gra na trawach
kilka tych samych nostalgicznych tonów.
Misja spełniona. Kwiaty zapylone.
Koniec sezonu.
