Od września polskich uczniów czekają jedne z największych zmian w edukacji od lat. Szkoła ma odejść od schematycznego „wkuwania” na rzecz praktycznych umiejętności, pracy projektowej i nauki wspieranej przez sztuczną inteligencję. Pojawią się nowe przedmioty, tygodnie projektowe, więcej zajęć praktycznych, a dyrektorzy zyskają większą swobodę w organizacji nauczania. – Sztuczna inteligencja jest już trzecim partnerem w procesie edukacji i musimy się z nią zaprzyjaźnić, a nie walczyć – przekonuje wicekurator oświaty w Małopolsce Artur Pasek.
- Od września szkoły czekają duże zmiany – uczniowie będą uczyć się m.in. w ramach tygodni projektowych, pojawi się zintegrowana przyroda i więcej zajęć praktycznych.
- Sztuczna inteligencja ma stać się elementem edukacji – zdaniem wicekuratora oświaty nauczyciele i uczniowie powinni nauczyć się wykorzystywać AI, zamiast z nią walczyć.
- Nacisk zostanie położony na kompetencje przyszłości – szkoła ma rozwijać umiejętność współpracy, krytycznego myślenia i rozwiązywania problemów, a nie tylko przekazywać wiedzę.
- To dopiero początek reformy – w kolejnych latach planowane są dalsze zmiany w podstawach programowych i organizacji nauczania, zwłaszcza w szkołach ponadpodstawowych.
Posłuchaj rozmowy
Ministerstwo Edukacji zapowiada kolejne etapy reformy, a przedstawiciele kuratoriów przekonują, że zmiany są nieuniknione. Więcej zajęć praktycznych, nauka projektowa, większa rola sztucznej inteligencji i rozwijanie kompetencji przyszłości – tak ma wyglądać edukacja w najbliższych latach.
Jak podkreśla wicekurator oświaty w Małopolsce Artur Pasek, świat zmienia się szybciej niż szkoła, dlatego edukacja musi zacząć przygotowywać uczniów do zawodów, które... jeszcze nie istnieją.
Sztuczna inteligencja nie jest wrogiem
Jeszcze kilka lat temu korzystanie z AI na lekcjach budziło przede wszystkim obawy. Dziś coraz częściej mówi się o tym, że sztuczna inteligencja stanie się naturalnym narzędziem pracy zarówno uczniów, jak i nauczycieli.
Musimy popatrzeć na to, że mamy trzeciego partnera, czyli sztuczną inteligencję. Zmienia nam się paradygmat nauczania. Nie ma już relacji tylko mistrz–uczeń, ale mamy triadę: mistrz, uczeń i sztuczna inteligencja
– mówi Artur Pasek.
"Dzieci uczą się w kółko tego samego, to jest nudne". Korepetycje - potrzeba czy moda?
Jego zdaniem szkoła nie powinna walczyć z nową technologią, lecz nauczyć młodych ludzi świadomie z niej korzystać. Umiejętność tworzenia dobrych poleceń dla AI czy wyszukiwania wartościowych informacji będzie równie cenna, jak tradycyjne kompetencje.
Ta sztuczna inteligencja jest czymś, z czym po prostu musimy się zaprzyjaźnić, a nie walczyć.
Mniej wkuwania, więcej kompetencji
Zdaniem wicekuratora podstawowa wiedza z matematyki, języka polskiego czy historii nadal pozostanie fundamentem edukacji. Jednak wraz z kolejnymi etapami nauki coraz większe znaczenie powinny mieć kompetencje miękkie.
Potrzeba nam zdobycia kompetencji miękkich, takich, które są potrzebne młodemu człowiekowi w zawodach, które jeszcze nie zostały wynalezione
– podkreśla.
Zapach octu i czarna podłoga. Legenda krakowskiego Liceum im. Józefy Joteyko przy ul. Podwale 6
Coraz częściej także pracodawcy zwracają uwagę nie na dyplomy, ale na umiejętność współpracy, komunikacji czy adaptacji do zmieniającego się rynku pracy.
Pracodawcy potrzebują człowieka, który ma konkretne kompetencje. Potrafi działać w zespole, wyrażać swoje zdanie i zmieniać swoje przyzwyczajenia.
Nowe przedmioty i tygodnie projektowe
Od września uczniowie klas czwartych szkół podstawowych rozpoczną naukę przyrody zintegrowanej, łączącej biologię, chemię, fizykę i geografię. To jeden z elementów szerszej reformy, która ma odejść od sztywnego podziału wiedzy na odrębne przedmioty.
Holistyczne nauczanie powinno stać się praktyką w polskiej szkole. Chcemy, żeby uczniowie mogli zobaczyć świat z różnych punktów widzenia na jednym przedmiocie.
"Pan Tadeusz" w całości dopiero w liceum. "Nie da się przymusem wzbudzić miłości do książek"
Nowością będą także tygodnie projektowe. Przez kilka dni uczniowie będą pracować nad wspólnymi projektami zamiast uczestniczyć w tradycyjnych lekcjach.
To będą lżejsze zajęcia, nie w ławkach, ale jednocześnie dające większą możliwość partycypacji uczniów.
Reforma zakłada również powrót do praktycznych umiejętności. Więcej czasu mają zajmować zajęcia techniczne, podczas których uczniowie nauczą się wykonywać codzienne czynności i korzystać z podstawowych narzędzi.
Czy szkoła przestanie żyć ocenami?
Wicekurator nie ukrywa, że obecny system oceniania coraz częściej staje się problemem. Presja zdobywania jak najwyższych stopni wpływa zarówno na uczniów, jak i nauczycieli.
Dużo racji mają ci, którzy chcą, żeby ta ocenoza nie była wyznacznikiem pracy szkoły
– przyznaje.
Jednocześnie zaznacza, że całkowite odejście od ocen nie jest dziś realnym scenariuszem, ponieważ cały system rekrutacji do szkół ponadpodstawowych opiera się właśnie na nich.
Szkoła przyszłości dopiero powstaje
Reforma, która zacznie obowiązywać od września, ma być dopiero początkiem głębszych zmian. W roku szkolnym 2026/2027 mają rozpocząć się prace nad nowymi podstawami programowymi dla szkół ponadpodstawowych. Celem jest stworzenie systemu, który lepiej odpowie na wyzwania współczesnego świata i rynku pracy.
Jak w przyszłości powinna wyglądać polska szkoła?
To oznacza, że polska szkoła będzie stopniowo odchodzić od modelu pamięciowego na rzecz rozwijania umiejętności praktycznych, współpracy i świadomego korzystania z nowych technologii. Jak pokazują zapowiedzi resortu i kuratoriów, ta zmiana dopiero się rozpoczyna.
