Środa, 18 lis 12 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Zamrożenie cen gazu ma kosztować 6 miliardów złotych. Kto za to zapłaci?

Rząd zapowiada zamrożenie cen gazu na 2027 rok i rozważa podobne rozwiązanie w przypadku energii elektrycznej. Zdaniem ekonomisty Marka Zubera bez państwowej interwencji prąd mógłby podrożeć nawet o 10–15 procent. – To decyzja polityczna, nie ma co ukrywać – oceniał na antenie Radia Kraków. Ekspert wskazał na rosnące ceny surowców, napiętą sytuację budżetową i zbliżające się wybory parlamentarne.

Zamrożenie cen gazu ma kosztować 6 miliardów złotych. Kto za to zapłaci?
Fot. ilustracyjne/Pexels

Posłuchaj

Dlaczego rząd zdecydował się na zamrożenie cen na cały rok? Przecież nie wiemy, w jakiej sytuacji geopolitycznej znajdziemy się choćby w połowie 2027 roku.

Marek Zuber: Myślę, że jest tutaj kilka wątków. Pierwsze pytanie brzmi: dlaczego gaz miałby podrożeć? Skoro rząd decyduje się na zamrożenie cen, to znaczy, że istnieje ryzyko ich wzrostu. Raczej nie stosowałby takich rozwiązań, gdyby spodziewano się obniżek.

Głównym powodem jest oczywiście konflikt na Bliskim Wschodzie. Do tej pory dużo mówiliśmy o ropie naftowej, której ceny bardzo mocno wzrosły. Nadal utrzymują się powyżej poziomów sprzed marca 2026 roku. Obecnie ropa Brent kosztuje około 90–95 dolarów za baryłkę.

Ale bardzo mocno wzrosły również ceny gazu. Mam na myśli przede wszystkim holenderski indeks TTF, który jest europejskim punktem odniesienia, również dla kontraktów długoterminowych.

W pewnym momencie cena przekraczała 100 euro za megawatogodzinę, podczas gdy przed wojną w Iranie wynosiła około 35 euro. To ogromny wzrost. Teraz gaz jest nieco tańszy, ale nadal kosztuje przynajmniej dwa razy więcej niż przed marcem.

Jak obniżyć ceny paliw? Marek Zuber proponuje rządowi dwie ustawy

Jacek Bańka

Latem nie odczuwaliśmy tego tak mocno. Z perspektywy gospodarstw domowych zużycie gazu jest wtedy mniejsze, choć oczywiście w przemyśle sytuacja wygląda inaczej. Teraz jednak rozpoczął się sezon grzewczy i ceny gazu znów nabierają ogromnego znaczenia.

Polska wydobywa gaz, ale własna produkcja zaspokaja mniej więcej jedną piątą naszego zapotrzebowania. Większość musimy importować, a ceny na rynkach międzynarodowych są wyższe.

Gdyby nie decyzja państwa, moim zdaniem mielibyśmy do czynienia ze wzrostem cen. O ile dokładnie? To kwestia do dyskusji.

Musimy też pamiętać, że na polskim rynku mamy w zasadzie monopolistę, a przynajmniej podmiot o bardzo silnej pozycji, czyli Orlen i jego część związaną z dawnym PGNiG.

Brak konkurencji zazwyczaj oznacza wyższe ceny, niż mogłyby obowiązywać na bardziej konkurencyjnym rynku.

Jednocześnie większościowym akcjonariuszem Orlenu jest Skarb Państwa, co daje rządowi pewne możliwości wpływania na sytuację. To oczywiście forma ręcznego sterowania gospodarką, ale z podobnymi rozwiązaniami mieliśmy już do czynienia.

Kto zatem za to zapłaci? Zamrożenie cen gazu ma kosztować ponad sześć miliardów złotych.

Musimy powiedzieć jeszcze o jednej rzeczy. Nie wiem, czy rząd byłby równie skłonny do podejmowania takich decyzji, gdyby nie fakt, że za niecały rok mamy wybory.

Nie wiadomo też, jak rozwinie się sytuacja na Bliskim Wschodzie. Jeżeli konflikt się zakończy i dojdzie do porozumienia z Iranem, moim zdaniem ropa potanieje. Być może wrócimy do poziomu około 70 dolarów za baryłkę, a nawet poniżej.

Jeżeli jednak konflikt będzie trwał, wysokie ceny ropy przełożą się na ceny paliw na stacjach benzynowych.

Nie wykluczam więc, że program CPN zostanie przedłużony również na przyszły rok. Zresztą takie możliwości sygnalizują już przedstawiciele rządu.

To również decyzja polityczna, nie ma co ukrywać.

Ceny paliw spadną? „Wszystko zależy od jednego”

Jacek Bańka

Mówimy o sześciu miliardach złotych na zamrożenie cen gazu. Źródeł finansowania może być kilka, choć budżet jest bardzo napięty.

Ale polityka ma swoje prawa. Jeśli będzie taka potrzeba, te pieniądze zapewne się znajdą.

Jest też Orlen. Jak powiedziałem, to podmiot o bardzo silnej pozycji na rynku, który potencjalnie mógłby podzielić się zyskiem, czyli zaakceptować jego zmniejszenie.

Możliwe byłoby również przesuwanie środków pomiędzy różnymi obszarami działalności, choćby z części paliwowej, aby utrzymać niższe ceny gazu.

Mamy więc do czynienia z sytuacją, na którą wpływają trzy czynniki: zbliżające się wybory, państwowa kontrola nad Orlenem oraz jego dominująca pozycja na rynku gazu.

Usłyszeliśmy również zapowiedź możliwego zamrożenia cen energii elektrycznej. Czy dostrzega pan taką konieczność?

To kolejne istotne pytanie. Polska już teraz ma jedne z najwyższych cen energii elektrycznej w Unii Europejskiej.

W zależności od sposobu liczenia, uwzględniającego zarówno kontrakty długoterminowe, jak i ceny giełdowe, zdarza się, że średnia cena energii w Polsce jest najwyższa w całej Unii.

Gdybyśmy jeszcze ją podnieśli, byłby to problem nie tylko dla gospodarstw domowych. Oznaczałoby to również dalsze pogorszenie konkurencyjności polskiej gospodarki, szczególnie przemysłu.

Dlatego moim zdaniem w przyszłym roku ceny energii elektrycznej nie wzrosną albo wzrosną bardzo nieznacznie. Również z powodów politycznych.

A dlaczego w ogóle miałyby rosnąć? Przede wszystkim dlatego, że podrożał gaz, który jest istotnym surowcem wykorzystywanym do produkcji energii elektrycznej w Europie.

Wzrost cen gazu wpłynął też na ceny węgla. To kolejna konsekwencja kryzysu na Bliskim Wschodzie.

Mamy tutaj cały łańcuch wzajemnych zależności. Droższy gaz oznacza wyższe koszty produkcji energii, a pośrednio wpływa również na inne surowce.

Dlatego koszty rzeczywiście rosną.

Szacuję, że gdyby ceny energii elektrycznej pozostawiono całkowicie mechanizmom rynkowym, bez żadnej interwencji państwa, w przyszłym roku prąd mógłby podrożeć o 10–15 procent.

Jak takie podwyżki wpłynęłyby na inflację? Premier również mówił o znaczeniu cen gazu i energii elektrycznej. Komisja Europejska podniosła prognozę inflacji w Polsce na 2027 rok z 2,9 do 4,4 procent.

Nie przywiązywałbym aż tak dużej wagi do prognoz Komisji Europejskiej. Warto zobaczyć, ile razy w ostatnich latach były one zmieniane w ciągu jednego roku.

Oczywiście trzeba je odnotować, szczególnie że nie tylko Komisja Europejska podnosi obecnie prognozy inflacyjne.

Jednak bardzo trudno dzisiaj przewidywać inflację, skoro nie wiemy, co wydarzy się z cenami paliw.

Czy program CPN zostanie utrzymany? Ile będzie kosztowała ropa? Przecież nie zależy to od polskiego rządu ani od Komisji Europejskiej, a przynajmniej ich wpływ jest bardzo ograniczony.

Nie wiemy też, jakie ostatecznie będą ceny gazu w Polsce. Dzisiaj mówimy o zamrożeniu ich na cały rok, ale ta decyzja wymaga jeszcze potwierdzenia. Podobnie jest z energią elektryczną.

Jak w takich warunkach przygotowywać wiarygodne prognozy?

Jeżeli wojna na Bliskim Wschodzie będzie trwała, możemy spodziewać się dodatkowego impulsu inflacyjnego na poziomie około 0,5–0,7 punktu procentowego.

Natomiast gdyby w przyszłym roku zrezygnowano z programu CPN, a ceny paliw wzrosły w stosunku do obecnych o 1,40–1,50 zł na litrze, wpływ na średnioroczną inflację mógłby przekroczyć jeden punkt procentowy.

To jednak scenariusze obarczone dużą niepewnością.

Nie wiem, co wydarzy się na Bliskim Wschodzie. Nie wiem również, jakie decyzje podejmie polski rząd, jeśli konflikt będzie się przedłużał.

Mamy zamrożone ceny paliw, planowane jest zamrożenie cen gazu, a być może również energii elektrycznej. Co jeszcze można zamrozić?

Tutaj wracamy do pytania, kto za to wszystko zapłaci.

Nie widzę już zbyt wielu możliwości zamrażania kolejnych cen, ponieważ koszty takich działań byłyby ogromne i mogłyby doprowadzić do poważnych problemów gospodarczych.

Nie wyobrażam sobie na przykład zamrożenia cen na konkurencyjnym rynku, na którym działają prywatne przedsiębiorstwa, bez rekompensowania im strat. Nie mówimy przecież wyłącznie o ograniczeniu zysków. W niektórych przypadkach firmy mogłyby rzeczywiście ponosić straty. To oznaczałoby konieczność wydawania kolejnych miliardów, a być może nawet dziesiątek miliardów złotych z budżetu państwa.

A sytuacja finansów publicznych jest już bardzo trudna. Mamy bardzo wysoki deficyt całego sektora finansów publicznych, porównywalny z poziomami obserwowanymi podczas pandemii czy po światowym kryzysie finansowym z lat 2008–2009.

Dlatego nie widzę wielu kolejnych obszarów, w których można byłoby wprowadzać podobne rozwiązania.

Jeszcze raz podkreślę: moim zdaniem fakt, że rząd rozważa tak daleko idące interwencje w przyszłym roku, wynika przede wszystkim ze zbliżających się wyborów.

Czyli pana zdaniem wybory są decydującym czynnikiem wpływającym na decyzje rządu dotyczące zamrażania cen gazu, energii elektrycznej i paliw?

Moim zdaniem absolutnie tak.

Nasz ekspert

Marek Zuber
ekspert

Marek Zuber

Marek Zuber, ekonomista i analityk finansowy z Akademii WSB.

 

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Nowe informacje o stanie zdrowia strażaka, który osłonił żonę przed kulą. Strażacy zbierają na leczenie

    Magdalena Zbylut-Wiśniewska

  • Zwrot w sprawie pochówku zamachowca z Krakowa. Zgłosił się ktoś z rodziny

    Ola Sobczak

  • Prezydent Gibała ogłasza konkursy na dyrektorów i pełnomocników. Będzie też nowe stanowisko

    Ola Sobczak

Najnowsze

  • Ratowali ofiary zamachu na Rynku Głównym. Kraków uhonorował 36 medyków

  • Black Friday to wielka okazja czy pułapka na konsumentów?

  • Zamrożenie cen gazu ma kosztować 6 miliardów złotych. Kto za to zapłaci?

  • Ranking FIFA - Polska spadła na 38. miejsce, liderem wciąż Hiszpania

  • Zapraszamy na otwarte spotkanie z kardynałem Grzegorzem Rysiem i Anną Kluz-Łoś.

  • Poważny wypadek w Węgrzcach. Lądował śmigłowiec LPR