Seniorzy zamknięci w mieszkaniach bez wind to jeden z problemów, z którymi musi mierzyć się starzejący Kraków. Prof. Tomasz Grodzicki, specjalista chorób wewnętrznych i geriatrii, zwrócił uwagę na antenie Radia Kraków, że część starszych mieszkańców, szczególnie tych mających problemy z poruszaniem się, praktycznie nie może samodzielnie opuszczać swoich mieszkań. Jego zdaniem miasto powinno ułatwiać seniorom zmianę lokalu lub wspierać dostosowanie budynków do ich potrzeb, m.in. poprzez budowę wind.
- Co czwarty mieszkaniec Krakowa to senior – w mieście żyje ponad 200 tys. osób po 60. roku życia.
- Problemem są mieszkania niedostosowane do potrzeb osób starszych, zwłaszcza w blokach bez wind. Część seniorów ma przez to duże trudności z opuszczaniem domu.
- Prof. Tomasz Grodzicki wskazuje na potrzebę większego wsparcia pomocy społecznej i opieki domowej, które jego zdaniem są niedofinansowane.
- Kraków nie jest złym miastem dla seniorów, ale nadal wymaga zmian – m.in. w komunikacji, dostępności budynków oraz ofercie dla osób starszych.
Posłuchaj rozmowy
Kraków się starzeje. Ponad 200 tysięcy mieszkańców miasta ma więcej niż 60 lat, co oznacza, że seniorzy stanowią już około jednej czwartej krakowian. Zmiany demograficzne wymuszają inne spojrzenie na transport, mieszkalnictwo, pomoc społeczną czy dostęp do kultury. Prof. Tomasz Grodzicki, specjalista chorób wewnętrznych i geriatrii, zwraca uwagę, że czasami o jakości życia starszych osób decydują pozornie drobne rzeczy – czytelne informacje, równy chodnik czy możliwość wydostania się z mieszkania bez pokonywania kilku pięter schodów.
Seniorzy uwięzieni na wyższych piętrach
Jednym z najpoważniejszych problemów jest niedostosowanie części starszych budynków do potrzeb osób, które mają trudności z poruszaniem się. Brak windy może sprawić, że senior mieszkający na trzecim czy czwartym piętrze praktycznie przestaje wychodzić z domu.
Seniorzy nie chcą żyć w izolacji – potrzebują dialogu międzypokoleniowego
Prof. Grodzicki wskazuje, że około jedna czwarta starszych osób w Polsce mieszka w warunkach niedostosowanych do swoich potrzeb.
Te osoby mieszkające wysoko dzisiaj są praktycznie zamknięte w tych gettach, w swoich mieszkaniach.
Zdaniem eksperta potrzebne są rozwiązania pozwalające takim osobom zmienić mieszkanie albo dostosować istniejący budynek, na przykład poprzez dobudowanie windy. Problem dostępności nie kończy się jednak na drzwiach domu. Równie ważne są odpowiednio przygotowane chodniki, transport publiczny czy czytelna informacja dla osób mających problemy ze wzrokiem i słuchem.
Pomoc społeczna większym problemem niż opieka zdrowotna
Kraków ma szeroką ofertę skierowaną do seniorów. Prof. Grodzicki pozytywnie ocenia m.in. działalność krakowskich teatrów i uniwersytetów trzeciego wieku. Jego zdaniem trzeba jednak rozwijać również możliwość uczestniczenia w kulturze za pośrednictwem internetu, szczególnie z myślą o osobach, które nie są w stanie samodzielnie wyjść z domu.
Dłuższe życie, ale mniej relacji. Psycholog o prawdziwym wyzwaniu starości
Większe zastrzeżenia ekspert ma do systemu pomocy społecznej.
Większy problem mamy z pomocą społeczną. Tutaj jest ewidentnie niedofinansowanie tego działu w Polsce i w Krakowie również.
Jak podkreśla, miejskie i gminne ośrodki pomocy społecznej powinny zostać wzmocnione. Coraz większego znaczenia nabiera bowiem pomoc świadczona bezpośrednio w miejscu zamieszkania seniora.
Ta opieka domowa jest dzisiaj wymogiem czasów.
To szczególnie ważne w przypadku osób samotnych, mniej sprawnych i mających problemy z codziennym funkcjonowaniem.
Ciepły posiłek i pomoc sąsiedzka
Problemem jest także osamotnienie seniorów. Prof. Grodzicki zwraca uwagę na stopniowy zanik pomocy sąsiedzkiej. Migracje i zmiany społeczne sprawiają, że starsze osoby nie zawsze mogą liczyć na wsparcie ludzi mieszkających w pobliżu.
Do tego dochodzą codzienne potrzeby, takie jak zakupy czy przygotowanie jedzenia. Zdaniem profesora samorząd mógłby mocniej zaangażować się w zapewnianie ciepłych posiłków potrzebującym seniorom.
Osoby starsze, często niedożywione, [powinny mieć] przynajmniej dwa, trzy razy w tygodniu ciepły posiłek.
Ekspert przywołuje znany m.in. z Wielkiej Brytanii model „Meals on Wheels”, czyli dostarczania posiłków bezpośrednio do domu.
Seniorzy poza cyfrowym światem
Kolejnym wyzwaniem jest wykluczenie cyfrowe. Dotyczy ono zwłaszcza najstarszej grupy mieszkańców.
Relatywnie niewielki procent osób starszych, czytaj powiedzmy po siedemdziesiątym piątym roku życia, korzysta z mediów elektronicznych czy z tych osiągnięć XXI wieku.
„Idealny system emerytalny to taki, w którym nie ma wieku emerytalnego”
Zdaniem prof. Grodzickiego trzeba więc nadal uczyć seniorów korzystania z nowych technologii. Internet może nie tylko ułatwiać załatwianie codziennych spraw, ale także pozwalać starszym osobom uczestniczyć w życiu społecznym i kulturalnym.
Czy Kraków jest miastem przyjaznym seniorom?
Kraków był pierwszym polskim miastem, które dołączyło do globalnej sieci miast przyjaznych seniorom. Prof. Grodzicki ocenia dotychczasowe działania miasta pozytywnie, choć daleki jest od stwierdzenia, że wszystkie problemy zostały rozwiązane.
To nie jest zmiana, która by nas satysfakcjonowała i żebyśmy mogli powiedzieć: „Tak, Kraków jest supermiastem dla osób starszych”. Ale Kraków w mojej ocenie nie jest złym miastem dla osób starszych.
Do mocnych stron miasta zalicza bogatą ofertę kulturalną i możliwości rozwijania aktywności intelektualnej. Wśród problemów ponownie wymienia natomiast komunikację oraz brak wind w części budynków.
„Przyjazna dłoń” czasem ważniejsza niż tabletka
Znaczenie polityki senioralnej będzie rosło wraz ze zmianami demograficznymi. Jak mówi prof. Grodzicki, obecnie w Polsce jest około 10 milionów seniorów, a według prognoz GUS liczba ta ma wzrosnąć do 12 milionów.
Zdrowie seniorów w Polsce. Jak sami je oceniają?
W ochronie zdrowia ważna będzie nie tylko dostępność lekarzy, ale przede wszystkim profilaktyka. Ekspert wskazuje m.in. na wciąż zbyt małą popularność szczepień przeciw grypie, pneumokokom czy półpaścowi. Jednocześnie przestrzega przed sprowadzaniem potrzeb starszych osób wyłącznie do kwestii medycznych.
Myślimy, że tabletki nam pomogą, a tu często ta przyjazna dłoń jest ważniejsza niż najlepsza tabletka.
Dlatego wraz z rozwojem opieki zdrowotnej powinno rosnąć wsparcie społeczne pozwalające seniorom jak najdłużej zachować samodzielność.
Bon senioralny ma pomóc zostać we własnym domu
Jednym z rozwiązań wspierających opiekę nad starszymi osobami ma być bon senioralny. Prof. Grodzicki ocenia ten kierunek pozytywnie, choć zaznacza, że skala programu jest na razie ograniczona.
Na pewno to wspomoże tę pomoc społeczną i umożliwi seniorom pozostanie w tym, co jest najważniejsze, czyli we własnym domu, gdzie dostaną to wsparcie zewnętrzne.
Zdaniem profesora podobne rozwiązania były już wiele lat temu wprowadzane m.in. w Niemczech i Japonii. Ich znaczenie będzie rosło wraz ze zwiększającą się liczbą osób potrzebujących pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Będą potrzebni geriatrzy, fizjoterapeuci i empatyczni lekarze
Starzenie się społeczeństwa oznacza również konieczność przygotowania odpowiedniej liczby specjalistów. Nawet rozwój sztucznej inteligencji nie zastąpi, zdaniem prof. Grodzickiego, bezpośredniego kontaktu pacjenta z lekarzem.
Będziemy potrzebowali empatycznych lekarzy, którzy będą korzystali ze sztucznej inteligencji jako narzędzia pomocniczego.
Dlaczego seniorzy w Polsce chorują częściej? Ekspert wyjaśnia
Szczególnie potrzebni będą geriatrzy, rehabilitanci i fizjoterapeuci. Kraków znajduje się pod tym względem w stosunkowo dobrej sytuacji dzięki zapleczu medycznemu i naukowemu oraz wieloletniej tradycji geriatrii.
Kraków na pewno też jest w czołówce pod tym względem. Mamy tradycje geriatrii czterdziestoletnie.
Znacznie trudniejsza sytuacja jest w mniejszych miejscowościach, gdzie dostęp do lekarzy różnych specjalności pozostaje ograniczony. Zdaniem prof. Grodzickiego jest to jednak problem całego systemu ochrony zdrowia w Polsce.
