W obliczu postępujących zmian demograficznych, starzejącego się społeczeństwa i nadciągającej fali tzw. silver tsunami, czyli rosnącej liczby osób w wieku senioralnym, budowanie relacji międzypokoleniowych staje się nie tylko potrzebą, ale wręcz koniecznością. Wzajemne zrozumienie, wymiana doświadczeń i współpraca między pokoleniami to fundamenty społecznej integralności oraz odpowiedź na wyzwania, jakie niesie przyszłość. Z okazji Europejskiego Dnia Solidarności Międzypokoleniowej Sylwia Paszkowska rozmawiała z Kingą Lipowską i Marcinem Cwaklińskim z Fundacji Aktywności i Edukacji Społecznej FAES.
Fundacja zrodzona z potrzeby chwili
Fundacja Aktywności i Edukacji Społecznej FAES zrodziła się podczas pandemii COVID-19. Jak wspomina Kinga Lipowska, ona i Marcin Cwakliński realizowali wówczas projekt skierowany do seniorów, którzy z powodu lockdownu zostali odcięci od kontaktu z bliskimi. Izolacja prowadziła do stresu i lęków – stąd zrodził się pomysł na cykl szkoleń psychologicznych pomagających starszym osobom radzić sobie z trudnymi emocjami.
Choć działali jeszcze wtedy jako nieformalna grupa, zyskali wsparcie Fundacji Biuro Inicjatyw Społecznych i otrzymali mały grant na realizację projektu. Doświadczenie to przekonało ich, że potrzeby są ogromne, a bez instytucjonalnego zaplecza trudno będzie im dalej działać. W rezultacie w 2022 roku powstała Fundacja Aktywności i Edukacji Społecznej.
Udało nam się uzyskać dofinansowanie na utworzenie Centrum Aktywności Seniora na Salwatorze, które jest tuż obok Jubilatu, więc w takim bardzo dogodnym miejscu, z łatwym dojazdem. Zależało nam na tym, żeby miejsce było przyjazne dla osób z niepełnosprawnościami. (...) W niedługim czasie udało nam się otworzyć drugie centrum, tak naprawdę po sąsiedzku, po drugiej stronie Wisły, na Dębnikach – mówi Kinga Lipowska.
Przełamywanie stereotypów – kobiety rozkwitają, mężczyźni się wycofują
Na zajęcia organizowane przez FAES przychodzą głównie kobiety. Choć fundacja otwarta jest na wszystkich, to panie są zdecydowanie bardziej aktywne. Często mówi się, że mężczyźni po zakończeniu kariery zawodowej „zapadają się” – dosłownie i metaforycznie – podczas gdy kobiety rozkwitają, znajdując wreszcie czas dla siebie po latach opieki nad dziećmi, wnukami i starszymi członkami rodziny.
Wśród uczestniczek naszych inicjatyw jest wiele pań, które wcześnie zostały wdowami. W takich miejscach jak Centrum Aktywności Seniora nie tylko korzystają z zajęć, ale również odnajdują przyjaźnie – mówi Marcin Cwakliński.
Nie brakuje też kobiet, które starają się wyciągnąć z domu swoich mężów i zachęcić ich do wspólnego udziału w zajęciach oferowanych przez miasto.
Z naszego punktu widzenia bardzo ważne jest, żeby nakłaniać panów do większego angażowania się w różne aktywności. Mamy też nadzieję, że podejście mężczyzn się zmieni, tak jak zmienił się sposób postrzegania tacierzyństwa. Myślimy, że ci panowie, którzy teraz mają 40 lat, angażują się w wychowanie swoich dzieci, w przyszłości będą aktywnymi seniorami – mówi Kinga Lipowska.
Znaczenie integracji międzypokoleniowej
Fundacja Aktywności i Edukacji Społecznej nie tylko promuje aktywność senioralną – tworzy również przestrzeń dla dialogu międzypokoleniowego, który z każdym rokiem nabiera większego znaczenia. Zwieńczeniem ich zaangażowania są liczne inicjatywy edukacyjne i społeczne, które przełamują bariery technologiczne, kulturowe i emocjonalne między młodszymi i starszymi pokoleniami.
Jednym z najbardziej innowacyjnych projektów zrealizowanych przez Fundację była Akademia 60+, w której uczestnicy mieli okazję uczyć się obsługi komputera za pomocą… klocków LEGO. Projekt, realizowany w 2022 roku, łączył naukę z elementami zabawy, a jego uczestnicy nie tylko rozwijali umiejętności cyfrowe, ale również uczyli się programować proste roboty.
Obchodzony 29 kwietnia Europejski Dzień Solidarności Międzypokoleniowej stanowi doskonałą okazję do podkreślenia wartości, jaką jest empatia.
Staramy się, żeby nasze międzypokoleniowe inicjatywy pobudzały empatię pomiędzy uczestnikami działań. Uczula to młodych na pewne kwestie związane z wiekiem, o których nie chcemy mówić lub o nich zapominamy – mówi Kinga Lipowska.
Ciekawym przykładem integracji międzypokoleniowej była współpraca fundacji z młodzieżą uczącą się w „Szkole w Chmurze”. Wspólnie zorganizowano Dzień Wagarowicza – wydarzenie, które połączyło pokolenia poprzez dzielenie się wspomnieniami i refleksjami ze szkolnych lat. Seniorzy przynieśli zdjęcia klasowe sprzed dekad, młodzież opowiadała o współczesnym nauczaniu, a wszyscy uczestnicy mieli szansę zobaczyć, jak bardzo zmieniło się podejście do edukacji, nauczycieli czy dokumentowania wspomnień.
(Cała rozmowa do posłuchania)
