Każdy coś słyszał o infrastrukturze krytycznej, ale czy to "coś" wystarczy? Wiemy, jakie są elementy tej infrastruktury? Czego nie robić w pobliżu obiektów ważnych dla funkcjonowania naszych miast i państwa? No właśnie, wiedzę mamy mizerną. "Nie możemy robić zdjęć infrastruktury i wrzucać ich do mediów społecznościowych, bo to jest zagrożenie, a czasem robimy to z niewiedzy. Edukacja jest konieczna, i to od szkoły podstawowej" - tłumaczy prof. Piotr Małka z Politechniki Krakowskiej, który był gościem Radia Kraków.
-
Infrastruktura krytyczna obejmuje systemy fizyczne i cyfrowe kluczowe dla funkcjonowania państwa; woda i ścieki są jej integralną częścią.
-
Edukacja społeczna jest najsłabszym elementem: mało kto wie, czego nie wolno przy obiektach wrażliwych (loty dronów, zdjęcia, publikacje).
-
Ochrona przed dronami to pilna potrzeba: brakuje krajowych systemów przeciwdziałania i standardów dla obiektów wrażliwych.
-
Skala cyberzagrożeń wobec Polski jest wysoka; receptą jest rozwój kadr i specjalistycznych studiów oraz szybkie wdrożenie ustawy o KSC.
-
Człowiek to najsłabsze ogniwo: codzienna cyberhigiena i ciągłe szkolenia pracowników są krytyczne dla odporności instytucji i firm.
Posłuchaj rozmowy Patryka Kubiaka z prof. Piotrem Małką.
Czym jest infrastruktura krytyczna i dlaczego to pojęcie jest szerokie
Infrastruktura krytyczna obejmuje zarówno systemy materialne, jak i cyfrowe, bez których państwo, gospodarka i społeczeństwo nie są w stanie funkcjonować nawet na podstawowym poziomie. To nie tylko energetyka czy transport, ale też woda, ścieki, żywność czy ochrona zdrowia.
Infrastruktura krytyczna to bardzo szerokie pojęcie. Mówimy o rzeczywistych i cybernetycznych systemach, które są niezbędne do minimalnego funkcjonowania naszej gospodarki, państwa i społeczeństwa
- mówi prof. Piotr Małka.
Incydent z dronem nad oczyszczalnią w Nowej Wsi pod Krakowem pokazuje, jak wrażliwe są takie obiekty. Status infrastruktury krytycznej dla wody i ścieków wynika wprost z ustawy o zarządzaniu kryzysowym (2007).
Dron spadł na teren oczyszczalni ścieków w Nowej Wsi. Skąd tam się wziął?
W ustawie jest wyraźnie napisane, które obszary wchodzą w przestrzeń infrastruktury krytycznej. Wodociągi i oczyszczalnie są newralgicznym i istotnym punktem
- dodaje gość Radia Kraków.
Policja nie potwierdza, że w krakowskich wodociągach doszło do próby sabotażu
Strefy zakazu lotów i luka świadomości społecznej
Formalne zakazy istnieją, ale społeczeństwo często o nich nie wie. Brakuje czytelnej, systemowej edukacji – od mediów po szkołę i rodziców – tłumaczącej, czym jest infrastruktura krytyczna i jak się przy niej zachowywać.
Społeczeństwo musi się dowiedzieć, co jest tą infrastrukturą krytyczną i jak powinniśmy się zachowywać w jej pobliżu, czego nie wolno robić
- tłumaczy Piotr Małka.
Szczegóły zabezpieczeń są niejawne, ale potrzeba realnych systemów przeciwdronowych. W wielu miejscach to wciąż luka – i to pilna do wypełnienia:
Nie mamy systemów do eliminacji zagrożeń dronowych, trzeba je w Polsce zbudować i chronić nimi infrastrukturę krytyczną
"System skuteczny przeciwko dronom to taki, który kosztuje mniej niż sam dron. My tego nie mamy"
Nawet jeśli prawo ogranicza fotografowanie obiektów wrażliwych i publikację takich materiałów, nawyki społeczne idą w poprzek przepisów. Tu znów kluczowa jest edukacja od najmłodszych lat. Piotr Małka tłumaczy:
Nie możemy robić zdjęć i wrzucać ich do mediów społecznościowych, bo to jest zagrożenie, a czasem robimy to z niewiedzy. Edukacja jest konieczna, i to od szkoły podstawowej.
Dezinformacja wokół dronów: jak odróżnić fakty od fake newsów?
Skala cyberataków i potrzeba specjalistów
Polska jest intensywnie atakowana w cyberprzestrzeni. Odpowiedzią jest rozwój odporności, kadr i kształcenia – także na Politechnice Krakowskiej, która uruchamia dedykowane studia.
Jesteśmy na trzecim miejscu w Europie, na siódmym w świecie pod względem ilości ataków, więc musimy inwestować w ekspertów. Otworzyliśmy kierunek dla specjalistów, którzy będą chronić naszą infrastrukturę krytyczną
- opowiada prof. Małka.
Odporność w terenie bywa nierówna. Dużo zależy od planów ciągłości działania i inwestycji. Przełomem ma być ustawa o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, która przypisze konkretne zadania samorządom i podmiotom kluczowym.
Drony nad Polską: Rosja sprawdza odporność Polski i NATO. Co dalej?
Ekspert zwraca uwagę, że podstawą bezpieczeństwa jest dyscyplina użytkownika: nie otwierać podejrzanych plików, weryfikować nadawców i adresy stron. Szkolenia muszą być ciągłe, bo techniki ataków szybko ewoluują.
