W przygotowanym wraz z Międzynarodowym Centrum Kultury podkaście „Alternatywna mapa Europy Środkowej” przyglądamy się regionowi, który wymyka się jednoznacznym definicjom. We wtorkowym Kole Kultury, co najmniej raz w miesiącu, po 21.00. Odcinek pierwszy już 2 czerwca. Zaprasza Justyna Nowicka.
Posłuchaj o galicyjskiej nafcie
Czym dziś jest Europa Środkowa i czy wciąż potrzebujemy tego pojęcia, by opisać rzeczywistość, w której żyjemy? Czy pomaga nam zrozumieć własne doświadczenie, czy raczej zamyka nas w uproszczonych wyobrażeniach? Pozytywnie wyróżnia, czy stygmatyzuje? W przygotowanym wraz z Międzynarodowym Centrum Kultury podkaście „Alternatywna mapa Europy Środkowej” przyglądamy się regionowi, który wymyka się jednoznacznym definicjom – rozpiętemu między historią a współczesnością, między centrum a peryferiami, między lokalnością a globalnymi procesami.
- Zapraszamy do odkrywania regionu na nowo. Zamiast oczywistych narracji proponujemy świeże spojrzenie – alternatywną mapę i historię Europy Środkowej, pełną nieoczywistych miejsc, idei i bohaterów. W kolejnych odcinkach usłyszycie opowieści o ropie i imperiach, miastach, które zniknęły, designie codzienności i pamięci zapisanej w sztuce. To wciągająca, wielogłosowa podróż przez region, który wciąż nas definiuje – choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę – zaprasza Paulina Małochleb z MCK.
2 czerwca czeka nas spotkanie z historyczką Beatą Nykiel i opowieść o niespełnionym Eldorado - historia nafty galicyjskiej, od boomu przemysłu naftowego do jego upadku. Nafta galicyjska jako pierwsza europejska gorączka ropy staje się punktem wyjścia do opowieści o regionie, który nie tylko uczestniczył w procesach nowoczesności, ale niekiedy je wyprzedzał. Historia wydobycia ropy pokazuje, że to, co uznawane było za peryferyjne, mogło pełnić rolę laboratorium przemian gospodarczych i technologicznych.
Przekonamy się też, jak wiele jest podobieństw między współczesnymi konfliktami politycznymi (na przykład o ropę), a wydarzeniami sprzed ponad stu lat, w naszej części świata.
Rozmawiamy z badaczami, twórcami, kuratorami, autorami książek i ekspertami Międzynarodowego Centrum Kultury: Agatą Wąsowską-Pawlik, Marzeną Daszewską, Jackiem Purchlą, Łukaszem Galuskiem, Moniką Rydiger, Natalią Żak, Bartoszem Sadulskim, Drago Jancarem i Maciejem Czerwińskim. Wspólnie próbujemy uchwycić to, co w Europie Środkowej najbardziej charakterystyczne, ale też to, co nieoczywiste i często pomijane. Interesują nas zarówno wielkie narracje, jak i lokalne historie – takie, które potrafią zaskakująco wiele powiedzieć o świecie.
Punktem wyjścia mogą być pozornie odległe tematy – jak historia galicyjskiej nafty i jej wpływ na rozwój nowoczesności, o której opowiada Beata Nykiel – albo pytania o geografię i granice regionu, które podejmuje Łukasz Galusek: gdzie właściwie leży „nasze morze” i czy Europa Środkowa ma swoje centrum. Przyglądamy się miastom, które kiedyś były stolicami imperiów, a dziś zniknęły z map wyobraźni, oraz miejscom, które wciąż się odradzają.
Wracamy także do galicyjskich mitów i wraz z Jackiem Purchlą, zastanawiamy się, na ile żywą częścią współczesności, a na ile jedynie wspomnieniem, kategorią, która się zdezaktualizowała, albo wręcz ośmieszyła. Zaglądamy do świata codziennych przedmiotów i z Moniką Rydiger i Natalią Żak sprawdzamy, czy istnieje styl Europy Środkowej, i co nam mówi o naszych aspiracjach i historii.
Nie pomijamy też obszarów, które często pozostają na marginesie tej opowieści, lub widziane są bardzo stereotypowo: Moraw jako „mapy w mapie”, o których opowie Bartosz Sadulski, Bałkanów z ich trudnym doświadczeniem XX wieku w refleksji Drago Jancara i Macieja Czerwińskiego, czy Łotwy – bliskiej, a jednocześnie wciąż nie do końca rozpoznanej. To właśnie na styku tych różnych perspektyw rysuje się alternatywna mapa regionu – mniej oczywista, bardziej złożona, bliższa rzeczywistości.
Ten podcast to zaproszenie do wspólnego myślenia o Europie Środkowej – nie jako zamkniętym obszarze, lecz jako procesie, który wciąż się zmienia i który wciąż warto na nowo opowiadać.
Projekt został zrealizowany we współpracy przez Międzynarodowe Centrum Kultury i Radio Kraków
