22 czerwca 1346 r. król Kazimierz Wielki wydał przywilej lokacji miasta Nowy Targ. Powstał on w widłach Białego i Czarnego Dunajca na miejscu zniszczonych przez najazdy tatarskie cysterskich osad Stare Cło - Antiquum Theoloneum i Nowy Targ - Novum Forum.
Z okazji 670. rocznicy lokacji Nowego Targu zorganizowano szereg uroczystości. Główne obchody zaplanowano na piątek. Podczas uroczystej sesji Rady Miasta Nowy Targ zostaną nadane tytuły Honorowego Obywatela Miasta. Otrzymają je kompozytor, twórca musicalu „Metro” Janusz Stokłosa, motocyklista, ośmiokrotny Mistrz Polski w trialu Tadeusz Błażusiak oraz poetka Wanda Szado – Kudasik. Także w piątek wieczorem odbędzie się koncert, podczas którego będzie można usłyszeć muzykę nowotarżanina Jana Kantego Pawluśkiewicza, wystąpią tacy artyści, jak Grzegorz Turnau, Andrzej Sikorowski i Przyjaciele oraz Zespół Muzyczny pod kierunkiem Michała Jurkiewicza.
Osadnictwo w widłach rzek Czarny i Biały Dunajec na południowych rubieżach Rzeczpospolitej, przy szlaku handlowym prowadzącym na Węgry, zapoczątkowali cystersi w XIII wieku. Kazimierz Wielki po dojściu do władzy przejął własności cysterskie u zbiegu Białego i Czarnego Dunajca, połączył istniejące tam miejscowości i wydał ponowny akt lokacyjny dla Nowego Targu na prawie magdeburskim. Wówczas powstał miejski układ urbanistyczny z dużym centralnym rynkiem i kościołem św. Katarzyny – patronki miasta.
Miasto otrzymało wiele królewskich przywilejów pozwalających na szybki rozwój. Dzięki licznym przywilejom królewskim i rozwojowi rzemiosła miasto szybko się rozwijało. W XVI wieku miasto uzyskało prawo składowania wielickiej soli i olkuskiego ołowiu, pobierania cła od wiezionych z Węgier towarów, a kolejni królowie Polski zezwalali na regularne organizowanie słynnych do dnia dzisiejszego jarmarków w Nowym Targu.
Już akt lokacyjny Nowego Targu z 1346 r. zezwalał na doroczną organizację jarmarku w dniu 25 listopada w dniu św. Katarzyny - patronki miasta. W średniowieczu tłumne i barwne nowotarskie jarmarki odbywały się tylko raz w roku przez osiem kolejnych dni. W 1487 roku Kazimierz Jagiellończyk nadał miastu przywilej organizowania drugiego jarmarku 25 sierpnia - w dniu św. Jakuba, oraz zezwolił na organizowanie czwartkowych targów. Król Jan Kazimierz wprowadził trzeci nowotarski jarmark w tzw. Niedzielę Białą czyli pierwszą niedzielę po Wielkanocy. Ostatni przywilej, pozwalający na organizowanie 12 jarmarków w roku, nadał król Stanisław August Poniatowski w 1772, gdy miasto było już pod obcą administracją.
Tradycja organizowania jarmarków w Nowym Targu przetrwała do czasów współczesnych, jednak w ciągu wieków zmianie ulegały ich forma, miejsce i czas trwania. Obecnie słynący nie tylko w Polsce, ale i popularny wśród Słowaków, nowotarski jarmark odbywa się w każdy czwartek i sobotę.
Jak zauważa kulturoznawca i dziennikarka, autorka książki o historii Nowego Targu Beata Szkaradzińska, odkryte pod płytą rynku podczas prac archeologicznych w 2012 r. pozostałości dwóch ratuszowych budowli, zwłaszcza monumentalnego XV-wiecznego ratusza - być może o charakterze obronnym - potwierdziły rangę, jaką miasto cieszył się Nowy Targ już przed sześcioma wiekami. „Do końca XVIII wieku nowotarski rynek posiadał drewnianą zabudowę. Niestety miasto było nękane pożarami. Wielka pożoga w 1784 r. strawiła historyczną, drewnianą zabudowę rynku wraz z kościołem, dworem i ponad 380 budynkami” – mówiła PAP Szkaradzińska. Zaznaczyła ona, że Nowy Targ był najeżdżany, grabiony i niszczony przez Szwedów w 1656 r. oraz Rosjan w 1737 r. w czasie konfederacji barskiej.
Obecny murowany nowotarski ratusz z połowy XIX jest budynkiem w stylu neoklasycystycznym, dwukondygnacyjnym. Front ratusza stanowi wieża zegarowa, która posiada przeszkloną latarnię, nakrytą hełmem z iglicą.
(PAP/ko)
