Supermarka Radia Kraków to nasze roczne podsumowanie krakowskich wydarzeń kulturalnych w muzeach, galeriach i teatrach. Od 2013 roku wyróżnienie otrzymały najważniejsze krakowskie instytucje, festiwale, cykliczne wydarzenia, ale także efemeryczne przeglądy czy happeningi.
Marki Radia Kraków przyznawane przez Radio Kraków od stycznia 2012 r. honorują najciekawsze wydarzenia i inicjatywy kulturalne w Krakowie i Małopolsce. Wyróżnienie przyznawane jest przez dziennikarzy i recenzentów kulturalnych najważniejszych krakowskich mediów, którzy raz w miesiącu w dyskusji, która odbywa się na żywo na antenie Radia Kraków, omawiają najważniejsze kulturalne wydarzenia miesiąca i wybierają laureata. Nagroda ma także wymiar materialny – laureat wyróżnienia otrzymuje kampanię reklamową na antenie Radia Kraków.
Raz w roku przyznawana jest również „Supermarka Radia Kraków”, nagroda za najważniejsze wydarzenie kulturalne poprzedniego roku. Realizowana raz w roku i transmitowana gala wręczenia nagród Radia Kraków, skupia na widowni szefów krakowskich i małopolskich instytucji kultury, przedstawicieli mediów, środowisko artystyczne Krakowa i regionu.
Prawie od początku, jury Marki RK funkcjonuje w podobnym składzie, złożonym z redaktorów i krytyków, dziś już nie tylko z Krakowa. Przewodniczy mu współinicjatorka radiowej nagrody Justyna Nowicka.
- Chcieliśmy, by radiowa debata miała żywy, pełen emocji charakter. Czasem jest chłodną szermierką na poglądy, ale też zdarza się, że górę w niej biorą subiektywne opinie. Zależało nam więc, by pracowali z nami dziennikarze wyraziści, opiniotwórczy, osoby o niebanalnych poglądach. To, mam wrażenie, się udało, i dlatego nasze wybory rzeczywiście czasem są nieoczywiste
- mówi.
W stałym składzie jury są dziennikarka i pisarka Magdalena Huzarska-Szumiec, dziennikarka i recenzentka GW oraz Gazety Teatralnej "Didaskalia" Joanna Targoń, Łukasz Gazur, krytyk sztuki, z-ca redaktora naczelnego "Spotkań z Zabytkami" oraz dziennikarz, filmowiec i dokumentalista związany przez wiele lat z TVP Kraków Krzysztof Glondys. Stałą ekipę jury zasilają czasem jurorzy "gościnni", byli wśród nich m.in Agnieszka Sabor, Marcin Kościelniak, Wacław Krupiński, Aleksandra Suława, Maciej Stroiński, Robert Piaskowski.
2024 – Teatr im. Juliusza Słowackiego
2023 – Teresa i Andrzej Starmachowie
2022 – Międzynarodowe Centrum Kultury
2021 – Narodowy Stary Teatr
2020 – Zamek Królewski na Wawelu
2019 – Muzeum Manggha
2018 – Krakowski Salon Sztuki
2017 – Muzeum Historii Fotografii
2016 – Łaźnia Nowa
2015 – Cricoteka, Międzynarodowe Centrum Kultury i Muzeum Etnograficzne
2014 – Cricoteka
2013 – BWA Tarnów
2012 – Muzeum Narodowe w Krakowie i Instytut Architektury
Nie tylko Kraków
W Radiu Kraków bacznie obserwujemy życie kulturalne nie tylko w stolicy Małopolski, ale w całym regionie. Radiowemu jury nie umknęła więc działalność Biura Wystaw Artystycznych w Tarnowie. Jak zauważono – to miejsce stało się ważnym punktem na mapie sztuk wizualnych w Polsce, a dzięki konsekwencji Ewy Łączyńskiej-Widz (kierującej wówczas instytucją) nie przydarzały tam się słabe wystawy. BWA – podkreślano – wyrosło na jedną z najlepszych galerii miejskich nie tylko w Małopolsce.
Sztuka i… architektura
We wrześniu 2024 roku minęło 10 lat od przeprowadzki Cricoteki z ulic Kanoniczej i Szczepańskiej na ulicę Nadwiślańską. Właśnie 10 (a w tym roku 11) lat temu ten nowy budynek szybko stał się jedną z architektonicznych ikon Krakowa, a prowadzący instytucję zadbali o ciekawy program. To połączenie okazało się godne Supermarki Radia Kraków.
Jurorzy zgodnie ocenili, że oto w krakowskim Podgórzu mamy do czynienia z żywą instytucją, gdzie twórczość Kantora staje się inspiracją dla współczesnych artystów. Sam budynek inspirowany jest dziełem Tadeusza Kantora (ambalaż, idea niemożliwego ), gdzie ze zderzenia dwóch materii (jak w rysunku Tadeusza Kantora Człowiek niosący stół ) powstała przestrzeń łącząca nowoczesną architekturę z budynkami najstarszej w Krakowie elektrowni.
Galeria zdjęć
Kantor raz jeszcze
Supermarka za 2015 rok powędrowała do instytucji zaangażowanych w obchody Roku Kantora. Doceniliśmy więc Cricotekę, Międzynarodowe Centrum Kultury i Muzeum Etnograficzne.
Jury było jednomyślne: wydarzenia skupione w Krakowie wokół Roku Kantora zasługują na najwyższe laury. Cricoteka pokazywała Kantora zarówno poprzez wystawę jego malarstwa, jak i świetny "Balet koparyczny" w choreografii Izy Szostak. Wielkim wydarzeniem była instalacja światowej sławy francuskiego artysty Christiana Boltanskiego, dedykowana Kantorowi. MCK zaprosiło na dedykowany Kantorowi pokaz prac wybitnego izraelskiego rzeźbiarza Daniego Karavana, a MEK pokazało intrygującą, z pozoru bardzo odległą od estetyki Teatru Cricot 2 wystawę zat. "Izba przyjęć rzeczy biednych. Re_KOLEKCJE z Kantora".
Galeria zdjęć
Nowohucka wspaniała scena
Piątą Supermarką Radia Kraków – za 2016 rok – tym razem uhonorowaliśmy teatr. I to stosunkowo młodą krakowską scenę, bo założoną w 2005 roku w Nowej Hucie. W repertuarze teatru Łaźnia Nowa kierowanego przez Bartosza Szydłowskiego pojawiły się dwa fantastyczne „Wszystko o mojej matce" w reżyserii Michała Borczucha i "Wieloryb the Globe" w reżyserii Evy Rysovej - sztukę napisaną specjalnie dla Krzysztofa Globisza, który wracał do sił po przebytym rozległym udarze mózgu.
„Mamy nadzieję, że to będzie jedno z najważniejszych muzeów w Krakowie”
- mówili radiowi jurorzy, którzy Supermarkę za 2017 rok przyznali Muzeum Historii Fotografii. I tak też się stało. Nagrodziliśmy instytucję za przełomowe zmiany, jakie tam się dokonały – remonty, nowe siedziby, wreszcie świetne wystawy.
Supermarka Radia Kraków za 2017 rok dla Muzeum Fotografii
Dziś MuFo znajduje się w zabytkowym budynku dawnej Zbrojowni przy ul. Rakowickiej 22. Na odwiedzających czekają nowoczesne przestrzenie ekspozycyjne, edukacyjne, biblioteka z czytelnią, księgarnia muzealna i kawiarnia. A wystawy – tak jak i wtedy – zawsze przemyślane; godnie eksponowane są tam stare klisze, ale i współczesna fotografia. W całej jej różnorodności.
Galeria zdjęć
Wystawy, spektakle i… projekty społeczne
Wydarzeniem roku 2018 – zdaniem jurorów Supermarki – był Krakowski Salon Sztuki, wspólna inicjatywa inicjatywa KBF i Fundacji FAIT. To projekt społeczny, ale także nawiązanie do historycznej, XIX-wiecznej tradycji. Nowa energia na mapie krakowskiej sztuki.
Kraków powrócił do międzypokoleniowej idei Salonu Sztuki. Profesjonaliści i amatorzy, artyści naiwni i profesorowie ASP, mogli nadsyłać swoje prace na Krakowski Salon Sztuki. Na wystawie w Pałacu Sztuki można było zobaczyć prace ponad stu artystów, zainteresowanie było ogromne. W zaledwie 10 dni ekspozycję odwiedziło ponad 5500 zwiedzających.
Okrągłe jubileusze
W 2019 roku Muzeum Manggha obchodziło swoje 25. urodziny, a radiowe jury uznało, że był to dobry rok dla instytucji. To jedna z najmłodszych, najbardziej wyrazistych instytucji kultury w Krakowie, którą wielokrotnie nagradzaliśmy już Marką Radia Kraków. W programie widać autentyczną otwartość, nieustającą ewolucję, poszukiwanie kierunku, który skutecznie i atrakcyjnie połączy fascynacje historyczną Japonią, jej mitami i tradycją, ze współczesnym obliczem Kraju Kwitnącej Wiśni. Muzeum Manggha to także miejsce, gdzie w Krakowie zobaczyć można znakomite pokazy sztuki współczesnej, nie tylko z Japonii.
Pierwsze w 2025 roku Marki Radia Kraków dla Muzeum Manggha oraz Muzeum Narodowego w Krakowie
Galeria zdjęć
I wtedy przyszła pandemia
Zakaz zgromadzeń powyżej pięciu osób, obowiązkowe maseczki, ograniczona liczba klientów w sklepach, całkowicie zamknięte hotele, punkty gastronomiczne, stoki narciarskie, boiska i siłownie. Obostrzenia zarządzone w związku z pandemią koronawirusa dotknęły również placówki kultury.
A jednak Zamek Królewski na Wawelu i tamtejsze muzeum „nie złożyły oręża”, a w trudnym dla nas wszystkich roku w wawelskim muzeum zauważono „nowe otwarcie i nową energię”. Radiowe jury doceniło oryginalne projekty internetowe i znakomite wystawy: internetową akcję #przezdziurkeodklucza oraz ekspozycję na Wawelu namiotów tureckich i innych obiektów tworzących bogatą Galerię Sztuki Wschodu. Te przedsięwzięcia zdecydowanie zasłużyły na Supermarkę za rok 2020.
Wybitne spektakle na Narodowej Scenie
Doceniliśmy aż dwa spektakle Narodowego Starego Teatru, które miały premierę w 2021 roku: "3SIOSTRY" w reżyserii Luka Percevala i "Halkę" w reżyserii Anny Smolar. Spektakl Percevala jest koprodukcją TR Warszawa i Narodowego Starego Teatru.
- Stary Teatr przetrwał poważny kryzys i pokazał w 2021 swoją siłę, doskonałe aktorstwo i cenną w dzisiejszych czasach umiejętność wchodzenia w koprodukcje - mówili jurorzy, którzy przyznali Supermarkę za rok 2021 właśnie krakowskiej Narodowej Scenie.
Belgijski reżyser, jeden z najważniejszych współczesnych twórców europejskiego teatru, zrealizował swój pierwszy spektakl w Polsce. Nieprzypadkowo sięgnął po Czechowa. "Oparte na motywach dramatu Antona Czechowa przedstawienie to portret starzejącej się Europy, która nie chce się poddać upływowi czasu" – mówił.
Z kolei Anna Smolar podjęła się niezwykle trudnego zadania, bo wróciła do polskiej klasyki. A jak pytali jurorzy Supermarki RK: czy można jeszcze opowiedzieć na nowo historię moniuszkowskiej Halki? A jednak! Doceniono świeże odczytanie opery i intrygującą formę spektaklu.
Nowy rok, kolejne wyzwania
Żadna z krakowskich instytucji tak szybko nie zareagowała na wojnę w Ukrainie, ale także na nowe hierarchie w sztuce współczesnej – mowa o Międzynarodowym Centrum Kultury. Supermarkę za 2022 rok przyznaliśmy za różnorodny, ale spójny i konsekwentny program instytucji, dające do myślenia i aktualne wystawy.
"Niechciana stołeczność. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939-194" w MCK
Ekspozycja zat. "Niechciana stołeczność. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945", pokazała grozę wojny, która może dotknąć każdego z nas, nie tylko w podręcznikach do historii.
Prawdziwi mecenasi sztuki
Od 1989 roku Teresa i Andrzej Starmachowie w kamienicy pod Orłem przy Rynku Głównym, swojej prywatnej galerii sztuki i jednej z pierwszych takich miejsc w Polsce, wystawiali prace „największych”: Tadeusza Kantora, Jerzego Nowosielskiego czy Marii Stangret. Nie zmieniło się to po przeprowadzce na Podgórze, do budynku Domu Modlitwy Zuckera w Podgórzu - Galeria Starmach to adres znany w całym kraju.
W 2023 roku podjęli niezwykłą, bezprecedensową w historii polskiego muzealnictwa po 1989 roku, decyzję o przekazaniu znaczącej części swojej kolekcji dwóm krakowskim instytucjom: Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK oraz Muzeum Fotografii.
- Ta decyzja przywraca wiarę w sens sztuki i sens kolekcjonowania, przypomina faktyczne znaczenie słowo "mecenas"
- oceniło jury w Radiu Kraków, przyznając Teresie i Andrzejowi Starmachom Supermarkę za rok 2023.
Galeria zdjęć
Kończymy te wspomnienia „nowym otwarciem”
… bo tak można ocenić to, co dokonało się w Teatrze im. Słowackiego w ostatnich latach, i co naszym zdaniem oraz w opinii jurorów przyczyniło się do przyznania Supermarki Radia Kraków 2024 akurat tej instytucji. Wygrana „wojna o teatr", zakończona m.in pozostaniem Krzysztofa Głuchowskiego na stanowisku dyrektora, dołączenie do grona polskich Narodowych Scen, zapowiedź generalnego remontu gmachu, zawsze przemyślany repertuar i wybitne teatralne przedsięwzięcia. Decyzja nie mogła być inna.
Supermarka Radia Kraków za "wygraną wojnę o teatr"
Artystom Teatru im. Słowackiego udało się zbudować sojusz z widownią - to szczególna wartość i chyba najważniejsza nagroda -
podkreślał krakowski krytyk i historyk sztuki Łukasz Gazur.
A przed nami – nie mamy wątpliwości – jeszcze wiele kolejnych Supermarek Radia Kraków. Bo sztuka w Krakowie, w całej Małopolsce, ma się po prostu świetnie.
Uroczyste wręczenie Supermarki i Marek Radia Kraków za 2024 rok - 3 marca 2025 roku. Galę zwieńczy premiera słuchowiska - czytanie performatywne fragmentów nagradzanej książki amerykańskiej autorki Lidii Yuknavitch „Chronologia wody” w interpretacji Dominiki Bednarczyk, w adaptacji i reżyserii Radosława Krzyżowskiego.
Retransmisja z gali oraz premiery 3 marca po godz. 21.00 na antenie Radia Kraków i Radia Kraków Kultura.
Patronat honorowy nad Galą wręczenia kulturalnych nagród Radia Kraków:
Partner Gali:
