Wtorek, 17 lis 3 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

"Polacy w KL Auschwitz...". Nowa wystawa o losach więźniów i świadków

Stałą wystawę „Polacy w KL Auschwitz. Mieszkańcy ziemi oświęcimskiej w czasie II wojny światowej” otwarto we wtorek w Muzeum Auschwitz. Przybliża losy Polaków i polskich Żydów, szczególnie w kontekście obozu, ale też opowiada o pomocy niesionej więźniom przez okolicznych Polaków.

"Polacy w KL Auschwitz...". Nowa wystawa o losach więźniów i świadków
Ta wystawa dokumentuje nasze losy – powiedział jeden z ocalałych podczas otwarcia wystawy. Fot. PAP/Art Service

Głos ocalałych: „Ta wystawa dokumentuje nasze losy”

„Otwarcie nowej ekspozycji w Muzeum Auschwitz to ważny moment, zarówno w historii tego miejsca, jak i w dziele przekazywania pamięci kolejnym pokoleniom. To chwila, w której tragiczne losy ofiar niemieckiej okupacji zyskują nowy wymiar obecności i zrozumienia we współczesnym świecie. Pamięć o tych wydarzeniach nie może zostać zatracona. Wystawa (…) stanowi głęboko poruszające upamiętnienie osób więzionych, poniżanych, pozbawionych godności, a także życia w imię nazistowskiego terroru i ludobójczej ideologii. To miejsce (…) przede wszystkim niesie przesłanie: wolność, godność i prawa człowieka nigdy nie są dane raz na zawsze. Musimy nieustannie ich strzec” – napisała w liście minister kultury Marta Cienkowska.

Zdaniem byłego więźnia Auschwitz Bogdana Bartnikowskiego, który wraz z czterema innymi ocalałymi uczestniczył w otwarciu, wystawa ma ogromną wagę, gdyż opowiada o historii Polaków w obozie.

– Bardzo ważne dla mnie jest to, że mówi o początkach tego (…) obozu, który istniał od 1940 roku. (…) Historia Holokaustu to jest niewyobrażalny dramat, ale przecież Holokaust zaczął się dwa lata później. Od 1940 roku w tym obozie byli mordowani Polacy, wyłącznie Polacy. (…) Ta wystawa dokumentuje nasze losy – powiedział.

Dyrektor muzeum: wprowadzenie do doświadczenia pamięci

Dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński podkreślił, że ekspozycja jest rodzajem wstępu, wprowadzenia do generalnego doświadczenia miejsca pamięci.

- Ma uporządkować niektóre kwestie, przekazać fundamentalną wiedzę. (…) W zasadzie to są dwie wystawy w jednej. Pierwsza część opowiada o zagadnieniu Polska-Auschwitz, a druga - Ziemia Oświęcimska-Auschwitz, co jest (…) nadal mało znaną kartą historii, choć bardzo bogatą w różne wydarzenia – powiedział.

Autor scenariusza ekspozycji, szef centrum badań w muzeum dr Piotr Setkiewicz wskazał, że nie ma ona mówić o całości problematyki, a raczej ma kierować się w stronę tych zagadnień, które są dla doświadczeń polskich wyjątkowe.

Nowa, stała wystawa

Ekspozycja, ascetyczna w formie i nowoczesna w sposobie przekazu, powstała na dwóch kondygnacjach poobozowego bloku 15, który wcześniej został poddany remontowi konserwatorskiemu.

Na parterze rozpoczyna ją część w jasnej tonacji, która przybliża życie przedwojennej Rzeczypospolitej. Użyte zostały tu między innymi amatorskie filmy z kolekcji Benjamina Gasula, który podróżował po Europie w 1939 roku. Część od wybuchu wojny jest ciemna, niemal czarna. Zwiedzający poznają w syntetycznej formie wydarzenia związane z napaścią Niemiec i ich sowieckiego sojusznika.

Ta wystawa dokumentuje nasze losy – powiedział jeden z ocalałych podczas otwarcia wystawy. Fot. PAP/Art Service

Ukazano wojnę obronną, a także wprowadzony przez Rzeszę terror – mordy, aresztowania, wysiedlenia Polaków i wywózki na roboty przymusowe do Niemiec, tworzenie gett dla Żydów. Wśród eksponatów jest replika gilotyny, używanej w latach 1941-1944 w więzieniu w Katowicach do wykonywania wyroków śmierci. Stracono tam 552 osoby, Polaków z Górnego Śląska. Zwiedzający dowie się o polskim ruchu oporu, powstaniach w getcie i Warszawskim.

Istotną częścią ekspozycji są losy Polaków w Auschwitz, począwszy od pierwszego transportu z 14 czerwca 1940 roku. Przybliża historię innych osadzonych w nim obywateli polskich – w tym polskich Żydów, kierowanych do obozu Auschwitz na zagładę.

Druga część dotyczy zarówno historii Oświęcimia w czasie II wojny – realiów okupacji, wysiedleń, aktywności firmy IG Farbenindustrie, niemieckich planów przebudowy miasta (obrazuje je ogromna makieta przedstawiająca wizje wzorcowego miasta – PAP), jak i pomocy niesionej z narażeniem życia więźniom przez Polaków mieszkających w pobliżu tak zwanej strefy interesów obozu, czyli obszaru 40 km kwadratowych izolujących jego teren od świata zewnętrznego. Całość wieńczy wykaz ponad 1,2 tys. nazwisk osób pomagającym więźniom.

Elementem ekspozycji jest niezwykle poruszająca instalacja byłego więźnia Auschwitz, a po wojnie później wybitnego malarza i scenografa Józefa Szajny, przedstawiająca postacie więźniów w obozowych pasiakach. Była ona częścią poprzedniej polskiej wystawy, istniejącej od 1985 roku.

Projekt ekspozycji został zrealizowany dzięki wsparciu resortu kultury. Całość kosztowała ponad 22 mln zł.

Miejsce zagłady

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 roku, aby więzić w nim Polaków. Pierwszy transport polskich więźniów politycznych, liczący 728 osób, przybył do Auschwitz z więzienia w Tarnowie 14 czerwca 1940 roku. Polacy stanowili drugą, pod względem liczby osób deportowanych do obozu, grupę więźniów. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów.

W latach 1940-1945 Niemcy przywieźli do obozu około 1,3 mln osób. Około 450 tys. było obywatelami II Rzeczpospolitej: 300 tys. Żydów, 150 tys. Polaków oraz 1,4 tys. Romów.

W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. Śmierć poniosła też połowa z deportowanych Polaków.

Powiązane

  • W willi komendanta obozu Auschwitz będzie działać organizacja walcząca m.in. z mową nienawiści

    Ewelina Kołpak

  • Prof. Łukasz Tomasz Sroka o wypowiedzi Grzegorza Brauna – "haniebna i przynosząca wstyd Polsce"

    Jacek Bańka

  • W Oświęcimiu uczczono 86. rocznicę wybuchu II wojny światowej

    Natalia Feluś

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki