- Tu rodziła się Solidarność - to tytuł wystawy, którą od dziś można zobaczyć na placu Szczepańskim w centrum Krakowa. Przygotował ją Instytut Pamięci Narodowej. Prezentuje bunt robotników, który rozpoczął się latem 1980 roku. W Krakowie tego lata decydujące znaczenie miał strajk w hucie. Pierwszy wydział przerwał tam pracę 19 sierpnia. W następnych dniach zaprotestowały kolejne, a Komitet Strajkowy ogłosił 41 postulatów, częściowo zgodnych z propozycjami stoczniowców z Gdańska. - Realny upadek komunizmu rozpoczął się kilka lat przed 1989 rokiem - mówi Filip Musiał, dyrektor krakowskiego oddziału Instytuty Pamięci Narodowej.
Posłuchaj wypowiedzi
Cykl regionalnych wystaw o korzeniach „Solidarności” jest jednym z elementów świętowania przez IPN 40. rocznicy powstania tego wielkiego ruchu społecznego i związku zawodowego. Nasza wystawa zostanie pokazana w 53 miejsca w kraju. Prezentuje w ujęciu ogólnopolskim i regionalnym masowy bunt polskich robotników, który rozpoczął się latem 1980 r.
Z powodu sytuacji epidemiologicznej uprzejmie prosimy wszystkich, którzy zechcą przybyć na uroczystość otwarcia wystawy o założenie maseczek zakrywających usta i nos oraz zachowywanie dystansu.
Kraków był silnym ośrodkiem antykomunistycznego oporu środowisk naukowych i twórczych. Konserwatywna stolica Małopolski dla reżimu stanowiła problem od początku Polski „ludowej”. Dlatego podjęto decyzję o budowie Nowej Huty, która miała być komunistycznym „miastem bez Boga”. Mieszkańcy nowej dzielnicy Krakowa szybko jednak odrzucili ideologiczne założenia komunizmu. Już w 1960 r. walką o Krzyż Nowohucki wpisali się na ogólnopolską mapę oporu społecznego. W kolejnych latach robotnicy z Kombinatu Metalurgicznego Huta im. Lenina coraz intensywniej protestowali przeciwko systemowi.
W 1980 r. dla Krakowa decydujące znaczenie miał strajk w HiL – pierwszy wydział przerwał tam pracę 19 sierpnia. W następnych dniach zaprotestowały kolejne, a Komitet Strajkowy ogłosił 41 postulatów, częściowo zgodnych z gdańskimi. Oprócz największego zakładu pracy w Małopolsce protestowały również Zakłady Budowy Maszyn i Aparatury im. Szadkowskiego, Krakowskie Zakłady Armatur „Armatura”, Krakowska Fabryka Kabli i Maszyn Kablowych „Kabel”, Zakład Konstrukcji Stalowych „Elbud”, Fabryka Maszyn Odlewniczych „Famo”, MPK i PKS. Strajki objęły w mieście osiem zakładów uzyskując wsparcie krakowskiej inteligencji.
We wrześniu 1980 r. do Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego w Krakowie należało ponad 150 niezależnych organizacji zakładowych, zrzeszających 170 tys. członków. Miesiąc później MKZ skupiał już 701 komisji. Najliczniejszą zakładową organizacją w Małopolsce była Komisja Robotnicza Hutników NSZZ „Solidarność”. Spośród 40-tysięcznej załogi kombinatu do nowego związku zapisało się 90 proc. zatrudnionych.
mat. prasowe/jgk
