Teresa i Andrzej Starmachowie, właściciele jednej z najważniejszych polskich galerii sztuki, przekazali znaczącą część swojej gromadzonej przez lata kolekcji dwóm krakowskim instytucjom. Beneficjentami tej bezprecedensowej w historii polskiego muzealnictwa po 1989 roku decyzji, są Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK i Muzeum Fotografii w Krakowie. - To wyjątkowy, wspaniały gest, bezwarunkowy dar dla Krakowa - podkreślali jurorzy Supermarki Radia Kraków za 2023 rok: Magdalena Szumiec, Łukasz Gazur, Joanna Targoń, Justyna Nowicka.
O Supermarce RK za 2023 rok mówią: Magdalena Szumiec, Łukasz Gazur, Joanna Targoń, Justyna Nowicka
- Ta decyzja przywraca wiarę w sens sztuki i sens kolekcjonowania, przypomina faktyczne znaczenie słowo "mecenas". I choć Starmachowie nie są wcale ani pierwsi, ani jedyni, ich dar naprawdę jest wyjątkowy: nie stawia ograniczeń, nie piętrzy przed nowymi właścicielami żadnych warunków. To prawdziwy dar serca i wyobraźni - podkreślali Magdalena Szumiec, Łukasz Gazur, Joanna Targoń i Justyna Nowicka.
W 1989 roku Teresa i Andrzej Starmachowie otworzyli w Krakowie jedną z pierwszych prywatnych galerii sztuki w Polsce. W kamienicy pod Orłem przy Rynku Głównym wystawiali takich artystów, jak Tadeusz Kantor, Jerzy Nowosielski, Maria Stangret, Jonasz Stern czy Roman Opałka. W 1995 roku zakupili i wyremontowali budynek Domu Modlitwy Zuckera w Podgórzu.
Przeprowadzka była przejściem z centrum na peryferia, jednak ranga i program Galerii Starmach zapewniły rozpoznawalność adresowi przy Węgierskiej zarówno w skali miasta, jak i kraju. W ciągu wieloletniej działalności galerii prezentowano tam m.in. prace Nobuyoshiego Arakiego, Andy’ego Warhola, Magdaleny Abakanowicz, Jerzego Nowosielskiego i Mirosława Bałki.
W kolekcji Starmachów znajdują się prace fundamentalne dla sztuki polskiej 2 połowy XX wieku. Przekazując część zbiorów do instytucji publicznych, nie stawiając jednocześnie wymagań dotyczących sposobu ich ekspozycji (w analogicznych sytuacjach darczyńcy często zobowiązują instytucje do prezentowania prac w określonym wymiarze czasowym i formie), Teresa i Andrzej Starmachowie podjęli wyjątkową decyzję. Dzięki ich hojności, krakowskie instytucje, a co za tym idzie również publiczność, zyskają dostęp do prac, które staną się dobrem wspólnym.
Historia zna przypadki przekazywania dzieł przez prywatnych kolekcjonerów do publicznej instytucji, a jednak szukając w polskiej historii sztuki daru podobnej rangi, musimy się cofnąć o ponad sto lat. W 1920 r. Feliks „Manggha” Jasieński przekazał swoją kolekcję Muzeum Narodowemu w Krakowie, obejmującą zarówno imponujące zbiory sztuki Dalekiego Wschodu, jak i dzieła współczesnych Jasieńskiemu artystów: Stanisława Wyspiańskiego, Leona Wyczółkowskiego, Jacka Malczewskiego. W darze Teresy i Andrzeja Starmachów również znajdują się prace o fundamentalnym znaczeniu dla polskiej kultury. Po raz pierwszy przekazane prace będzie można podziwiać na wystawie z okazji otwarcia po remoncie Galerii Bunkier Sztuki.
Prace autorstwa 26 artystów trafią do zbiorów dwóch miejskich instytucji – Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK i MuFo, czyli Muzeum Fotografii w Krakowie.
Artyści, których dzieła zostały przekazane MOCAK-owi: Magdalena Abakanowicz, Mirosław Bałka, Marek Chlanda, Marta Deskur, Stanisław Dróżdż, Władysław Hasior, Julian Jończyk, Tadeusz Kantor, Edward Krasiński, Piotr Lutyński, Marzena Nowak, Jerzy Nowosielski, Jadwiga Sawicka, Mikołaj Smoczyński, Grzegorz Sztwiertnia
Artyści, których dzieła zostały przekazane MuFo: Tomasz Ciecierski, Marta Deskur, Piotr Jaros, Andrzej Lachowicz, Przemysław Pokrycki, Robert Rumas, Jadwiga Sawicka, Jacek Maria Stokłosa, Jan Tarasin, Andrzej Wełmiński, Krzysztof Zieliński
Teresa i Andrzej Starmachowie są mecenasami Muzeum Fotografii od roku 2019. Zbiór fotografii i innych dzieł sztuki ofiarowanych przez nich MuFo był przekazywany etapowo do kolekcji muzeum i obejmuje obecnie prace 13 artystów. Na ponad 80 dzieł składają się 373 obiekty muzealne, w tym cykle (220 zdjęć Jacka Marii Stokłosy, 32 Jana Tarasina, prace Mikołaja Smoczyńskiego), prace w formie złożonych instalacji i obrazów (autorstwa Marty Deskur, Roberta Rumasa) czy monumentalny obraz Tomasza Ciecierskiego. (mat.prasowe)
Dotychczasowi laureaci Supermarki Radia Kraków
2022 – Międzynarodowe Centrum Kultury
2021 - Narodowy Stary Teatr
2020 - Zamek Królewski na Wawelu
2019 - Muzeum Manggha
2018 - Krakowski Salon Sztuki
2017 – Muzeum Historii Fotografii
2016 – Łaźnia Nowa
2015 – Obchody Roku Tadeusza Kantora
2014 – Cricoteka
2013 – BWA Tarnów
2012 – Muzeum Narodowe w Krakowie, Fundacja Architektury
