Akt Lokacyjny miasta Krakowa z 1257 roku trafił na Listę Krajowąj Programu „Pamięć Świata” UNESCO. Uroczyste sporządzenie listy odbyło się w Warszawie w Pałacu Prezydenckim. Wśród wpisanych na listę dokumentów znalazły się najważniejsze dla historii i kultury państwa i narodu pomniki, jak Ustawa Rządowa z 3 Maja 1791 r. przechowywana w Archiwum Głównym Akt Dawnych czy autograf Pana Tadeusza Adama Mickiewicza znajdujący się w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu.
Posłuchaj materiału Anny Kluz-Łoś
Program „Pamięć Świata” jest ważnym forum międzynarodowej debaty na temat roli dziedzictwa dokumentacyjnego oraz pamięci zbiorowej we współczesnym świecie. Małgorzata Bochenek, kierownik pracowni konserwacji Archiwum Narodowego w Krakowie zapewnia, że akt lokacyjny jest w dobrym stanie.
Przechowywany w Archiwum Narodowym w Krakowie Dokument lokacyjny miasta Krakowa z 5 czerwca 1257 r. wystawiony przez Bolesława Wstydliwego, to jeden z najstarszych i najcenniejszych dokumentów z zasobu. Na jego mocy Kraków lokowany został na prawie magdeburskim na wzór Wrocławia, stawał się gminą samorządową, na której czele stał dziedziczny wójt wraz z wybieraną wśród mieszczan ławą. Dokument wymienia też liczne przywileje i nadania, które uzyskali zarówno wójtowie, jak i cała gmina miejska.
- Sama lokacja określiła istniejący do dziś plan zabudowy Krakowa - mówi Radiu Kraków Barbara Berska, dyrektor Archiwum Narodowego w Krakowie.
Lokacja wprowadziła nowe założenia urbanistyczne i architektoniczne. Wytyczono wówczas istniejący do dziś plan zabudowy Krakowa, z największym wśród miast średniowiecznych rynkiem pośrodku i odchodzącymi od niego szerokimi ulicami. Przez przyjęcie prawa magdeburskiego miasto wchodziło w środkowoeuropejski system prawa miejskiego, które zapewniało mu w dużym stopniu status autonomiczny a ponadto obecność we wspólnocie nie tyle międzynarodowej, co ponadpaństwowej.
Sam dokument sporządzony został w języku łacińskim, na pergaminie. Spośród pięciu podwieszonych pieczęci zachowały się dwie: kasztelana krakowskiego i wojewody krakowskiego. Nie zachowały się pieczęcie: księcia, biskupa krakowskiego i kapituły krakowskiej.
W najbliższą sobotę i niedzielę (18,19 października) krakowianie będą mieć rzadką możliwość zapoznania się z oryginałem dokumentu w miejscu jego przechowywania, czyli w Archiwum Narodowym w Krakowie przy ul. Siennej 16.
Treść Dokumentu lokacyjnego miasta Krakowa z 5 czerwca 1257 r. w przekładzie Bożeny Wyrozumskiej.
"W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego amen. Dokumentami, świadkami, wieścią i dowodem czynu godzi się zabezpieczyć i wzmocnić dzieła zasługujące na życzliwość, aby zaciemnieniem niepamięcią lub przeinaczeniem nie zostały zapomniane. Skoro przeto zrzeszenie ludzi, które jest czymś naturalnym i za takie uchodzi, czyni na ziemi sprawiedliwość, to jest ono korzystne dla wszystkich na równi z samą sprawiedliwością Zamierzając przeto lokować miasto w Krakowie i zgromadzić tu ludzi z różnych stron świata, wpajamy w uszy każdemu z osobna, tak współczesnym, jak i przyszłym, że my Bolesław z łaski Boga książę Krakowa i Sandomierza razem z przesławną matką naszą Grzymisławą i szlachetną małżonką naszą Kunegundą, miasto to lokujemy na tym samym prawie, na jakim lokowane zostało miasto Wrocław, jednak aby to co się tam dzieje, było zmienione tak, jak według prawa i wzoru miasta Magdeburga dziać się powinno, a jeśli kiedyś wynikłaby co do tego jakaś wątpliwość, mają odwoływać się do prawa pisanego".
Z "krakowskich" dokumentów na listę UNESCO zostanie też wpisane: "Banderia Prutenorum" Jana Długosza z Biblioteki Jagiellońskiej oraz "Opis żup bocheńskich i wielickich z 1518 roku" z Biblioteki PAU i PAN-u w Krakowie.
(Anna Kluz-Łoś/ew)
